Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Za Stalina ten pisarz PRL był ofiarą systemu. W 1981 roku wywołał skandal

Za Stalina ten pisarz PRL był ofiarą systemu. W 1981 roku wywołał skandal

Anna Marciniak

2 min. czytania

25.10.2025 10:05

Wojciech Żukrowski był utalentowanym polski pisarzem i scenarzystą filmowym. Pozostawił po sobie spory dorobek artystyczny, do którego wciąż wielu Polaków chętnie wraca lub dopiero co poznaje. Jego życie było dość burzliwe, a w 1981 roku wywołał olbrzymi skandal.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jakie dzieła stworzył Wojciech Żukrowski.
Dlaczego Wojciech Żukrowski przeprowadził się do Warszawy w 1952 roku.
Co zrobił Wojciech Żukrowski w 1981 roku, co spotkało się z protestami.
Które z jego dzieł nie były wznawiane po 1949 roku.

Wojciech Żukrowski zachwycił talentem

W Polsce nie brakuje utalentowanych artystów, zarówno jeśli chodzi o współczesnych, jak i tych, którzy tworzyli w dawnych latach, ale pozostawili po sobie ponadczasowe utwory. Do tego grona należy Wojciech Żukrowski. Polski pisarz, poeta, krytyk literacki oraz scenarzysta filmowy urodził się 14 kwietnia 1916 roku w Krakowie, zmarł 26 sierpnia 2000 roku w Warszawie.

Rozwiąż quiz dotyczące książek. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem.

Quiz: Te książki „dzieci PRL” czytały w dzieciństwie. Ile z nich pamiętasz? [Quiz]

1/12 Głównymi bohaterami tej powieści byli Staś i Nel.

„Przygoda w Afryce”

„W pustyni i w puszczy”

"Dżuma"

Wielu Polaków doskonale zna jego dzieła, ale nie wszyscy wiedzą o skandalu, jaki wywołał w 1981 roku.

Żukrowski maturę zdał w 1936 roku i w tym samym roku zadebiutował na łamach „Kuźni Młodych” jako prozaik i publicysta. Dwa lata później rozpoczął studia na Wydziale Prawa UJ, rok później postanowił przenieść się na Wydział Humanistyczny UJ na polonistykę. Po wojnie ukończył filologię polską na Uniwersytecie Wrocławskim. W 1941 roku zadebiutował jako poeta na łamach konspiracyjnego „Miesięcznika Literackiego”. Tam opublikował swój pierwszy zbiór wierszy pt. „Rdza”. Oprócz powieści i opowiadań pisał także scenariusze i dialogi do filmów. W jego dorobku znalazły się takie utwory jak m.in.:

„Rdza”
„Porwanie w Tiutiurlistanie”
„Z kraju milczenia”
„Piórkiem flaminga, czyli opowiadania przewrotne”
„Wiersze”
„Mądre zioła”
„Okruchy weselnego tortu”
„Wędrówki z moim Guru”
„Kamienne tablice”
„Lotna”
„Czarci tuzin”

Wojciech Żukrowski ofiarą systemu

Według wspomnień krytyka literackiego Lesława Bartelskiego Wojciech Żukrowski w 1952 roku na stałe przeprowadził się do Warszawy, co miało związek z tym, co działo się wówczas wokół pisarzy. Przestało ukazywać się czasopismo „Zeszyty Wrocławskie”, które gromadziło wokół siebie miejscowych pisarzy, w tym Żukrowskiego.

Artysta dzielił się tam recenzjami i publikował opowiadania. Po tym, jak na szczecińskim zjeździe Związku Literatów w styczniu 1949 roku proklamowano zmiany w polityce kulturalnej, przestano wznawiać książki Żukrowskiego, a prywatne firmy, które publikowały wówczas jego utwory, zostały zlikwidowane. Musiał więc żyć z wieczorów autorskich oraz zaliczek na przyszłe książki, które dopiero tworzył.

Jaki skandal wywołał Wojciech Żukrowski?

Sporo Polaków doskonale zna twórczość Wojciecha Żukrowskiego, jednak nie wszyscy mogą pamiętać, o skandalu, jaki pisarz wywołał w 1981 roku. Żukrowski wówczas jednoznacznie i publicznie poparł generała Wojciecha Jaruzelskiego oraz wprowadzenie stanu wojennego. Jego zachowanie spotkało się z odzewem. W środowiskach warszawskiej solidarnościowej inteligencji organizowano protesty, a także zwracano jego książki.

Wojciech Żukrowski, znany polski pisarz i scenarzysta, wywołał kontrowersje w 1981 roku, gdy publicznie poparł wprowadzenie stanu wojennego przez generała Jaruzelskiego, co spotkało się z ostrą krytyką i protestami intelektualistów.

Źródło: Radio ZET/Wikipedia