Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Jedyny taki twórca w historii. Pośmiertnie otrzymał Nobla

Jedyny taki twórca w historii. Pośmiertnie otrzymał Nobla

Patrycja Orzeł

2 min. czytania

18.07.2026 17:05

W dziejach Literackiej Nagrody Nobla trudno znaleźć podobną historię. Erik Axel Karlfeldt, szwedzki poeta, przeszedł do historii nie tylko dzięki swojej twórczości, lecz także okolicznościom, w jakich otrzymał najbardziej prestiżowe wyróżnienie literackie na świecie. Co ciekawe, według obowiązujących dziś zasad taki werdykt nie miałby szans zapaść. Dlaczego właśnie jego przypadek okazał się tak wyjątkowy?

Z tego artykułu dowiesz się:

Czym w swojej twórczości inspirował się Erik Axel Karlfeldt?
Dlaczego Karlfeldt odmówił przyjęcia Nagrody Nobla w 1919 roku?
Jak to się stało, że pisarz mimo wszystko został odznaczony literacką Nagrodą Nobla?

Redakcja poleca

To pierwszy poeta nowych czasów. Jego książka do dziś jest szkolną lekturą

Życie i twórczość Erika Axela Karlfeldta

Erik Axel Karlfeldt przyszedł na świat 20 lipca 1864 roku. Był zasłużonym szwedzkim poetą, a jego twórczość została odznaczona Nagrodą Nobla w dziedzinie literatury. Karlfeldt był przedstawicielem neoromantyzmu. Jego utwory związane były z wiejskimi korzeniami i tradycją, a inspiracje do tworzenia czerpał z miłości do ojczyzny, historii jego kraju, religii i wierzeń ludowych.

Jak dobrze znasz klasyki polskiej literatury? Tylko nieliczni odpowiedzą na wszystkie pytania. Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?

1/10 "Bo serce nie sługa, nie zna, co to pany, I nie da się przemocą okuwać w kajdany."

"Przedwiośnie" Stefan Żeromski

"Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz

"Noce i dnie" Maria Dąbrowska

Jego poezja charakteryzuje się muzykalnością, a także nieco archaicznym językiem. Do jego najważniejszych dzieł można zaliczyć: "Pieśni Fridolina" ("Fridolins visor", 1898), "Flora i Pomona" ("Flora och Pomona", 1906), "Flora i Bellona" ("Flora och Bellona", 1918) oraz "Róg jesienny" ("Hösthorn", 1927). Był cenionym twórcą już za życia, jednak nie chciał przyjąć Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. Została ona wręczona w nietypowych okolicznościach.

Redakcja poleca

Jean-Paul Sartre - francuski filozof, powieściopisarz, dramaturg i eseista

Zdobył Nagrodę Nobla, ale odmówił jej przyjęcia. Nie chciał być "uwieczniony za życia"

Otrzymał literackiego Nobla, jednak wielu Polaków nie zna jego wyjątkowych dzieł

Kobieta z długimi, jasnymi włosami, patrzy w stronę kamery. Tło jednolite, lekko rozmyte.

W 2022 roku otrzymała literackiego Nobla. Polacy wciąż słabo znają jej arcydzieła

Nietypowe okoliczności przyznania Nagrody Nobla

Erik Axel Karlfeldt w 1904 roku został wybrany członkiem Akademii Szwedzkiej. W 1905 roku został wybrany na członka Instytutu Noblowskiego Akademii, zaś dwa lata później Komitetu Noblowskiego. W 1912 roku został stałym sekretarzem Akademii, którą to posadę zachował do śmierci.

Kiedy Akademia zdecydowała się przyznać mu Literacką Nagrodę Nobla w 1919 roku, postanowił odmówić jej przyjęcia. Uważał, że uzyskanie nagrody w takich okolicznościach od instytucji, w której pełnił ważne funkcje, byłoby nieodpowiednie i wzbudziło niepotrzebne kontrowersje. Poeta postrzegał to jako potencjalny konflikt interesów.

Ostatecznie jednak został odznaczony Noblem - nagrodę uzyskał dopiero pośmiertnie, w 1931 roku, co podkreśliło jego znaczenie w świecie literackim. W ten sposób stał się także jedynym laureatem literackiej Nagrody Nobla, który otrzymał ją po śmierci.

Aktualnie takie postąpienie byłoby niemożliwe, ponieważ od 1974 roku Statut Fundacji Nobla zabrania pośmiertnych wyróżnień. Jedyny wyjątek stanowi przypadek, gdy śmierć nastąpiła już po ogłoszeniu nominacji.