Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Władze PRL puszczały ten serial Polakom. Mało kto zauważył, że to propaganda

Władze PRL puszczały ten serial Polakom. Mało kto zauważył, że to propaganda

Kacper Jedynak

2 min. czytania

17.07.2025 15:49

Choć „Czarne chmury” uchodzą za klasykę polskiej telewizji, mało kto zdaje sobie sprawę z ich drugiego dna. Serial, osadzony w XVII wieku, mógł być nie tylko przygodową opowieścią, ale także narzędziem propagandy PRL. Władze świadomie wykorzystały go do kreowania określonego obrazu historii i realizowania swoich celów politycznych.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jak serial „Czarne chmury" mógł być wykorzystywany jako narzędzie propagandy w PRL.
O czym opowiada ta kultowa produkcja Telewizji Polskiej.
Kto zagrał w tym ponadczasowym projekcie.

Ten serial miał drugie dno. Władze PRL puszczały go Polakom

„Czarne chmury” to jeden z najbardziej pamiętnych polskich seriali kostiumowych lat 70. Emitowany po raz pierwszy w 1973 roku, natychmiast zyskał ogromną popularność. Osadzony w realiach XVII wieku, zachwycał widzów dynamiczną akcją, intrygami, malowniczymi plenerami oraz wyrazistym głównym bohaterem – pułkownikiem Krzysztofem Dowgirdem. Serial wyprodukowała Telewizja Polska, a reżyserią zajął się Andrzej Konic.

Quiz: Najlepsze polskie seriale w historii. Ile z nich znasz? Młodzież nie da rady

1/15 Leszek Lichota wcielał się w głównego bohatera serialu:

"Belfer"

"Wataha"

"Chyłka"

Dla wielu widzów „Czarne chmury” były po prostu efektownym serialem przygodowym. Jednak niewielu zdawało sobie sprawę, że produkcja ta mogła mieć również funkcję propagandową. Władze PRL świadomie promowały określony obraz historii, którzy mieli zobaczyć Polacy. Serial celowo eksponował wątek walki o Prusy Książęce, budując narrację o polskiej suwerenności zagrożonej przez obce mocarstwa.

Stylizacja niemieckich mundurów na wzór hitlerowskich miała budzić skojarzenia z II wojną światową. Według badaczy, twórcy serialu świadomie przesunęli akcent z utraconych Kresów Wschodnich na Ziemie Odzyskane, wspierając propagandową politykę PRL. Dodatkowo, narracja i scenariusz były ściśle kontrolowane, a wpływ na nie mogli mieć ludzie związani z aparatem bezpieczeństwa, jak choćby Ludwik Kalkstein. Antoni Guziński i Ryszard Pietruski podpisali scenariusz swoimi nazwiskami, gdyż nazwisko Kalksteina ze względów politycznych nie mogło się znaleźć w napisach serialu.

O czym opowiada ta kultowa produkcja? Kto zagrał w „Czarnych chmurach”?

Fabuła serialu skupia się na losach pułkownika Dowgirda, oficera królewskiego, który zostaje wplątany w polityczną intrygę o międzynarodowym zasięgu. Zmuszony do ucieczki i walki o oczyszczenie swojego imienia, trafia na trop spisku zagrażającego niepodległości kraju. Serial umiejętnie łączy elementy historyczne z sensacyjną akcją, pojedynkami i wartką narracją. Postać głównego bohatera, pułkownika Krzysztofa Dowgirda, nawiązuje do autentycznej postaci pułkownika Krystiana Ludwika Kalksteina, tragicznego bohatera tamtych czasów.

W rolach głównych wystąpili: