Jego największe dzieło obejrzało 32 mln Polaków. Dziś mija 118 lat od jego urodzin

Aleksander Ford urodził się w 1908. Jak wyglądało jego życie przed wojną?

Aleksander Ford, a pierwotnie Mosze Lifszyc, przyszedł na świat w 1908 roku, a miejsce jego urodzin nie jest do końca znane (reżyser na zmianę mówił o Łodzi, Kijowie i Warszawie). Ojcem Forda był Daniel Lifszyc, żydowski robotnik pracujący w jednej z łódzkich fabryk, matka Anna Dowgalewska pochodziła z Rosji. Po śmierci ojca pracował w fabryce, a w latach 20. XX wieku przeprowadził się do Warszawy. Pracował w sklepie fotograficznym, a następnie w Polskiej Agencji Telegraficznej, gdzie trafił do działu kinematografii. To właśnie wtedy zainspirowany Johnem Fordem stał się Aleksandrem Fordem. 

Jak dobrze znasz słynnych, filmowych "Krzyżaków" i "Potop"? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem. 

Quiz: „Krzyżacy” czy „Potop”? Te filmy oglądała cała Polska Ludowa

1/15 Na początek coś łatwego. Czy w filmie "Seksmisja" jedną z głównych ról zagrał Jerzy Stuhr?

Tak

Nie

Dalej

Jako reżyser debiutował w latach 30. produkcją "Mascotte", a do wojny zrealizował łącznie 6 filmów fabularnych, w tym znakomicie przyjęty "Legion ulicy". Ford wielokrotnie starał się podejmować ważne tematy społeczne, a jego dzieła były poddawane cenzurze ("Sabra", "Droga młodych", "Ludzie Wisły"). W trakcie II wojny światowej wyjechał z Warszawy najpierw do Białegostoku, a następnie znalazł się w Mińsku, Nowosybirsku, Taszkencie i Aszchabadzie. Razem z żoną dołączył do 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki i sformował tam grupę filmową Czołówka, która tworzyła reportaże z frontu. To właśnie ona zrealizowała głośny dokument "Majdanek - cmentarzysko Europy". 

Aleksander Ford po wojnie. Odbudowywał polskie kino, nakręcił "Krzyżaków" 

Po II wojnie światowej Ford był jednym z budowniczych polskiej kinematografii. W 1945 roku został przewodniczącym Przedsiębiorstwa Państwowego "Film Polski", a stanowisko piastował przez 2 lata. W 1948 roku nakręcił pierwszy po wojnie film "Ulica graniczna", opowiadający o zagładzie Żydów podczas wojny. Dostał za niego wyróżnienie na Festiwalu w Wenecji, ale był też krytykowany w Polsce. Kolejne lata to rywalizacja Forda z Andrzejem Wajdą, który wyszedł spod jego skrzydeł, o miano najważniejszego polskiego reżysera. W PRL-u nakręcił takie filmy jak: 

• "Młodość Chopina" (1951)
• "Piątka z ulicy Barskiej" (1953, nagroda jury w Cannes)
• "Ósmy dzień tygodnia" (1958)
• "Krzyżacy" (1960)
• "Pierwszy dzień wolności" (1964).

Zobacz także

Reżyser o polskim nazwisku podbijał Hollywood. Jego filmy miały 20 nominacji do Oscara

Polski reżyser podbija świat. Nowy film doceniono za granicą

Najlepszy reżyser w historii kończyłby dziś 98 lat. Niezwykłe, że tylko za to ma Oscara

To właśnie Ford nakręcił jeden z najsłynniejszych polskich filmów, epicką adaptację dzieła Henryka Sienkiewicza "Krzyżacy". Zdecydował się na kręcenie filmu, aby znów wrócić do łask władz, a przy okazji wykorzystał konflikt na linii PRL - RFN. Reżyser zrealizował dzieło z wielkim rozmachem i ogromnym jak na tamte czasy budżetem (33 miliony złotych). Film okazał się gigantycznym hitem, a w PRL-u w kinach obejrzały go ponad 32 mln widzów (wyświetlano go aż do 1988 roku), co sprawiło, że był to zdecydowanie najpopularniejszy film Polski Ludowej, który wyprzedził m.in. "W pustyni i puszczy", "Potop" i "Noce i dnie". Ford tym samym rozkręcił modę na tworzenie rodzimych superprodukcji. " Krzyżacy" byli też polskim kandydatem do Oscara. Po latach zachwycał się nim Martin Scorsese.

Ford opuszcza Polskę. To był właściwie koniec jego kariery 

4 lata po "Krzyżakach" Ford zrealizował film "Pierwszy dzień wolności". Wkrótce okazało się, że to jego ostatnie dzieło nakręcone w Polsce. W związku z wydarzeniami z 1968 roku i wzrostem antysemickich nastrojów w PRL-u reżyser zdecydował się opuścić kraj. Wyjechał w 1969 roku. Najpierw trafił do RFN, gdzie powstał film "Krąg pierwszy", będący adaptacją dzieła Aleksandra Sołżenicyna. Ostatnim filmem w dorobku był "Jest pan wolny, doktorze Korczak". Na emigracji Ford nie potrafił się odnaleźć, załamaniu uległo jego życie prywatne (rozwód z drugą żoną) oraz pogorszyło się jego zdrowie psychiczne. Miał też problemy finansowe. Po RFN mieszkał w Izraelu, Danii, a zmarł w Stanach Zjednoczonych (popełnił samobójstwo w Naples na Florydzie). 

Najlepsze adaptacje Polski Ludowej. Te filmy przeniosły bestsellery na ekran kina

6 Zobacz galerię

fot. Screen z filmpolski.pl

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/Filmweb/Filmpolski.pl