Jego arcydzieło pokochały miliony Polaków. Wybitny wokalista kończy dziś 85 lat
Jego głos trudno pomylić z jakimkolwiek innym, a "Jaskółka uwięziona” na stałe zapisała się w historii polskiej muzyki. Stan Borys przez dekady pozostawał wierny własnej artystycznej drodze, łącząc muzykę z poezją i teatrem. 3 września wybitny wokalista kończy 85 lat.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czym zawodowo zajmował się legendarny artysta w młodości.
- W jakich zespołach występował Stan Borys.
- Która piosenka zapewniła artyście największą popularność.
Czym w młodości zajmował się Stan Borys?
Ma za sobą ponad sześć dekad na scenie, występy na najważniejszych festiwalach, karierę w Polsce i za oceanem, a także wiele artystycznych zakrętów. Stan Borys, właściwie Stanisław Guzek, 3 września 2026 roku kończy 85 lat. Choć od jego największych sukcesów minęły dekady, jego charakterystyczny głos i "Jaskółka uwięziona” wciąż zajmują ważne miejsce w historii polskiej muzyki.
Rozwiąż quiz, w którym pytamy o twórczość Czesława Niemena i Stana Borysa. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: To Czesław Niemen czy Stan Borys? Dopasuj cytat utworu do odpowiedniego artysty
Przyszły wokalista urodził się w 1941 roku w Załężu. Dorastał w niezamożnej rodzinie - jego ojciec był kolejarzem. Zanim na dobre związał się ze sceną, próbował swoich sił w różnych zawodach. Pracował między innymi jako górnik, robotnik budowlany, zegarmistrz czy goniec. Jednocześnie coraz mocniej ciągnęło go jednak do sztuki. Uczył się gry na skrzypcach, klarnecie i gitarze, interesował się teatrem i poezją, a jako nastolatek brał udział w konkursach recytatorskich.
Profesjonalną działalność artystyczną rozpoczął w 1958 roku jako rekwizytor w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie. Z czasem sam stanął na scenie. W latach 60. założył teatr poezji "Symbol”, a w 1965 roku zadebiutował jako poeta. W tym samym czasie odkrywał dla siebie muzykę - i właśnie wtedy jego droga przecięła się z Tadeuszem Nalepą.
Założycielem jakiego zespołu był Stan Borys?
W 1965 roku Borys i Nalepa założyli Blackout, jeden z zespołów, które współtworzyły polską scenę bigbitową. Wkrótce wokalista przeszedł do grupy Bizony. To właśnie z nią zaczął zdobywać coraz większą popularność, a w 1968 roku otrzymał nagrodę prasy na festiwalu w Opolu za wykonanie piosenki "To ziemia”. Rok później rozpoczął karierę solową.
Borys od początku wyróżniał się nie tylko głosem, ale też sceniczną osobowością. Nie interesowało go śpiewanie wyłącznie lekkich, łatwo wpadających w ucho piosenek. Chętnie sięgał po poezję, ambitniejsze teksty i repertuar, który pozwalał mu opowiadać o emocjach, wolności czy ludzkich doświadczeniach. Nic dziwnego, że szybko zaczął być postrzegany jako artysta wykraczający poza ramy typowego piosenkarza estradowego.
Jaka piosenka zapewniła Stanowi Borysowi największą rozpoznawalność?
Najważniejszym momentem jego kariery okazał się 1973 rok. Właśnie wtedy podczas Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu Stan Borys wykonał "Jaskółkę uwięzioną”, zdobywając nagrodę dziennikarzy. Piosenka przyniosła mu również sukces w Sopocie, gdzie zwyciężył w kategorii interpretacji polskiej piosenki. Utwór szybko stał się jednym z jego największych znaków rozpoznawczych.
Borys odnosił w tym czasie sukcesy również poza Polską. Otrzymywał nagrody na festiwalach w Ostendzie, Atenach, Castlebar czy Caracas. Jego kariera nabierała międzynarodowego rozpędu, choć artysta nigdy nie porzucił zainteresowania polską poezją i słowem.
Gdzie poza Polską mieszkał Stan Borys?
W połowie lat 70. Borys wyjechał z kraju i przez kolejne dekady mieszkał między innymi w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Początki za oceanem nie były łatwe - poza działalnością artystyczną podejmował także pracę taksówkarza. Jednocześnie nie przestał zajmować się muzyką, teatrem i poezją. W Chicago prowadził audycję poświęconą polskiej poezji, a w 1983 roku przygotował i zagrał spektakl "Norwid”. Po latach ponownie zaczął regularnie pojawiać się w Polsce. Występował na festiwalach, nagrywał kolejne płyty i wracał do swoich najbardziej znanych utworów. W 1991 roku pojawił się na festiwalach w Opolu i Sopocie, a także wcielił się w Jeana Valjeana w musicalu "Les Misérables”.
Artysta, który nie zamknął się w jednej epoce
Stan Borys nigdy nie ograniczał się wyłącznie do muzyki. Jest również poetą, aktorem i kompozytorem. W jego dorobku znalazły się zarówno albumy, jak i tomiki poezji, role teatralne oraz filmowe. Co ciekawe, jego twórczość znalazła drogę także do młodszych pokoleń - w 2001 roku fragment utworu "Chmurami zatańczy sen” został wykorzystany w refrenie "Głuchej nocy” Pei. Sprawa zakończyła się później ugodą.
Artysta przez lata pozostawał wierny swojej filozofii i zainteresowaniom. Fascynuje go kultura Wschodu, praktykuje jogę i taoizm, a jego twórczość od dawna łączy muzykę z poezją i osobistą refleksją. W 2015 roku otrzymał Honorowy Złoty Mikrofon, a sześć lat później specjalną nagrodę ZAiKS-u. W 2023 roku został natomiast uhonorowany tytułem profesora przez Uczelnię Łukaszewski w Warszawie.
Dziś Stan Borys ma 85 lat, ale trudno mówić o jego karierze w czasie przeszłym. W 2026 roku artysta świętuje jednocześnie 65-lecie działalności artystycznej, a jubileuszowe wydarzenia przypominają o dorobku człowieka, który przez dziesięciolecia konsekwentnie szedł własną drogą. "Jaskółka uwięziona” dawno stała się klasykiem, ale historia Stana Borysa to znacznie więcej niż jeden przebój. To opowieść o artyście, który przez ponad sześć dekad nie przestał szukać własnego języka.
7 najlepszych polskich hitów do tańca. To leci na każdej imprezie w Polsce!
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia
![Kobieta z okularami, z falującymi włosami, siedzi w samochodzie, wygląda zamyślona.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/21/e95b8b20/2506128-179x101-74cbb1f31b.jpg "Elizabeth Holmes w filmie "Zobaczysz wszystko"")
