Polacy zapomnieli już o tej pisarce. To na podstawie jej opowiadań powstał hit PRL

3 min. czytania
06.03.2026 14:33
Obserwuj nas na Google

Mira Michałowska była jedną z najbarwniejszych polskich osobistości XX wieku. Choć dziś niewiele osób pamięta o dokonaniach tej cenionej pisarki i tłumaczki, jej dorobek jest imponujący. To ona wprowadziła do TVP pierwszy polski talk-show- "Tele Echo" oraz opisała perypetie bohaterów kultowego serialu "Wojna domowa". Uznawana za niezwykle inteligentną, elokwentną i światową kobietę, odniosła spory sukces także za granicą. Jej opowiadania publikowano m.in. w popularnych amerykańskich pismach - "The New Yorker" i "Harper's Magazine". 

fot. Shutterstock/Jure Divich, Film Polski

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Kiedy Mira Michałowska rozpoczęła swoją działalność literacką.
  • Które projekty przyniosły jej sławę i uznanie. 
  • kto wystąpił w kultowym serialu "Wojna domowa"

Początki kariery Miry Michałowskiej

Mira Michałowska urodziła się 23 listopada 1914 roku, w urzędniczej rodzinie Jana Zandla i Doroty z domu Gordon. Dorastała w Łodzi, gdzie ukończyła Gimnazjum im. E. Orzeszkowej i zdała maturę. Chcąc kształcić się dalej, przeprowadziła się do stolicy. Tam w latach 30. studiowała w Wyższej Szkole Dziennikarskiej i rozpoczęła działalność literacką. Krótko po studiach, wraz z mężem - fizykiem Ignacym Złotowskim, wyjechała do Paryża. We Francji uczęszczała na wykłady z socjologii i historii cywilizacji, a po wybuchu II wojny światowej, pracowała w charakterze sekretarza redakcji paryskiego tygodnika "Czarno na białym". Kolejne lata spędziła w Casablance oraz Nowym Jorku. Zatrudnienie znalazła m.in. w nowojorskim radiu (przy audycjach w języku polskim) oraz magazynie "Time". Tuż po wojnie zaczęła publikować swoje pierwsze opowiadania, pisząc wówczas pod pseudonimem - Mira Zlotowska oraz przekłady literatury amerykańskiej. "Przekładała dość trudną pod względem języka literaturę - pierwsze książki Joan Didion, czy niełatwą do przetłumaczenia prozę Gertrude Stein" - mówiła w rozmowie z Agatą Napiórską Monika Ksieniewicz-Mil, autorka biografii pisarki "Mira. Kobieta światowa". Michałowska przetłumaczyła na język polski m.in. "Szklany klosz" Sylvii Plath, "Samotny Dom" Agathy Christie, czy "Żołnierza i bohatera" pióra George'a Bernarda Shawa. 

To dzięki niej powstały dwa telewizyjne przeboje

W latach 1947-1953 mieszkała w Londynie, gdzie sprowadziła się ze swoim drugim mężem - dyplomatą i tłumaczem Jerzym Michałowskim, ówczesnym ambasadorem RP w Londynie. Potem, po kilkunastu latach nieobecności, powróciła do Polski. Przyglądając się nowinkom wprowadzanym w zachodnich telewizjach, wpadła na pomysł zrealizowania pierwszego polskiego talk-show. I tak w 1956 roku na ekrany trafił wzorowany na francuskim "Tele-Paris" program "Tele-Echo". Do pracy nad produkcją zaproszono wielkie gwiazdy polskiej telewizji - za kamerą stanął Jerzy Gruza, inspicjentką mianowano Olgę Lipińską, a do prowadzenia zatrudniono Irenę Dziedzic. "Tele-Echo" cieszyło się ogromną popularnością i było emitowane aż do 1981 roku. 

Jak dobrze znasz polskie programy telewizyjne? Sprawdź swoją wiedzę! Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Pamiętasz kultowe programy z PRL? Te gwiazdy telewizji musisz znać

Materiały prasowe
1/15 W którym roku na ekrany trafił pierwszy odcinek "Teleranka"?

Dzięki Mirze Michałowskiej w TVP debiutował jeszcze jeden - uznawany dziś za kultowy - telewizyjny hit. Mowa o serialu "Wojna domowa". Pewnie nie każdy wie, że to właśnie ta ceniona autorka, posługująca się wówczas pseudonimem Maria Zientarowa, najpierw na łamach "Przekroju" wydała opowiastki o losach dwóch rodzin, następnie książkę złożoną z tych publikacji, aż w końcu napisała scenariusz do serialu, który w połowie lat 60. nakręcił Jerzy Gruza. Widzowie pokochali fabułę produkcji, ale i znakomite kreacje polskich gwiazd. W produkcji wystąpili m.in. Irena Kwiatkowska, Alina Janowska, Kazimierz Rudzki i Krzysztof Janczar.

 

Mira Michałowska w ciągu kilku dekad swojej kariery napisała dziesiątki powieści, książek dla dzieci, felietonów, opowiadań oraz sztuk. Publikowała także w języku angielskim jako Mira Michal. Seria jej krótkich opowiadań ukazała się m.in w amerykańskich pismach "The New Yorker" oraz "The Atlantic Monthly". Pisarka zmarła 19 sierpnia 2007 roku, w wieku 92 lat. 

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/dziennikliteracki.pl

przekładała dość trudną pod względem języka literaturę – pierwsze książki Joan Didion czy niełatwą do przetłumaczenia prozę Gertrude St