Najsłynniejszy polski reportaż. Powstał przypadkiem, bo nie wiedzieli, o czym rozmawiać
To pozycja obowiązkowa dla sympatyków dobrej, polskiej literatury. Wybitny reportaż Hanny Krall "Zdążyć przed Panem Bogiem", napisany na podstawie wywiadu z Markiem Edelmanem, powstał w zaskakujących okolicznościach. Gdyby nie jedna rozmowa przy kawie, nigdy nie zostałby napisany.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Hanna Krall to wybitna polska, dziennikarka i reporterka.
- Jej najsłynniejszy reportaż powstał nieco przypadkowo. "Nie było, o czym rozmawiać".
- "Zdążyć przed Panem Bogiem" doczekało się telewizyjnej adaptacji.
Hanna Krall to ikona polskiego reportażu
Urodzona w maju 1935 roku Hanna Krall polska pisarka, dziennikarka i reportażystka. W trakcie wieloletniej kariery miała okazję pisać m.in. dla "Polityki" i "Życia Warszawy", po 1989 roku współpracowała z "Gazetą Wyborczą". Krall jest autorką wielu ważnych reportaży. Jej dorobek to m.in. takie pozycje jak:
- "Trudności ze wstawaniem"
- "Zdążyć przed Panem Bogiem"
- "Taniec na cudzym weselu"
- "Tam nie ma już żadnej rzeki"
- "Żal"
- "Wyjątkowo długa linia"
- "To ty jesteś Daniel"
- "Król Kier znów na wylocie".
Jak dobrze znasz klasyki polskiej literatury? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem.
Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?
Jej ostatnia do tej pory książka - "Jedenaście" - ukazała się w 2024 roku i jest to zbiór krótkich reportaży - a każdy z tych tematów mógłby być tematem na osobną książkę.
Jak powstał reportaż "Zdążyć przed Panem Bogiem"?
W 1976 roku światło dzienne ujrzał reportaż oparty na wywiadzie z Markiem Edelmanem, który dziś uważa się za najsłynniejsze polskie dzieło w tym gatunku. "Zdążyć przed Panem Bogiem" opublikowano pierwotnie w czasopiśmie "Odra", a mogło jednak nie powstać, gdyby nie dłuższa chwila w kawiarni.
Wszytko zaczęło się od wyjazdu do Łodzi i nietrafionego tematu do materiału na temat jednej z tamtejszych fabryk. Już w tym mieście Krall najpierw przeczytała artykuł o przełomowej operacji przeprowadzonej przez profesora Molla i postanowiła z nim porozmawiać. Już po wywiadzie Moll doradził jej, aby gotowy materiał skonsultowała z doktorem Markiem Edelmanem.
Jak przytacza serwis Culture.pl, Krall tak zrobiła. Spotkanie z Edelmanem na temat artykuł przebiegło jednak wyjątkowo szybko. Tak szybko, że Krall i jej rozmówca nie zdążyli wypić kawy. Dla zabicia czasu dziennikarka zapytała rozmówcę o powstanie w getcie warszawskim, podczas którego był dowódcą. Ich rozmowa zeszła na postać Mordechaja Anielewicza, którego Edelman nazwał tym, który "grał na bębnie i lubił dowodzić".
"Nie wierzyłam uszom... Pomyślałam: 'On mówi o legendarnym przywódcy powstania, swoim dowódcy... Mówi, jak było, nic go nie obchodzi, jak należy mówić. Jeśli jest w nim więcej takich zdań...'"
Reportaż do dziś nazywany jest najbardziej przejmującą opowieścią o powstaniu w getcie warszawskim w 1943 roku i losach polskich Żydów.
"Zdążyć przed Panem Bogiem" trafiło do telewizji
W kwietniu 1981 roku Telewizja Polska zrealizowała spektakl telewizyjny na podstawie książki Krall, który wyreżyserował Andrzej Brzozowski. Akcja sztuki rozgrywa się na dwóch planach. Na jednym z nich Krall i Edelman rozmawiają na terenie ówczesnego getta, na drugim znalazł się sam Edelman, walczący o życie pacjenta na stole zabiegowym. Główną rolę w spektaklu zagrali Zbigniew Zapasiewicz i Elżbieta Kępińska.
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/Filmpolski.pl/culture.pl
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
![Kobieta z okularami, z falującymi włosami, siedzi w samochodzie, wygląda zamyślona.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/21/e95b8b20/2506128-179x101-74cbb1f31b.jpg "Elizabeth Holmes w filmie "Zobaczysz wszystko"")
