Ten pisarz cudem przeżył zamach. Co roku jest jednym z faworytów do Nobla

Zdobywca Nagrody Bookera

Salman Rushdie, a właściwie Ahmed Salman Rushdie, pochodzi z rodziny o tradycjach muzułmańskich. Do 13. roku życia mieszkał w Bombaju, skąd w latach 60., wraz z bliskimi, wyemigrował do Anglii. Wielka Brytania szybko stała się jego domem - to tu ukończył szkołę średnią, studiował na Uniwersytecie Cambridge i rozpoczął karierę pisarską. Choć początkowo pisał głównie eseje i utwory science-fiction, z czasem skupił się na powieściach. Debiutował książką "Grimus", która nie przyniosła mu jednak rozgłosu. Uznanie zyskał dopiero dzięki kolejnemu dziełu - "Dzieci północy". Utwór, opowiadający o urodzonym w Indiach dziecku, które dzięki swoim magicznym mocom może kontaktować się z rówieśnikami, którzy przyszli na świat tego samego dnia (w chwili proklamowania niepodległości), zachwycił krytyków i został uhonorowany Nagrodą Bookera. W kolejnych latach Rushdie kontynuował dobrą passę, wydając m.in. powieść "Wstyd" i dokument o NIkaragui - "Uśmiech Jaguara". 

Rozwiąż test z literatury. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Kontrowersyjna powieść uczyniła z jego życia piekło

Najbardziej kontrowersyjną książką pisarza do dziś pozostaje dzieło z 1988 roku - "Szatańskie wersety". Powieść, nawiązująca do początków islamu, skupia się na relacjach świata zachodniego ze wschodem, uwypuklając zarówno negatywne aspekty w funkcjonowaniu współczesnej cywilizacji Zachodu, jak i fanatyzm religijnego Wschodu. Takie ukazanie religii wywołało w wielu krajach muzułmańskich radykalne reakcje. Islamscy przywódcy nawoływali do palenia książki, w części państw nie dopuszczono nawet do jej publikacji, a sam Rushdie został objęty fatwą. 14 lutego 1989 r. ajatollah Ruhollah Chomeini, najwyższy przywódca Iranu, wezwał muzułmanów z całego świata do zabicia pisarza, a także wszystkich osób, które pracowały przy publikacji i dystrybucji książki. W zamian oferowano wysoką nagrodę. 

Zaledwie dwa dni później twórca kontrowersyjnego dzieła został objęty programem ochrony rządu brytyjskiego. Mimo że ostatecznie zdecydował się wystosować przeprosiny do irańskich władz, nie powstrzymał zmasowanego ataku na brytyjskie i amerykańskie księgarnie, w których można było kupić "Szatańskie wersety". Islamiści wysadzili kilka budynków, dając jasno do zrozumienia, że wezwanie Chomeiniego jest dla nich świętością. Krótko później doszło także do ataków na tłumaczy, którzy pracowali nad przełożeniem dzieła Rushdiego na obce języki. Śmierć poniósł Japończyk Hitoshi Igarashi, a Włoch Ettore Capriolo został ranny.

Sam Rushdie od momentu nałożenia fatwy żył usunął się w cień. Chroniony przez brytyjski rząd, zmienił nazwisko i ograniczył kontakty z bliskimi, wielokrotnie zmieniając miejsca pobytu. Do życia publicznego powrócił dopiero na początku XXI wieku, kiedy uznano, że nie ma już bezpośredniego zagrożenia. Choć Chomeini zmarł jeszcze w 1989 roku, przed śmiercią nie zdecydował o zdjęciu wyroku, w związku z tym groźba ataku ciąży nad brytyjskim pisarzem do dziś. O tym, że zagrożenie nie zostało zażegnane przekonał się w 2022 roku, stając oko w oko z nożownikiem. 24-letni Hadi Matar zaatakował pisarza w Nowym Jorku, zadając mu kilkanaście ciosów nożem. Ciężko ranny artysta cudem przeżył atak, doznając jednak trwałego uszczerbku na zdrowiu (stracił wzrok w jednym oku i doznał urazu nerwów). 

"Byłem bardzo ciężko ranny. Nie mogłem już ustać na nogach. Upadłem. Zdałem sobie sprawę z ogromnej ilości krwi, w której leżałem. Moje poczucie czasu było dość mętne, bolało mnie oko i ręka i dotarło do mnie całkiem wyraźnie, że umieram." - relacjonował później. Jego oprawca został skazany na 25 lat więzienia. 

Fot.

Źródło: Radio ZET/Wikipedia/kultura.onet.pl