104. rocznica narodzin polskiego mistrza. To dzięki niemu powstało to filmowe arcydzieło
Czesław Petelski specjalizował się w filmach wojennych, historycznych i społecznych, chętnie poruszając tematykę patriotyczną. Przez lata współpracował z żoną - Ewą Petelską, z którą zrealizował takie hity, jak: "Ogniomistrz Kaleń", "Jarzębina czerwona", czy "Naganiacz". Największe uznanie przyniosła mu jednak samodzielna realizacja z końca lat 50. - "Baza ludzi umarłych". Obraz zyskał uznanie widzów i krytyków, i do dziś uznawany jest za jedno z najważniejszych osiągnięć polskiej szkoły filmowej.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie były początki kariery Czesława Petelskiego?
- Które filmy reżyserował Czesław Petelski z żoną?
- Co przyczyniło się do sukcesu 'Bazy ludzi umarłych'?
Ceniony reżyser i scenarzysta
Czesław Petelski przyszedł na świat dokładnie 104 lata temu - 5 listopada 1922 roku. Po wojnie był studentem wydziału aktorskiego Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej, prowadził amatorski teatr i pracował jako krytyk. Z czasem jego największą pasją stała się jednak reżyseria. W połowie lat 50. ukończył łódzką PWSTiF i w pełni poświęcił się realizacji filmów. Między 1953 a 1990 rokiem wyreżyserował ponad 20 produkcji, dając się poznać jako ekspert od kina historycznego i społecznego. Na planach często współpracował z żoną - Ewą Petelską - tworząc jeden z najbardziej znanych i cenionych duetów reżyserskich w historii polskiego kina. Para odpowiada za takie tytuły, jak:
- "Ogniomistrz Kaleń"
- "Naganiacz"
- "Drewniany różaniec"
- "Jarzębina czerwona"
- "Bilet powrotny"
- "Kopernik"
- "Kazimierz Wielki"
- "Bołdyn"
Rozwiąż quiz, w którym pytamy o polskie filmy. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…
Quiz: Te polskie filmy podbiły USA. Znasz je lepiej niż Amerykanie? Celem choć 9/15
Perła polskiego kina
Z samodzielnych realizacji Petelskiego największe uznanie zyskała "Baza ludzi umarłych" - adaptacja noweli Marka Hłaski "Następny do raju". Film debiutował na ekranach w 1958 roku, zyskując setki pozytywnych recenzji. Choć reżyser wprowadził w ekranizacji wiele zmian, które nie spodobały się autorowi literackiego pierwowzoru, zdołał odnieść sukces i zapisać się na kartach historii polskiego kina. Widzowie i krytycy do dziś zachwycają się znakomitym scenariuszem, wybitnymi dialogami i kreacjami gwiazd. W produkcji Petelskiego wystąpiła plejada znakomitych artystów, m.in. Zygmunt Kęstowicz, Teresa Iżewska, Emil Karewicz, Leon Niemczyk, Aleksander Fogiel i Tadeusz Łomnicki.
Akcja filmu toczy się w bazie transportu drewna w Bieszczadach. Na odludziu, w fatalnych warunkach sanitarnych pracują wyrokowcy i życiowi wykolejeńcy. Należyte wykonywanie obowiązków nieustannie utrudniają im braki samochodów, warsztatów, części oraz wiszące wciąż nad głowami widmo śmierci. Nic dziwnego, że nikomu nie zależy na pracy, wszystkim zaś - na możliwie rychłej ucieczce. Nie jest to wszakże takie proste. Tym bardziej, że do bazy przybywa niejaki Zabawa - mechanik i aktywista partyjny. Ma za zadanie zmobilizować ludzi do większego wysiłku, bez czego niemożliwe jest wykonanie planu.
\"Baza ludzi umarłych\"
"Baza ludzi umarłych" to jeden z największych artystycznych sukcesów Czesława Petelskiego. Reżyser, za tę produkcję, ale także wiele innych filmów i seriali, zyskał uznanie milionów widzów i liczne odznaczenia. Uhonorowano go m.in. Złotym Krzyżem Zasługi i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Artysta zmarł 19 września 1996 roku, w wieku 73 lat. Jego ścieżkę od dekad kontynuuje syn - Janusz Petelski ("Druga strona słońca", Zmowa").
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/Film Polski
![Kobieta z blond włosami i czerwonymi akcesoriami, z intensywnym spojrzeniem.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/11/03/4d0e8b94/2517518-179x101-ed3945eb62.jpg "Mélanie Laurent w "Bękartach wojny"")
![Młoda kobieta z długimi włosami patrzy w stronę kamery.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/11/04/22adb63a/2519548-179x101-bb892ca05c.png "Kadr z filmu "Transformers"")
![Kobieta z krótkimi blond włosami w ciemnym płaszczu, patrzy w dal, tło z gałęziami.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/11/04/60aeffac/2519318-179x101-de60e02c38.png "Zagrała w "M jak miłość". Teraz zdradziła, ile zarobiła w produkcji")
![Kobieta z krótkimi włosami, wyrażająca zdziwienie, trzyma coś w dłoni.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/11/04/f11bbd3c/2519783-179x101-d963490f87.png "Serial "Garść kłamstw"")
