Dziś mija 141 lat od narodzin tego geniusza. Sławą przebił nawet wybitnego ojca
Stanisław Ignacy Witkiewicz "Witkacy" zaliczany jest do grona najwybitniejszych polskich artystów. W jego dorobku znalazły się setki wybitnych prac z zakresu literatury, filozofii, czy malarstwa. Wielu Polaków do dziś kojarzy tego twórcę przede wszystkim dzięki "Szewcom" - książce, która od lat figuruje na liście polskich lektur szkolnych.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czyim synem był Stanisław Ignacy Witkiewicz.
- W jakich dziedzinach spełniał się słynny artysta.
- O czym opowiada dramat "Szewcy".
Ceniony malarz i pisarz
Stanisław Ignacy Witkiewicz "Witkacy" urodził się 24 lutego 1885 roku w Warszawie, jako syn malarza i pisarza Stanisława Witkiewicza (popularyzator stylu zakopiańskiego, specjalizował się w pejzażach tatrzańskich) oraz Marii z Pietrzakiewiczów, nauczycielki muzyki. Sam Stanisław, podawany do chrztu przez słynną aktorkę Helenę Modrzejewską i pieśniarza góralskiego Jana Krzeptowskiego-Sabałę, dość szybko zainteresował się artystycznym światem. Dzięki domowej edukacji, mógł pobierać lekcje od najwybitniejszych osobistości związanych z polską kulturą. W jego domu gościli artyści, ale i profesorowie akademiccy, od których dorastający Witkiewicz wręcz chłonął wiedzę i inspiracje. Po zdaniu matury (eksternistycznie) - wbrew woli ojca - rozpoczął studia na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Dyplomu nigdy nie zdołał jednak uzyskać.
Jak dobrze znasz polską literaturę? Sprawdź swoją wiedzę! Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?
Od uczęszczania na zajęcia wolał bowiem spotykać się z przyjaciółmi, tworząc artystyczne grupy, podróżować po Europie i poznawać najnowsze prądy malarstwa. Zrozpaczony po utracie narzeczonej (dziewczyna odebrała sobie życie krótko po ich kłótni), zaciągnął się do armii rosyjskiej. Po zakończeniu I wojny światowej skupił się zaś przede wszystkim na karierze. Spełniał się jako malarz, fotografik, filozof oraz pisarz i dramaturg. Wielu Polaków do dziś kojarzy jego nazwisko dzięki popularnym utworom literackim. To on jest autorem powieści „Pożegnanie jesieni” oraz „Nienasycenie”, a także licznych dramatów:
- „Oni”
- „W małym dworku”
- „Gyubal Wahazar”
- „Matka”
- „Sonata Belzebuba”
- „Szewcy”
Arcydzieło polskiej literatury
Szczególną popularność przyniósł mu ostatni z wymienionych, ukończony w 1934 roku dramat polityczny, określany mianem modernistycznego i groteskowego. Witkiewicz pisał „Szewców” przez siedem lat – był to najsłynniejszy i zarazem wieńczący jego karierę utwór dramatyczny. Witkacy opatrzył swój słynny tekst podtytułem „Naukowa sztuka ze »śpiewkami« w trzech aktach”. Jest to jedyny dramat, który artysta określił mianem „naukowego” – tłumaczył, że jego treść „bada zjawiska ukazując pewne ogólne zależności rządzące światem”. (cytat za: culture.pl).
W swoim dziele Witkiewicz przedstawił obraz przyszłego społeczeństwa, wieszcząc mu katastroficzne losy. Książka stanowi krytykę rewolucji, kapitalizmu, komunizmu i faszyzmu oraz pokazuje, jak władza deprawuje, a jednostka traci swoją indywidualność na rzecz zautomatyzowanego i pozbawionego wartości mechanizmu. Głównymi postaciami dramatu są trzej szewcy, prokurator Scurvy oraz księżna Zbereźnicka-Podberezka. Tytułowi bohaterowie są niezadowoleni ze swojej dotychczasowej pracy, zostają zamknięci i skazani na bezczynność. Również i to im nie odpowiada, dlatego dochodzi do buntu…
Utwór Witkacego, wydany w kraju dopiero prawie dekadę po śmierci artysty (1948r.), uznawany jest za arcydzieło polskiej literatury. Dramat do dziś znajduje się na liście lektur szkolnych (dla poziomu rozszerzonego) i jest chętnie interpretowany przez kolejne pokolenia artystów teatralnych. Pierwszy spektakl nawiązujący do słynnego dzieła Witkiewicza zrealizowano już w 1957 roku w Sopocie, w Teatrze Wybrzeże.
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/culture.pl
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
