`

Władze PRL chciały zwalczyć pisarza za wszelką cenę. Niezwykłe, co wysłali do cenzorów

2 min. czytania
28.09.2025 13:01
Obserwuj nas na Google

Kazimierz Brandys jest jednym z najbardziej zasłużonych polskich pisarzy. Był on autorem wielu świetnych publikacji. W czasach PRL władzom bardzo zależało na tym, by kontrolować Brandysa. Pomimo że przeżył wojnę, w dalszych latach zdecydował się na dobre opuścić ojczyznę. Przybliżamy życiorys artysty.

Kazimierz Brandys był na cenzurowanym
fot. Shutterstock i Wikipedia Commons
  • Kazimierz Brandys był pod szczególnym nadzorem cenzury PRL.
  • Twórczość Brandysa obejmuje powieści i scenariusze filmowe.
  • Brandys zdecydował się na emigrację i zmarł w Paryżu.

Władze PRL chciały zwalczyć pisarza za wszelką cenę. Przeczytaj tę notkę dla cenzorów

Kazimierz Brandys był prozaikiem, eseistą i autorem scenariuszy filmowych. Urodził się w Łodzi w 1916 roku w inteligenckiej rodzinie pochodzenia żydowskiego. Jego rodzice byli właścicielami banku w Łodzi. Kazimierz ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Jego brat Marian również został  pisarzem.

Rozwiąż quiz o literaturze. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Trudny quiz książkowy. Znasz Gombrowicza, Lema, Szymborską? Celem choć 40%

1/14 Akcja utworu rozgrywa się w jednym dniu, główną bohaterką jest Róża Żabczyńska. O jakiej książce mowa?

Brandys zadebiutował w 1935 roku na łamach miesięcznika "Kuźnia Młodych" w roli krytyka teatralnego. Niedługo potem nadeszły mroczne czasy, a Kazimierz - ze względu na swoje pochodzenie - musiał się ukrywać podczas okupacji niemieckiej. Czas wojny spędził w Warszawie, poza gettem, po aryjskiej stronie. 

 

Twórczość Kazimierza Brandysa

Kazimierz Brandys w latach 1945-1950 pisał do tygodnika "Kuźnica". Niedługo potem związał się z tygodnikiem "Nowa Kultura". Był też członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Wśród jego najbardziej rozpoznawalnych dzieł należy wyróżnić takie tytuły jak:

  • "Samson"
  • "Sprawiedliwi ludzie"
  • "Obywatele"
  • "Matka królów"
  • "Romantyczność"
  • "Wariacje pocztowe"
  • "Jak być kochaną" - scenariusz filmu
  • "Samson" - scenariusz filmu
  • "Sposób bycia" - scenariusz filmu
  • "Spokojne lata" - scenariusz filmu
  • "Matka królów" - scenariusz filmu

Kazimierza Brandys, był jednym z najwybitniejszych polskich prozaików II połowy XX wieku. Jego twórczość charakteryzuje się błyskotliwym stylem, głębokimi refleksjami i stawianiem trudnych pytań o polską historię oraz współczesność.

Kazimierz Brandys miał na pieńku z cenzurą PRL

Kazimierz Brandys miał w swoim życiu okres entuzjazmu dla komunizmu. Następnie przeszedł do działalności opozycyjnej. Jego nazwisko znalazło się na specjalnej liście autorów pod szczególnym nadzorem peerelowskiej cenzury. 

Jak można przeczytać na Wikipedii fragment książki Tomasza Strzyżewskiego w jego książce o cenzurze PRL, przy nazwisku Brandysa znalazła się następująca notatka:

- Wszystkie własne publikacje autorów z poniższej listy zgłaszane przez prasę i wydawnictwa książkowe oraz wszystkie przypadki wymieniania ich nazwisk należy sygnalizować kierownictwu Urzędu, w porozumieniu, z którym może jedynie nastąpić zwolnienie tych materiałów. Zapis nie dotyczy radia i TV, których kierownictwo we własnym zakresie zapewnia przestrzeganie tych zasad. Treść niniejszego zapisu przeznaczona jest wyłącznie do wiadomości cenzorów - można przeczytać.

Kazimierz Brandys zdecydował się na emigrację z Polski. Zmarł w 2000 roku w Paryżu. Jego żoną była tłumaczka Maria Zenowicz.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia