Na jej cześć nazwano jedną z planetoid. Polacy kochali tę pisarkę
Maria Pawlikowska-Jasnorzewska z Kossaków zyskała miliony fanów jako poetka i dramatopisarka. Artystka specjalizowała się w krótkich wierszowanych utworach, podejmujących temat miłości, zmysłowości, intymności, ale i przemijania. Często nazywano ją mistrzynią błyskotliwej pointy. Za swoją twórczość była wielokrotnie nagradzana. W latach 80., kilka dekad po śmierci pisarki, na jej cześć nazwano jedną z planetoid.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie tytuły przyniosły sławę Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej.
- Jakie tematy podejmowała w swojej twórczości słynna pisarka.
- W jaki sposób upamiętniono poetkę.
Maria Pawlikowska-Jasnorzewska urodziła się 24 listopada 1891 roku w Krakowie w szlacheckiej rodzinie Kossaków. W dzieciństwie poważnie chorowała, dlatego pobierała nauki w domu. Ciągłe przebywanie w dworku, w którym gościli znani malarze, pisarze, czy muzycy (m.in. Henryk Sienkiewicz, Ignacy Jan Paderewski, czy Wincenty Lutosławski), rozbudziło w niej zamiłowanie do artystycznego świata. Swoją przyszłość, podobnie jak młodsza siostra - Magdalena Samozwaniec, związała z literaturą. Jako pisarka debiutowała w 1924 roku sztuką "Szofer Archibald. Komedia w trzech aktach". Do wybuchu II wojny światowej napisała jeszcze teksty do 15 spektakli teatralnych, zyskując miano jednej z najwybitniejszych polskich dramatopisarek.
Jak dobrze znasz polskie książki? Sprawdź swoją wiedzę! Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Jak dobrze znasz polskie książki? Przeciętny czytelnik musi zgarnąć 10/15
Poetka miłości i natury
Prawdziwą sławą cieszyła się jednak jako poetka. Swoje wiersze publikowała m.in. w "Skamandrze", "Bluszczu", "Wiadomościach Literackich", "Tygodniku Ilustrowanym", "Świecie", "Cyruliku Warszawskim", "Czasie" i "Gazecie Polskiej". Początkowo pisała głównie o miłości, którą przedstawiała w bardzo naturalny, ale i bezpośredni sposób. Lekkość formy, wrażliwość na detale i zaskakująca pointa to cechy charakterystyczne dla jej pierwszych tomików. To z tamtego okresu pochodzi słynny zbiór "Pocałunki", w którym znalazły się takie tytuły, jak: "Portret", "Miłość", "Fotografia", "Gwiazdy spadające", czy "Rozmowa z sercem". Po 1927 roku poetka coraz częściej zaczęła sięgać po mroczniejsze tematy - fascynowała się takimi zjawiskami, jak przemijanie, starzenie, czy śmierć, często nawiązując do spirytyzmu i magii. W latach 30. opublikowała m.in. "Profil białej damy", "Śpiącą załogę", "Balet powojów, "Krystalizacje" i "Szkicownik poetycki".
We wrześniu 1939 roku wystawiła swoją ostatnią sztukę w Polsce - "Baba-Dziwo", będącą ostrym atakiem na hitlerowski totalitaryzm. Po premierze wyemigrowała z kraju, najpierw do Francji, a później do Wielkiej Brytanii, gdzie w ośrodku lotnictwa RAF służył jej trzeci mąż - Stefan Jasnorzewski. Podczas emigracji jej poezja przybrała ton katastroficzny i antywojenny. W utworach z tego okresu pisarka wyrażała strach i ogromną tęsknotę za bliskimi i przyjaciółmi, którzy pozostali w ojczyźnie. W latach 40. Pawlikowska-Jasnorzewska zachorowała na nowotwór. Choroba szybko dawała przerzuty, zajmując m.in. kręgosłup. Mimo leczenia w specjalistycznym ośrodku w Manchesterze i dwóch operacji, życia poetki nie udało się uratować. Zmarła 9 lipca 1945 roku, w wieku 53 lat.
Upamiętnienie
Utwory pisarki do dziś są wysoko cenione przez miłośników poezji. Wiersze były często wykonywane jako piosenki, śpiewane m.in. przez Ewę Demarczyk, Czesława Niemena, Krystynę Jandę, a ostatnio także Sanah. Na cześć pisarki w latach 80. nazwano jedną z planetoid - (4114) Jasnorzewska, a rok 2025 ustanowiono "Rokiem Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej" - z okazji przypadającej na ten okres 80. rocznicy śmierci wybitnej Polki.
Źródło: Radio ZET/Wikipedia/culture.pl
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
