Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Stanisław Lem napisał kryminał. Oczywiście w swoim stylu, to praktycznie sci-fi

Stanisław Lem napisał kryminał. Oczywiście w swoim stylu, to praktycznie sci-fi

Daniel Kiełbasa

2 min. czytania

01.03.2026 19:11

Stanisław Lem znany jest ze swoich powieści science fiction, jednak nie wszyscy wiedzą, że uwielbianemu przez Polaków twórcy zdarzyło się pisać również kryminały. Jednym z nich był "Katar". O czym opowiada ta historia?

Z tego artykułu dowiesz się:

Stanisław Lem to wybitny twórca książek science fiction.
Lemowi zdarzyło się też pisać kryminały. Jednym z nich był "Katar".
O czym opowiada książka "Katar"? To nietypowy kryminał.

Stanisław Lem mistrzem powieści science fiction

Stanisław Lem to najwybitniejszy polski pisarz, który zajmował się tematyką science fiction. Był również futurologiem i filozofem, a także najczęściej tłumaczonym polskim autorem. Otrzymywał ważne nagrody literackie i odznaczenia państwowe. Jego książki rozeszły się w nakładzie ponad 30 mln egzemplarzy na całym świecie. Wśród jego najważniejszy dzieł są:

"Obłok Magellana"
"Pamiętnik znaleziony w wannie"
"Solaris"
"Niezwyciężony"
"Głos Pana"
"Wizja lokalna"
"Pokój na ziemi"
"Księgi robotów"
"Bajki robotów"
"Opowieści o pilocie Pirxie".

Jak dobrze książki wybitnych polskich autorów? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem.

Quiz: Trudny quiz książkowy. Znasz Gombrowicza, Lema, Szymborską? Celem choć 40%

1/14 Akcja utworu rozgrywa się w jednym dniu, główną bohaterką jest Róża Żabczyńska. O jakiej książce mowa?

"Dziękuję za różę"

"Granica"

"Cudzoziemka"

"Katar" kryminałem od Stanisława Lema

Co jednak zaskakujące, Lemowi zdarzało się pisać powieści kryminale. Na koncie miał m.in. książkę "Śledztwo" (1959), którą w latach 70. przeniesiono na ekran. Drugą pozycją napisaną w tym stylu był "Katar". Powieść powstała w 1976 roku i ukazała się nakładem Wydawnictwa Literackiego.

Mimo że Lem napisał powieść detektywistyczną, to jednak zrobił to w swoim stylu i zdecydował się nieco odświeżyć gatunek, dodając zaskakujące elementy. Książka prowadzona jest w taki sposób, aby czytelnik nie tylko starał się ustalić przyczyny konkretnych zdarzeń, ale musiał się zastanowić, czy możliwe jest, że cała sprawa była czystym przypadkiem. W dodatku Lem wprowadził do powieści nietypowych "podejrzanych", którymi były prawa natury takie jak m.in.: teoria chaosu i prawdopodobieństwo. Lem nie omieszkał wprowadzić do książki również elementów fantastyki naukowej.

"Powieść w mistrzowski sposób łączy w sobie elementy wartkiej akcji wraz z refleksją na temat zagrożeń cywilizacyjnych i zalążkami pojęcia 'globalizacji', którym Lem wyprzedził swoją epokę" - czytamy w opisie wydawcy.

O czym jest książka "Katar"?

Powieść "Katar" opowiada historię byłego astronauty, który zostaje zatrudniony przez agencję detektywistyczną, aby zbadać serię tajemniczych wypadków. Do wielu przedziwnych zdarzeń miało dojść w Neapolu, gdzie znajdowano kolejne ofiary podczas wakacji. Początkowo wydaje się, że trop wiedzie do seryjnego mordercy, jednak główny bohater nie potrafi rozgryźć, jaki jest związek pomiędzy kolejnymi przypadkami i czy w ogóle takowy istnieje.