Dziś kończyłby 104 lata. Stworzył "Stawkę większą niż życie" i "Kolumbów"

3 min. czytania
16.11.2026 09:47
Obserwuj nas na Google

16 listopada 1922 roku urodził się jeden z najważniejszych polskich reżyserów i producentów filmowych. To właśnie jemu widzowie zawdzięczają takie telewizyjne hity, jak "Stawka większa niż życie", "Kolumbowie" czy "Polskie drogi". Jego twórczość na trwałe zapisała się w historii polskiej kinematografii. Kim był prywatnie i jak zaczynał swoją karierę Janusz Morgenstern?

Janusz Morgenstern
fot. Lukasz Dejnarowicz / Forum

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Kim był Janusz Morgenstern i jak wyglądały jego początki?
  • Jakie doświadczenia z czasów II wojny światowej ukształtowały reżysera?
  • Jak powstały kultowe seriale "Stawka większa niż życie" i "Kolumbowie"?
  • Jakie inne filmy i produkcje przyniosły mu popularność?
Redakcja poleca

Janusz Morgenstern - trudne dzieciństwo i wojenne doświadczenia

Janusz "Kuba" Morgenstern przyszedł na świat 16 listopada 1922 roku w Mikulińcach, na terenie dzisiejszej Ukrainy. Pochodził z rodziny żydowskiej. Młodość spędził na Podolu, gdzie zdał maturę. Przed wybuchem II wojny światowej uczęszczał również do gimnazjum w Przeworsku.

Jak dobrze znasz te polskie filmy? Sprawdź swoją wiedzę! Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Jak dobrze znasz polskie filmy? 10 pytań z serii "prawda czy fałsz"

1/10 Rafał Wilczur, główny bohater filmu "Znachor", przez długi czas żył pod nazwiskiem Jan Kosiba. Prawda czy fałsz?

Edukację przerwała mu wojna, która na zawsze odmieniła jego życie. Po agresji niemieckiej na ZSRR Morgenstern wraz z rodziną trafił do getta w Tarnopolu. Pracował fizycznie i cudem uniknął wywózki do obozu koncentracyjnego. W czasie okupacji ukrywał się w okolicach Ładyczyna, a później znalazł schronienie między innymi w domu ukraińskiego dyrektora szkoły. W 1944 roku, pod groźbą zesłania na Sybir, został wcielony do Ludowego Wojska Polskiego.

Redakcja poleca

Od asystenta Andrzeja Wajdy do cenionego reżysera

Po zakończeniu wojny Morgenstern postanowił związać swoją przyszłość z filmem. Studiował reżyserię w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi, którą ukończył w 1954 roku. Pierwsze doświadczenia zdobywał jako asystent między innymi Wandy Jakubowskiej i Andrzeja Wajdy.

Pracował przy tak ważnych produkcjach jak "Kanał", "Pokolenie", "Lotna" oraz "Popiół i diament". Wkrótce sam stanął za kamerą. Jego pełnometrażowym debiutem reżyserskim był film "Do widzenia, do jutra" z 1960 roku.

W kolejnych latach tworzył filmy, w których opowiadał historie młodych ludzi, skupiając się na ich emocjach i trudnych życiowych wyborach. W tym nurcie powstały między innymi "Jowita" oraz "Trzeba zabić tę miłość".

Redakcja poleca

"Stawka większa niż życie" i "Kolumbowie" przeszły do historii

Największą popularność Janusz Morgenstern zdobył dzięki produkcjom telewizyjnym. W latach 1967-1968 współtworzył jako reżyser serial "Stawka większa niż życie", który szybko zdobył ogromną sympatię widzów.

Kolejnym ważnym przedsięwzięciem w jego karierze byli "Kolumbowie" z 1970 roku, serial oparty na powieści Romana Bratnego. Produkcja opowiadała o młodych ludziach wchodzących w dorosłość w czasie II wojny światowej. Była to historia pokolenia, którego młodość została naznaczona okupacją i walką o wolność.

Redakcja poleca

Producent filmowy i laureat prestiżowych nagród

Od 1990 roku Janusz Morgenstern rozwijał się również jako producent filmowy. Angażował się w powstawanie wielu znanych tytułów, wśród nich "Korczaka", "Europy, Europy", "Panny Nikt", "Zemsty" i "Chłopaków nie płaczą".

Jego dorobek doceniono licznymi nagrodami. W 2008 roku otrzymał Polską Nagrodę Filmową Orzeł za osiągnięcia życia. Wcześniej został uhonorowany między innymi Złotym Medalem "Zasłużony Kulturze Gloria Artis". W 2010 roku otrzymał Platynowe Lwy za całokształt twórczości. W kwietniu 2011 roku odsłonił swoją gwiazdę w łódzkiej Alei Gwiazd przy ulicy Piotrkowskiej.

Redakcja poleca

Janusz Morgenstern pozostaje w pamięci Polaków

Janusz Morgenstern zmarł 6 września 2011 roku w Warszawie. Został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Jego dorobek pozostaje ważną częścią historii polskiego kina i telewizji. I choć od śmierci artysty minęło już wiele lat, jego filmy i seriale wciąż pozostają żywe w pamięci widzów.

Gwiazda Janusza Morgensterna w łódzkiej Alei Gwiazd
Fot. domena publiczna
Gwiazda Janusza Morgensterna w łódzkiej Alei Gwiazd

Źródło: Radio ZET / Wikipedia