Piękne arcydzieło XX wieku przeszło bez echa. Dziś to wielki bestseller
"Stoner" to powieść, która ukazała się na amerykańskim rynku już w połowie lat 60. XX wieku. Dzieło Johna Williamsa nie zdołało jednak zyskać wówczas popularności, a sam autor zmarł na długo przed tym, gdy książka... zyskała drugie życie. Wiele lat po premierze skradła bowiem serca europejskich czytelników i krytyków, stając się bestsellerem m.in. we Francji, Włoszech oraz Wielkiej Brytanii. Krótko później zaczęła odnosić także wielkie sukcesy w... USA. Wiele gazet przyznało "Stonerowi" tytuł książki roku.
![Stos książek na drewnianym stole, w tle półka z wieloma kolorowymi książkami.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/03/27/62926bb0/1851365-420x239-26d896790e.webp ""Stoner", powieść Johna Williamsa")
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie tematy porusza powieść "Stoner".
- Co o książce mówił Tom Hanks.
- Co spowodowało, że "Stoner" stał się bestsellerem wiele lat po premierze.
Niespodziewany sukces
Choć John Williams zdobył najważniejszą amerykańską nagrodę literacką - National Book Award (za powieść "Augustus"), zdecydowanie należał do grona niedocenianych amerykańskich pisarzy. Dość powiedzieć, że tytuł, który niedawno skradł serca milionów czytelników z różnych zakątków świata - "Stoner" - sprzedał się w Stanach Zjednoczonych w 1965 roku w nakładzie zaledwie... 2 tysięcy egzemplarzy. Williams, zmarł niecałe trzy dekady później, z poczuciem, że nie zdołał zainteresować czytelników, a opowieść o bohaterze, który tak jak on pracował jako wykładowca na jednym z amerykańskich uniwersytetów i wiódł zwyczajne życia, okazała się artystyczną i finansową klapą.
Takie przekonanie panowałoby pewnie zresztą do dziś, gdyby dwutygodnik "The New York Review of Books" nie zdecydował się w 2005 roku umieścić dzieła artysty na liście amerykańskich klasyków. Dzięki wznowieniu i kilku pozytywnym recenzjom, o powieści zrobiło się głośno. Co ciekawe, prawdziwą popularnością zaczęła cieszyć się w Europie. Książką zainteresowała się popularna francuska pisarka - Anna Gavalda, która najpierw zajęła się tłumaczeniem na język francuski, a później promocją zapomnianego dzieła. Dzięki jej działaniom, powieść z miejsca stała się bestsellerem. Potem utworem zachwycili się czytelnicy z Włoch, Wielkiej Brytanii, Holandii oraz... USA. Kilkadziesiąt lat po oficjalnej premierze dzieło Williamsa wreszcie dotarło do jego rodaków i wywołało prawdziwy zachwyt. "Stonerem" oczarowany był m.in. aktor Tom Hanks. "To powieść o facecie, który poszedł na uniwersytet i został nauczycielem. Ale to jedna z najbardziej fascynujących książek, jakie możecie przeczytać" - cytat za vogue.pl.
Jak dobrze znasz polskie książki? Sprawdź swoją wiedzę! Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Jak dobrze znasz polskie książki? Przeciętny czytelnik musi zgarnąć 10/15
Utwór zyskał miano jednej z najbardziej kultowych amerykańskich powieści i do dziś cieszy się sporą popularnością. Trudno orzec, w czym tkwi sekret jego nagłego sukcesu. Jak przyznaje wielu recenzentów, "Stoner" przybliża historię zwykłego mężczyzny, bohatera, jakich wielu - i w literaturze, i w filmie, i w życiu. Zachwyca może jednak sposób opowiadania - spokojny, wyważony i elegancki. Książka przypadła do gustu także polskim czytelnikom, o czym świadczą dwa wydania (w dwóch różnych tłumaczeniach.
"Stoner". O kim opowiada powieść?
Głównym bohaterem, po części autobiograficznej powieści Williamsa, jest tytułowy profesor Stoner - wykładowca literatury z uniwersytetu w stanie Missouri.Mężczyzna wiedzie raczej spokojne życie; nie jest karierowiczem, nie lubi także rywalizacji, dlatego często ustępuje w konfliktach. Choć ma żonę i dziecko, raczej nie jest szczęśliwy. Spełnienie przynosi mu romans z doktorantką, ale i ten nie przetrwa próby czasu... Prawdziwym pocieszeniem dla profesora stają się książki. Podobnie jak autor dzieła, widzi w nim ratunek dla coraz gorzej funkcjonującego świata.
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/vogue.pl
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
