Zapomniane arcydzieło, gratka dla widzów w Polsce. Dziś w nocy pokażą całkiem za darmo

O której rozpocznie się seans zapomnianej amerykańskiej perełki filmowej?

Fani hollywoodzkiego kina z lat 80. powinni tłumnie zasiąść dzisiaj wieczorem przed telewizorami. TVP Kultura pokaże bowiem "Wybuch", czyli jeden z zapomnianych filmów Briana De Palmy. Seans produkcji, która na pierwszy rzut oka wygląda jak klasyczny thriller polityczno-kryminalny, ale w rzeczywistości działa jak precyzyjnie skonstruowany esej o samym kinie, rozpocznie się punktualnie o 23.25. Ta produkcja jest jednak późniejszego pójścia spać.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o amerykańskie filmy. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Reżyser wykorzystuje konwencję neo-noirowej intrygi, by opowiedzieć historię Jacka Terry’ego, w którego wciela się John Travolta, czyli technika dźwięku z Filadelfii, który podczas rutynowej pracy przypadkowo rejestruje nagranie sugerujące, że to, co wyglądało na zwykły wypadek samochodowy, mogło być w rzeczywistości politycznym zamachem. W centrum wydarzeń pojawia się także Sally Bedina (Nancy Allen), młoda kobieta uwikłana w sprawę, a w tle rosnącej intrygi stopniowo ujawniają się kolejne elementy spisku, w którym uczestniczą między innymi bohater grany przez Johna Lithgowa oraz Manny Karp (Dennis Franz).

Redakcja poleca

Nowy serial HBO bije rekordy. Takiego wyniku nie było od 15 lat

Polacy tego nie przegapią. Dziś TVP pokaże jeden z największych hitów

Polacy przełączą dziś na Polsat. Będzie można zobaczyć absolutny klasyk kina akcji

Które filmowe arcydzieło zainspirowała Briana De Palmę?

Choć fabuła ma wszystkie cechy klasycznego thrillera - tajemnicę, śledztwo i stopniowe odkrywanie prawdy - De Palma od początku gra tu na kilku poziomach. Inspiracją był film Michelangelo Antonioniego "Powiększenie" z 1966 roku, jednak reżyser przenosi ciężar z obrazu na dźwięk, czyniąc z niego główne narzędzie narracji i zarazem dowód w sprawie. To właśnie przypadkowe nagranie staje się punktem wyjścia do opowieści o tym, jak technologia rejestracji rzeczywistości może zarówno odsłaniać prawdę, jak i ją całkowicie zniekształcać. Pomysł na film narodził się podczas pracy De Palmy nad "W przebraniu mordercy", a zdjęcia zrealizowano w 1980 roku w Filadelfii, przy stosunkowo wysokim budżecie i ambicjach wykraczających poza standardowe kino gatunkowe.

Czym charakteryzuje się fabuła "Wybuchu"?

Na poziomie fabularnym historia rozwija się jak klasyczny thriller spiskowy: Jack, analizując nagranie, zaczyna podejrzewać, że doszło do zabójstwa politycznego, a nie przypadkowego wypadku. Kiedy łączy swoje materiały dźwiękowe z przypadkowo wykonanymi zdjęciami zdarzenia, jego przypuszczenia zaczynają się potwierdzać. Od tego momentu zostaje wciągnięty w coraz bardziej niebezpieczną grę, w której kolejne osoby giną, a ślady są metodycznie zacierane. W centrum tej układanki pojawia się płatny zabójca Burke (John Lithgow), który kontroluje przebieg wydarzeń i usuwa wszystkich potencjalnych świadków.

Choć De Palma korzysta z języka kina sensacyjnego, jego film nie jest klasyczną opowieścią o odkrywaniu prawdy, lecz raczej o jej nieuchwytności. Każdy kolejny krok Jacka prowadzi nie tyle do rozwiązania zagadki, ile do pogłębienia chaosu i utraty zaufania do jakiejkolwiek formy dokumentacji rzeczywistości. W finale, mimo desperackich prób uratowania Sally i ujawnienia spisku, bohater zostaje sam z fragmentami dowodów, które okazują się niewystarczające, by zmienić bieg wydarzeń. Prawda - jeśli w ogóle istnieje - zostaje skutecznie wymazana.

Kto początkowo miał wystąpić w "Wybuchu"?

Produkcja filmu również miała ambitny charakter. Po zakończeniu pracy nad "W przebraniu mordercy" De Palma rozważał kilka projektów, ale ostatecznie wrócił do wcześniejszego pomysłu, który ewoluował w "Wybuch". Scenariusz rozwijano w Filadelfii, która stała się naturalnym tłem dla historii. Początkowo reżyser brał pod uwagę Ala Pacino, jednak ostatecznie zdecydował się na Johna Travoltę, który wówczas był już jedną z największych gwiazd Hollywood. Aktor nalegał z kolei na obsadzenie Nancy Allen, z którą wcześniej współpracował, co dodatkowo zacieśniło autorski charakter projektu i zespół stałych współpracowników De Palmy.

Mimo że film nie odniósł sukcesu komercyjnego i początkowo został przyjęty chłodno przez widownię, krytyka dostrzegła jego wyjątkowość niemal natychmiast. Chwalono przede wszystkim styl wizualny, precyzję reżyserii oraz wyraziste kreacje aktorskie, szczególnie Travolty i Allen. W dłuższej perspektywie "Wybuch" zaczął jednak rosnąć w oczach widzów i krytyków, aż zyskał status dzieła kultowego - jednego z najważniejszych filmów w dorobku De Palmy i jednego z najbardziej świadomych refleksji nad naturą kina jako medium, które nie tyle pokazuje rzeczywistość, co ją nieustannie przetwarza.

Źródło: Radio ZET/Telemagazyn/ Wikipedia