Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Jedyna autorka reportaży z nagrodą Nobla. Jej bestsellery do dziś dają do myślenia

Jedyna autorka reportaży z nagrodą Nobla. Jej bestsellery do dziś dają do myślenia

Patrycja Orzeł

2 min. czytania

24.11.2025 08:55

Swiatłana Aleksijewicz to pisarka, która wyróżnia się na tle współczesnych autorów. Białorusko-ukraińska pisarka otrzymała w 2015 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. Tworzy przede wszystkim reportaże - w swoich dziełach poruszyła tematykę II wojny światowej, radzieckiej interwencji w Afganistanie oraz katastrofy w Czarnobylu. Które jej książki powinni poznać Polacy?

Z tego artykułu dowiesz się:

Jakie książki Swiatłany Aleksijewicz zdobyły międzynarodową sławę?
Dlaczego Aleksijewicz była krytykowana przez władze Białorusi?
Za co Swiatłana Aleksijewicz otrzymała Nagrodę Nobla w 2015 roku?

Swiatłana Aleksijewicz - życie i twórczość

Swiatłana Alaksandrauna Aleksijewicz przyszła na świat 31 maja 1948 roku w mieście Stanisławów w zachodniej części Ukrainy. Jej ojciec pochodził z Białorusi, do której powrócił wraz z rodzinę, gdy Swiatłana była mała. W 1972 roku ukończyła studia na Wydziale Dziennikarstwa Białoruskiego Uniwersytetu Państwowego im. Lenina.

Rozwiąż quiz z literatury. Sprawdź, czy uda ci się zebrać wszystkie punkty! Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?

1/10 "Bo serce nie sługa, nie zna, co to pany, I nie da się przemocą okuwać w kajdany."

"Przedwiośnie" Stefan Żeromski

"Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz

"Noce i dnie" Maria Dąbrowska

Niedługo po studiach Swiatłana Aleksijewicz rozpoczęła działalność literacką. Tworzyła w języku rosyjskim. Jej dzieła nie były jednak zgodne z myślą komunistyczną, w związku z czym często była krytykowana przez władzę i białoruską prasę. Została autorką takich książek, jak "Wojna nie ma w sobie nic z kobiety", "Cynkowi chłopcy" oraz "Czarnobylska modlitwa. Kronika przyszłości", które do dziś cieszą się sławą na całym świecie, w tym także w Polsce.

Nagroda Nobla dla autorki reportaży

Książki Swiatłany Aleksijewicz ukazały się w 19 krajach, w tym m.in. w Indiach, Japonii, Stanach Zjednoczonych, Niemczech oraz Wielkiej Brytanii. Jej książka pt. "Czarnobylska modlitwa" stała się ważnym źródłem informacji do serialu "Czarnobyl" z 2019 roku.

Jej książki nie są jednak wydawane na Białorusi, gdzie obecnie nadal mieszka. Wszystko dlatego, że pisarka jest krytycznie nastawiona do polityki przywódcy Białorusi Aleksandra Łukaszenki. Swiatłana Aleksijewicz uważa, że na Białorusi należy zbudować demokrację, a dopiero później myśleć o odrodzeniu białoruskiej kultury i języka. Uważa jednak przy tym, że Białorusini sami powinni rozwiązywać problemy swojego kraju, bez udziału pomocy z zagranicy.

Do najważniejszych dzieł autorki zalicza się dziś:

"Wojna nie ma w sobie nic z kobiety"
"Ostatni świadkowie. Utwory solowe na głos dziecięcy"
"Ołowiane żołnierzyki" (wydane w Polsce także jako "Cynkowi chłopcy")
"Krzyk Czarnobyla" (wydane także jako "Czarnobylska modlitwa")
"Czasy secondhand. Koniec czerwonego"
"Urzeczeni śmiercią"

Otrzymała wiele nagród literackich, wręczanych zarówno w Moskwie, jak i w innych krajach. W 2011 r. książka "Wojna nie ma w sobie nic z kobiety" została uhonorowana Literacką Nagrodą Europy Środkowej Angelus oraz Nagrodą im. Ryszarda Kapuścińskiego. Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury zdobyła w 2015 roku - czekała na to wiele lat, bo po raz pierwszy została wyróżniona na liście kandydatów już w 2006 roku. Nagrodzono ją za "polifoniczny pomnik dla cierpienia i odwagi w naszych czasach".

Źródło: Radio ZET / Wikipedia