Ta książka była dziełem jego życia. W Polsce nie można było tak pisać

Życiorys Andrzeja Bobkowskiego

Andrzej Bobkowski, polski pisarz, eseista, przedsiębiorca i modelarz, przyszedł na świat w 1913 roku w Wiener Neustadt w Austro-Węgrzech. Był synem Henryka, profesora Theresianische Akademie w Wiedniu, i Stanisławy z Malinowskich. Ze względu na pracę ojca, który służył także jako generał brygady Wojska Polskiego, rodzina często się przeprowadzała. Bobkowscy mieszkali m.in. w Lidzie, Wilnie, Toruniu, Modlinie i Krakowie. Andrzej uczył się m.in. w krakowskim Gimnazjum im. Bartłomieja Nowodworskiego, gdzie poznał swoją przyszłą żonę – Barbarę Birtusównę (ślub wzięli kilkanaście lat później, w 1938 roku).

Jako pisarz debiutował krótką humoreską w „Tempie dnia” w 1935 roku. Studiował wówczas w Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie na kierunku ekonomia. Po ukończeniu nauki, wiosną 1939 roku, wraz z żoną, wyemigrował do Francji. Stamtąd zaś para miała się udać do Argentyny, gdzie Bobkowski otrzymał pracę w przedstawicielstwie Polskiego Exportu Żelaza. Ich plany storpedował jednak wybuch II wojny światowej.

Rozwiąż quiz o klasykach literatury. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Małżonkowie zostali więc we Francji. Pisarz zgłosił się wówczas do Wojska Polskiego, a po otrzymaniu odpowiedzi odmownej, zaczął utrzymywać się z pracy w handlu. Potem dorabiał jeszcze m.in. jako robotnik w fabryce amunicji oraz pracownik Biura Polskiego (reprezentował interesy polskich robotników zatrudnionych we Francji). Tuż po wkroczeniu wojsk niemieckich do Paryża, został ewakuowany na południe kraju. Podróżował głównie na rowerze, prowadząc dziennik, w którym opowiadał o swojej codzienności, ale i dzielił się przemyśleniami na temat wojny, kondycji Europy i miejsca jednostki w kontekście nowej rzeczywistości. Jego zapiski stały się później osią dzieła jego życia – książki „Szkice piórkiem”.

„Szkice piórkiem”. Najsłynniejsze dzieło artysty

Utwór został wydany w 1957 roku przez Instytut Literacki w Paryżu. Bobkowski zamieścił w nim obszerne opisy życia codziennego w okupowanej stolicy Francji, a także na francuskiej prowincji, refleksje dotyczące kultury europejskiej, komentarze do sytuacji politycznej oraz wrażenia z lektur, spektakli, czy wystaw. Uwagę czytelników zwracał przed wszystkim sposób, w jaki autor opowiadał o wojnie. W swoim dziele nie skupiał się na tragicznych wydarzeniach, cierpieniu milionów ludzi, czy dramacie rodaków, a osobistych doświadczeniach, przyznając, że stara się czerpać z życia, jak najwięcej. „Druga rocznica wybuchu tej wojny. Nie chce mi się uwierzyć. Udało się, jak dotąd, udało się przetrwać. Miałem dotąd szczęście. Wstyd mi, ale pomimo wszystko, co nas dotąd spotkało, jeszcze nigdy w życiu nie czułem się tak szczęśliwy jak przez te lata, nawet te dwa lata wojny. Jeszcze nigdy w życiu nie czułem się tak dobrze.” – wspominał w zapiskach z 1941 roku.

„Szkice piórkiem” to pean na cześć życia i wolności jednostki, w którym autor wyraża potrzebę bycia sobą, stając jednocześnie w kontrze wobec traumy wojennej i martyrologii. W swojej twórczości Bobkowski krytykował kolektywizm i jawił się jako wielki orędownik indywidualizmu oraz szerokiej autonomii jednostki.

Swoje poglądy przedstawiał również po wojnie na łamach paryskiej „Kultury”, londyńskich „Wiadomościach”, czy pismach krajowych m.in. „Tygodniku Powszechnym”, „Twórczości” i „Nowinach Literackich”. Pod koniec lat 40. pisarz przeprowadził się do Gwatemali, gdzie założył warsztat modelarski, a potem także klub modelarstwa dla młodych entuzjastów tego hobby. Przez lata zmagał się z nowotworem mózgu. Przeszedł trzy operacje i długie leczenie w Stanach Zjednoczonych, ale jego życia nie udało się uratować. Zmarł 26 czerwca 1961 roku, w wieku 47 lat.

Źródło: Radio ZET/Wikipedia/ninateka.pl