Radio ZET
Rozrywka
Filmy i seriale
Jeden z najwybitniejszych polskich reżyserów. Był bratem legendarnego pisarza

Jeden z najwybitniejszych polskich reżyserów. Był bratem legendarnego pisarza

Martyna Zielonka

2 min. czytania

09.11.2026 09:36

9 listopada 2008 roku zmarł Stanisław Różewicz - jeden z najwybitniejszych polskich reżyserów filmowych, specjalizujący się w produkcjach, będących rozrachunkiem z okresem II wojny światowej. Realizując swoje wielkie dzieła, m.in. "Świadectwo urodzenia", "Echo", czy "Opadły liście z drzew", współpracował z bratem - Tadeuszem, cenionym poetą, dramaturgiem i scenarzystą. Ich filmy zyskały uznanie zarówno w Polsce, jak i na świecie, zdobywając chociażby Złote Lwy Gdańskie i jedną z nagród w Cannes.

Zdjęcie mężczyzny z poważnym wyrazem twarzy, ciemne ubranie i jasne tło.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jak wojna wpłynęła na twórczość Stanisława Różewicza.
Dlaczego Różewicz unikał mitologii wojennej w swoich filmach.
Które dzieła Stanisława Różewicza są uznawane za klasykę polskiej kinematografii.
Jakie nagrody zdobyły filmy Stanisława Różewicza.

Nie przegap

Zapomniany film polskiego mistrza. W obsadzie Kowalski, Czyżewska, Krafftówna

Rozliczał się z wojną po swojemu

Młodość Stanisława Różewicza przypadła na okres wojenny. Reżyser, podobnie jak jego starsi bracia - dramaturg Janusz Różewicz oraz poeta Tadeusz Różewicz, zaangażował się w działalność konspiracyjną. Doświadczenia z tamtego okresu odcisnęły piętno na jego spojrzeniu na człowieka, moralność i historię oraz stanowiły inspirację do pracy artystycznej. Różewicz postawił sobie za cel pokazywanie losów zwykłych ludzi, nie bohaterów wojennych, opowiadając o tamtych wydarzeniach bez patosu, przy zachowaniu minimalizmu środków wyrazu.

"Odkładał na bok mitologię wojny, nie podbijał jej ani nie podważał. Chciał być jedynie sprawiedliwy wobec uczestników tamtych wydarzeń. Schodził na ziemię. Opowiadał o walce jako naturalnym geście wynikającym z obowiązku i z potrzeby życia, nie ze straceńczego instynktu śmierci. Odbierał prawdę o polskiej wojnie zarówno ironistom, jak państwowym propagandzistom" - pisał o stylu artysty krytyk Tadeusz Sobolewski.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o polskie filmy. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…

Quiz: Te polskie filmy podbiły USA. Znasz je lepiej niż Amerykanie? Celem choć 9/15

1/15 Który polski film jako pierwszy zdobył Oscara?

"Ida"

"Boże ciało"

"Człowiek z marmuru"

"Cicha noc"

Kariera filmowa

Różewicz rozpoczynał karierę tuż po wojnie. Studiował w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi, gdzie zdobywał doświadczenie u boku uznanych twórców. Współpracował m.in. z Jerzym Zarzyckim ("Zdradzieckie serce", "Nawrócony") i Janem Rybkowskim ("Warszawska premiera", "Pierwsze dni"). Od połowy lat 50. tworzył także z bratem, Tadeuszem. Słynny poeta i dramaturg był autorem wielu scenariuszy, realizowanych później przez cenionego reżysera. Ich duet zasłynął z takich dzieł, jak:

"Mąż pod łóżkiem"
"Samotność we dwoje"
"Drzwi w murze"
"Opadły liście z drzew"

Wśród samodzielnych realizacji Stanisława Różewicza znajdziemy zaś m.in. kameralny film obyczajowy "Trzy kobiety", produkcje wojenne "Wolne miasto", "Westerplatte" oraz film historyczny "Pasja".

Zobacz także

Mężczyzna w okularach, w eleganckim garniturze, z rękami za głową.

Książka natychmiast stała się bestsellerem, a film z 1991 roku to prawdziwe arcydzieło

Na zdjęciu kobieta z długimi włosami, w złotej opasce, skupionym spojrzeniu, w tle jasny korytarz.

Serial był w PRL hitem, ale film rozczarował. "Niepotrzebny"

Kobieta z krótkimi włosami trzyma słuchawkę telefonu, wygląda na zmartwioną i zamyśloną.

"Najważniejszy film polski ostatnich lat". Zdobył 14 nagród

Zdobył liczne nagrody

Szczególne uznanie zdobył obraz "Świadectwo urodzenia", opowiadający o wojennych losach dzieci. Dzieło uchodzi za jedno z najważniejszych osiągnięć polskiej szkoły filmowej. Uhonorowano je m.in. Lwem św. Marka na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym dla Dzieci i Młodzieży w Wenecji oraz Grand Prix i nagrodą FIPRESCI na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym dla Młodzieży w Cannes. Ponadto w ręce Różewicza trafiły jeszcze m.in. Złote i Srebrne Lwy Gdańskie, a także Srebrna Muszla z Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w San Sebastián.

Stanisław Różewicz pozostawił po sobie dorobek obejmujący kilkadziesiąt filmów fabularnych, telewizyjnych i seriali. Jest pamiętany jako twórca kina ambitnego, skupionego na człowieku i jego dylematach moralnych. Jego filmy do dziś należą do klasyki polskiej kinematografii i są cenione za artystyczną dojrzałość oraz ponadczasowe przesłanie.