Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Książkę „duchowego wodza pokolenia” okrzyknięto arcydziełem. Potem powstał film

Książkę „duchowego wodza pokolenia” okrzyknięto arcydziełem. Potem powstał film

Martyna Zielonka

2 min. czytania

18.10.2025 14:08

„Ludzie bezdomni” to jedna z najsłynniejszych powieści Stefana Żeromskiego. Wydana w 1900 roku książka ukazuje ideę pracy dla ludu oraz osobistego poświęcenia na rzecz słabszych i biedniejszych. Pisarz, zainspirowany działalnością doktora Tomasza Janiszewskiego, nie krył, że skrupulatnie przygotowywał się do napisania tego dzieła. Efekt? Ogromne uznanie krytyków i czytelników, a także… filmowa adaptacja. Kilka dekad później historię spisaną przez artystę na ekrany przeniósł Włodzimierz Haupe.

Z tego artykułu dowiesz się:

„Ludzie bezdomni” to piąta książka Stefana Żeromskiego, która ukazała się drukiem.
Powieść ukazywała perypetie doktora Tomasza Judyma – lekarza z powołania, który starał się pomagać najbiedniejszym, realizując niepopularny wśród elit program.
W 1975 roku na ekrany kin weszła ekranizacja słynnego utworu – „Doktor Judym” Włodzimierza Haupe.

Inspiracją do napisania „Ludzi bezdomnych” było dla Stefana Żeromskiego spotkanie z Tomaszem Janiszewskim – doktorem, docentem higieny społecznej UJ i naczelnym lekarzem miejskim Krakowa. To właśnie on miał być prototypem głównego bohatera powieści – Tomasza Judyma. Książka została wydana w 1900 roku, a jej premiera okazała się wielkim wydarzeniem o wymiarze społeczno-politycznym. Sam Żeromski został wówczas okrzyknięty „duchowym wodzem pokolenia” i autorytetem moralnym, jako pisarz nie unikający trudnych tematów, jak rozwarstwienie, czy niedola najbiedniejszych warstw społecznych.

Rozwiąż quiz o polskiej literaturze. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?

1/10 "Bo serce nie sługa, nie zna, co to pany, I nie da się przemocą okuwać w kajdany."

"Przedwiośnie" Stefan Żeromski

"Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz

"Noce i dnie" Maria Dąbrowska

„Ludzie bezdomni”. Fabuła powieści

Powieść przedstawia perypetie doktora Tomasza Judyma – młodego lekarza, który po studiach w Paryżu wraca do Warszawy. Zdolny, energiczny, a przy tym przystojny, ma wszelkie szansę, by założyć w stolicy prosperujący gabinet lekarski, leczyć bogatych, zrobić karierę. Choć początkowo witany entuzjastycznie, dość szybko zraża do siebie warszawskie elity. Wszystko przez niepopularne poglądy. Czuje się lekarzem z powołania, dlatego chce pomagać wszystkim, zwłaszcza tym, którzy najbardziej tej pomocy potrzebują, a nie jest ona im dana – najbiedniejszym warstwom społecznym. Judym tworzy program, który miały pomóc zniwelować społeczne źródła chorób, czyli nędzę zrodzoną z niesprawiedliwości społecznej. Kiedy jego pomysły zostają odrzucone, opuszcza Warszawę i podejmuje pracę w Cisach. W popularnym kurorcie, gdzie aż roi się od bogaczy, pozostaje wierny swoim ideałom i skupia się przede wszystkim na pomocy chłopom. Tam też spotyka dawną znajomą Joanną Podborską, w której wkrótce się zakochuje.

Ekranizacja „Ludzi bezdomnych”. Kto zagrał główne role?

Książka Żeromskiego do dziś znajduje się na liście lektur obowiązkowych w szkołach średnich. W latach 70. reżyser Włodzimierz Haupe zdecydował się zaadaptować historię z kart słynnej powieści na potrzeby swojego filmu, który zatytułował „Doktor Judym”. Produkcja jest wierną ekranizacją arcydzieła Żeromskiego. W roli głównej oglądamy Jana Englerta, Joasię zagrała zaś Anna Nehrebecka. W pozostałych rolach wystąpili: