Jako jeden z pierwszych poznał prawdę o Katyniu. „Polski Hemingway” zawarł to w powieści
Roman Bratny, pisarz i prozaik, zapisał się na kartach polskiej literatury jako autor książki „Kolumbowie. Rocznik 20” - powieści, która na dziesięciolecia ukształtowała obraz powstania warszawskiego i wojennej generacji dwudziestolatków. To właśnie na łamach tego utworu zdradził, że był jednym z pierwszych polskich twórców, którzy dowiedzieli się o tragedii, jaka spotkała Polaków w Katyniu.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Roman Bratny zasłynął jako autor powieści „Kolumbowie. Rocznik 20”, od której nazwę wzięło pokolenie wojenne.
- Artysta pisał także wiersze, opowiadania i scenariusze filmowe („Kolumbowie”, „Zerwany most”, „Czwartki ubogich”).
- W jego twórczości często przewijały się „męskie wątki” (np. myślistwo), z tego względu nazywano go „polskim Hemingwayem”.
Żołnierz, powstaniec, pisarz i redaktor
Roman Bratny przyszedł na świat w 1921 roku jako Roman Mularczyk – syn legionisty, pułkownika kawalerii WP, Józefa Mularczyka oraz Wandy z Repetowskich. Miał młodszego brata, Andrzeja (słynny pisarz, autor scenariuszy do trylogii „Sami swoi”, „Domu”, czy filmu „Katyń”). Podczas II wojny światowej ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Piechoty „Agricola” Armii Krajowej, walczył w powstaniu warszawskim, w międzyczasie wydając swój pierwszy tomik poezji. Wiersze podpisywał pseudonimem „Roman Bratny”, którym posługiwał się do końca życia.
Po klęsce powstania trafił do niemieckiego obozu jenieckiego, a następnie przez pewien czas służył w Polskich Siłach Zbrojnych na terenie Francji. Po powrocie do kraju studiował w Akademii Nauk Politycznych w Warszawie i był redaktorem dwutygodnika „Pokolenie”, tygodnika „Kultura” oraz tygodnika „Nowa Kultura”.
Rozwiąż quiz o literaturze. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?
Twórczość Romana Bratnego. Artysta budził kontrowersje
Regularnie wydawał też własne utwory – wiersze, opowiadania, a później powieści oraz scenariusze dla filmu, telewizji i radia. W swojej twórczości obrazował walkę i powojenne losy swojego pokolenia. To od tytułu jego książki – „Kolumbowie. Pokolenie 20” – pochodzi nazwa generacji literatów urodzonych po 1920 roku. Sam Bratny wyjawił w tej fundamentalnej powieści, że prawdę o zbrodni w Katyniu poznał jeszcze w czasach konspiracyjnych, jako jeden z pierwszych pisarzy. Choć w czasach wojennych uchodził za nacjonalistę, po wojnie przystąpił do komunistów i przez dekady działał w PZPR. „Żył w złudzeniu wiecznej racji i w wygodzie PRL-owskiej literackiej gwiazdy” – można przeczytać w artykule poświęconym artyście na stronie muzeumliteratury.pl.
O jego sympatii do systemu świadczy powieść „Rok w trumnie”, która zdaniem Piotra Müldner-Nieckowskiego „cynicznie i wymiotnie gloryfikuje stan wojenny 1981–1982”. Sam autor miał o swoim dziele zupełnie inne zdanie i mocno dystansował się zarówno od jednej, jak i drugiej strony, nazywając walkę władzy z Solidarnością mianem sporu „szaleńców z kretynami”.
„Był jedynym pisarzem polskim, którego można uznać za konsekwentnego kronikarza współczesności, który niczego nie przegapił, na wszystko się ważył, był świadkiem – stronniczym, ale innych nie ma” – pisał o Bratnym publicysta i prozaik Stefan Kisielewski. Słynny pisarz zmarł 6 listopada 2017 roku, w wieku 96 lat.
Źródło: Radio ZET/Wikipedia/muzeumliteratury.pl
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
![Kobieta z okularami, z falującymi włosami, siedzi w samochodzie, wygląda zamyślona.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/21/e95b8b20/2506128-179x101-74cbb1f31b.jpg "Elizabeth Holmes w filmie "Zobaczysz wszystko"")
