Kilkadziesiąt arcydzieł, wiele ekranizacji. Legendarny polski pisarz urodził się 179 lat temu

3 min. czytania
20.08.2026 06:04
Obserwuj nas na Google

Bolesław Prus to pisarz, którego twórczość zna praktycznie każdy w Polsce. Legendarny autor takich arcydzieł, jak "Lalka", "Faraon" czy "Kamizelka" do dziś wzbudza wiele emocji, a jego twórczość przedstawiana jest na ekranie. Co warto o nim wiedzieć?

Bolesław Prus
fot. domena publiczna

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jak wyglądały początki życia Bolesława Prusa?
  • Jakie były pierwsze literackie kroki pisarza?
  • Które powieści Prusa zaliczane są do jego największych literackich osiągnięć?
Redakcja poleca

Początki Bolesława Prusa: Życie i twórczość

Bolesław Prus urodził się 20 sierpnia 1847 roku w Hrubieszowie. Mało osób wie, że nazywał się wtedy całkiem inaczej. Prus to tylko pseudonim - prawdziwe imię i nazwisko pisarza to Aleksander Głowacki. Pochodził z rodziny o szlacheckich korzeniach. W wieku 3 lat stracił matką, a w wieku 9 lat także ojca - trafił wówczas pod opiekę babki, po jej śmierci zamieszkał u ciotki, a następnie trafił pod opiekę starszego o 13 lat brata.

Największe klasyki literatury - jak dobrze je znasz? Tylko nieliczni zdobędą 100 proc. punktów. Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?

1/10 "Bo serce nie sługa, nie zna, co to pany, I nie da się przemocą okuwać w kajdany."

To właśnie pod wpływem Leona Głowackiego, 16-letni wówczas Aleksander zrezygnował z nauki w gimnazjum i wziął udział w powstaniu styczniowym. Został ranny, po czym dostał się do niewoli rosyjskiej, jednak ze względu na młody wiek pozwolono mu wrócić do Lublina i znów zamieszkać z ciotką.

Redakcja poleca

Dzieła Bolesława Prusa odmieniły polską literaturę

Niedługo później rozpoczął działalność literacką. W styczniu 1864 roku w "Kurierze Niedzielnym" opublikowano jego wiersz "Do Pegaza", który podpisał pseudonimem Jan w Oleju. Ukończył gimnazjum, jednak z powodu problemów finansowych nie mógł pójść na wymarzone studia w Petersburgu. Trafił na Wydział Matematyczno-Fizyczny Szkoły Głównej w Warszawie, jednak trudności materialne zmusiły go do przerwania nauki.

Próbował różnych zawodów, dzięki którym mógłby zarobić na życie - był fotografem, mówcą ulicznym i ślusarzem. Jego drogą okazało się dziennikarstwo. Zaczął pisać artykuły i felietony dla prasy, po raz pierwszy używając pseudonimu Bolesław Prus.

Pod koniec lat 70. IX wieku pisarz wkroczył w dojrzały okres swojej twórczości. Nigdy nie porzucił dziennikarstwa, jednak w tym samym czasie poświęcał się pisaniu opowiadań, nowel, a później także powieści, które publikował w rozdziałach na łamach gazet, z którymi współpracował.

Redakcja poleca

Najważniejsze powieści w karierze pisarza

Dziś jego dzieła określa się mianem największych dokonań w historii polskiej literatury. Prus opisywał nie tylko losy swoich bohaterów, ale także dzielił się osobistym komentarzem na tematy społeczne i gospodarcze. Jego pierwszą dużą powieścią była "Placówka", następną zaś epicka panorama ówczesnej Warszawy - "Lalka". Równie wybitną, a jednocześnie jedyną powieścią historyczną w dorobku Prusa, był stworzony w kolejnych latach "Faraon".

Wśród innych wybitnych dzieł Bolesława Prusa warto wymienić także: "Emancypantki", "Dzieci" oraz ostatnią, niedokończoną powieść "Przemiany", której pisanie przerwała śmierć autora. Także jego nowelki: "Sen Jakuba", "Antek", "Katarynka" i "Kamizelka" cieszą się do dziś uznaniem czytelników.

Bolesław Prus zmarł 19 maja 1912 roku na atak serca. Miał 64 lata. Jego pogrzeb zgromadził tłumy wielbicieli talentu pisarza i przerodził się w wielką manifestację mieszkańców Warszawy. Prus został pochowany na cmentarzu Powązkowskim.

Bolesław Prus, czyli Aleksander Głowacki
Fot. CMS

Źródło: Radio ZET / Wikipedia

5 najbardziej wciągających kryminałów, których nie czytaliście. Kup jeszcze dziś
5 Zobacz galerię
fot. Shutterstock