Dziś 10. rocznica śmierci najlepszego polskiego filmowca w historii. Oscar, 5 nagród w Cannes i wiele arcydzieł na koncie

Z jaką dziedziną sztuki początkowo wiązał swoją przyszłość Andrzej Wajda?

Dorobek tego wybitnego polskiego reżysera podbijał serca widzów z całego świata. Andrzej Wajda przez ponad sześć dekad opowiadał na ekranie o Polsce, jej historii i ludziach uwikłanych w wielkie wydarzenia. Stworzył filmy, które na stałe weszły do kanonu rodzimej kinematografii, a jego twórczość doceniono także poza granicami kraju. 9 października 2016 roku zmarł jeden z najważniejszych polskich reżyserów. Miał 90 lat. Dziś mija 10 lat od śmierci filmowca, który odmienił polskie kino. 

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o filmy Andrzeja Wajdy. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem..

Quiz: Filmowe arcydzieła Andrzeja Wajdy. Mądry Polak zdobędzie minimum 50%

1/11 Który film Andrzeja Wajdy opowiada o młodym pokoleniu Polaków w czasie II wojny światowej i należy do jego najbardziej znanych dzieł?

Człowiek z marmuru

Pokolenie

Popiół i diament

Ziemia obiecana

Dalej

Andrzej Wajda urodził się 6 marca 1926 roku w Suwałkach. Jego ojciec, Jakub, był zawodowym wojskowym i kapitanem Wojska Polskiego. Wajda dorastał w Radomiu, gdzie ukończył gimnazjum. II wojna światowa przerwała jego edukację, a młody Wajda w czasie okupacji działał w Armii Krajowej.

Po wojnie początkowo zajął się malarstwem. W latach 1946–1949 studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, jednak ostatecznie zdecydował się na film. Ukończył Państwową Wyższą Szkołę Filmową w Łodzi, a jego nauczycielem był między innymi Aleksander Ford. Jego pełnometrażowym debiutem było „Pokolenie” z 1955 roku. Film opowiadał o młodych ludziach dorastających podczas okupacji i zapoczątkował jeden z najważniejszych rozdziałów polskiego kina. Wajda wraz z twórcami swojego pokolenia współtworzył nurt, który później nazwano Polską Szkołą Filmową.

Redakcja poleca

Ikona telewizji PRL, kończyłby dziś 83 lata. Zna go każdy w Polsce, ale mało kto pamięta, że był politykiem

Wspaniały, ale przerażający film dziś na TVP2, musisz to zobaczyć. Hit nagrodzony Oscarem

Jego największe dzieło obejrzało 32 mln Polaków. Dziś mija 118 lat od jego urodzin

Które filmy przyniosły Andrzejowi Wajdzie światowe uznanie?

Niedługo później powstały dwa filmy, które przyniosły mu międzynarodowe uznanie. „Kanał” z 1957 roku, opowiadający o powstańcach warszawskich próbujących przedostać się kanałami, otrzymał Srebrną Palmę na festiwalu w Cannes. Rok później Wajda nakręcił „Popiół i diament” z pamiętną rolą Zbigniewa Cybulskiego jako Maćka Chełmickiego. Film stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł polskiej kinematografii.

Reżyser przez kolejne dekady nie przestał wracać do tematów związanych z historią Polski, ale nie ograniczał się do jednego rodzaju kina. W jego dorobku znalazły się ekranizacje literatury, dramaty psychologiczne, kino historyczne i filmy komentujące współczesność. Szczególne miejsce w jego twórczości zajęły filmy podejmujące temat rzeczywistości PRL. „Człowiek z marmuru” z 1977 roku opowiadał o młodej reżyserce dokumentalnej próbującej odkryć prawdę o zapomnianym bohaterze propagandowych kronik. Kilka lat później Wajda nakręcił „Człowieka z żelaza”, który bezpośrednio odnosił się do wydarzeń związanych z Solidarnością. Film otrzymał Złotą Palmę w Cannes w 1981 roku.

Wajda sięgał również po wielką polską literaturę. Nakręcił między innymi „Wesele” na podstawie dramatu Stanisława Wyspiańskiego, „Ziemię obiecaną” Władysława Reymonta oraz „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza. Ta ostatnia produkcja z 1999 roku stała się jednym z największych wydarzeń polskiego kina końca XX wieku. Jednym z najważniejszych momentów jego kariery był rok 2000. Wajda otrzymał wówczas honorowego Oscara za całokształt twórczości. Było to zwieńczenie kariery reżysera, którego filmy przez lata zdobywały najważniejsze nagrody międzynarodowych festiwali.

Która produkcja była ostatnią w dorobku Andrzeja Wajdy?

Oscar nie oznaczał jednak końca jego pracy. Wajda tworzył niemal do końca życia. W 2007 roku nakręcił „Katyń”, film poświęcony zbrodni katyńskiej. Temat miał dla niego również osobisty wymiar - jego ojciec został zamordowany przez NKWD w 1940 roku. Film otrzymał nominację do Oscara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny. Jego ostatnim filmem były „Powidoki” z 2016 roku, opowiadające historię malarza Władysława Strzemińskiego. Produkcja trafiła do kin już po śmierci reżysera i również została zgłoszona przez Polskę do rywalizacji o Oscara.

Andrzej Wajda zmarł 9 października 2016 roku w Warszawie. Miał 90 lat. Do ostatnich lat pozostawał aktywny zawodowo, a jego filmografia obejmuje dziesiątki produkcji, które nie tylko dokumentowały kolejne epoki, ale często również wchodziły z nimi w bezpośredni dialog.

Dziś jego nazwisko jest właściwie synonimem polskiego kina XX wieku. „Kanał”, „Popiół i diament”, „Człowiek z marmuru”, „Człowiek z żelaza”, „Ziemia obiecana” czy „Wesele” pozostają filmami, do których kolejne pokolenia widzów i twórców wracają nie tylko ze względu na ich wartość artystyczną, ale również dlatego, że opowiadają o doświadczeniach, które przez lata kształtowały polską historię i tożsamość.

Te filmy zdobyły najwięcej Oscarów w historii. Polacy je uwielbiają

8 Zobacz galerię

fot. Screen IMDb

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia