Radio ZET
Rozrywka
Kultura
To były ostatnie słowa Gombrowicza. „Na godzinę przed śmiercią dałam mu malin”

To były ostatnie słowa Gombrowicza. „Na godzinę przed śmiercią dałam mu malin”

Kacper Jedynak

3 min. czytania

19.07.2025 12:06

Witold Gombrowicz to jeden z najbardziej intrygujących i kontrowersyjnych pisarzy polskich XX wieku. Jego twórczość prowokuje do myślenia o tożsamości, wolności i roli formy w życiu człowieka. Tak wyglądały jego ostatnie chwile.

Witold Gombrowicz to jeden z najbardziej intrygujących pisarzy polskich XX wieku.
Jego twórczość prowokuje do myślenia o tożsamości, wolności i roli formy w życiu człowieka.
Jego życie było przepełnione ludźmi, a tak wyglądały jego ostatnie chwile.

To jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy XX wieku

Witold Gombrowicz był wybitnym polskim pisarzem, dramaturgiem i eseistą XX wieku. Urodził się w 1904 roku w Małoszycach, a zmarł w 1969 roku w Vence we Francji. Jego twórczość charakteryzuje się ironią, groteską oraz głęboką analizą form społecznych i tożsamości. Debiutował literacko opowiadaniami, a rozgłos przyniosła mu powieść „Ferdydurke” opublikowana w 1937 roku.

Quiz: Quiz. Lektury szkolne w PRL-u. Pamiętasz, co wtedy czytaliśmy?

1/15 „Dzieci z Bullerbyn” to książka autorstwa...

Astrid Lindgren

Juliana Tuwima

William Shakespeare

Inne znane dzieła Gombrowicza to „Trans-Atlantyk”, „Pornografia” i „Kosmos”. Dużą część życia spędził na emigracji, głównie w Argentynie, co miało istotny wpływ na jego pisarstwo. Gombrowicz jest uznawany za jednego z najważniejszych i najbardziej oryginalnych twórców literatury polskiej.

Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim, a później przez krótki czas przebywał w Paryżu, nie kończąc tam studiów. Tuż przed wybuchem II wojny światowej wyjechał do Argentyny, gdzie spędził ponad 20 lat, żyjąc w trudnych warunkach i pracując m.in. jako urzędnik bankowy. W latach 60. zyskał światowe uznanie, a jego dzieła były tłumaczone i wystawiane za granicą. Był dwukrotnie nominowany do Nagrody Nobla.

Takie były ostanie chwile Witolda Gombrowicza

Witold Gombrowicz zmarł we śnie w nocy z 24 na 25 lipca 1969 roku, po kilku dniach nasilających się ataków astmy. Dwa dni przed śmiercią napisał jeszcze list do Konstantego A. Jeleńskiego i podyktował fragment listu do Czesława Miłosza. To były ostatnie jego słowa przed śmiercią. W dniu ostatecznym był słaby, ale przyjął z radością maliny i kieliszek burgunda, po czym zasnął spokojnie, nieświadomy nadchodzącego końca.

- Witold umarł w czwartek 24, o północy. Dwa dni wcześniej, we wtorek, wstał jeszcze, by pracować przy stole, i napisał do Ciebie (do K. A. Jeleńskiego) długi list po polsku. To był ostatni list napisany jego ręką… Moim jedynym pocieszeniem jest, że nie zdawał sobie sprawy, że umiera. Rano w dzień śmierci powiedział mi, że będzie żył jeszcze rok i winnam się przygotować na rok ciężki. Nie wiedział, jak będzie ciężki — tylko inaczej. W czwartek podyktował także Izie Neyman list do Miłosza, którego nie zdołał ukończyć. W ciągu ostatnich dwóch dni miał ataki astmy, był bardzo słaby. Na godzinę przed śmiercią dałam mu malin, które zjadł z przyjemnością. Poprosił mnie o kieliszek burgunda i powiedział, że jeden łyk go upił. Zasnął. Byłam przy nim. Zmarł we śnie - to fragment listu Rity Gombrowicz do Konstantego A. Jeleńskiego.

Witold Gombrowicz pisał wyłącznie po polsku, jednak jego twórczość była długo niedostępna w kraju z powodu zakazu publikacji i decyzji autora, by nie wydawać dzieł bez pełnego „Dziennika”. Jego książki ukazywały się dzięki paryskiemu Instytutowi Literackiemu i zostały przetłumaczone na ponad 30 języków, a jego dramaty wystawiano na scenach całego świata. Dopiero w 1986, po negocjacjach z władzami PRL, zaczęto oficjalnie wydawać jego dzieła w Polsce, a od 2002 publikowana jest edycja krytyczna „Pism zebranych”.

Źródło: Radio ZET/Wikipedia