Pamiętasz tę ikonę kina PRL? Mimo zakazów żartował z władzy i Stalina
Wieńczysław Gliński to jeden z najwybitniejszych polskich aktorów teatralnych i filmowych XX wieku, znany z głębokich i przekonujących ról. Jego wieloletnia kariera artystyczna oraz zaangażowanie w rozwój polskiego kina uczyniły go ikoną kultury PRL-u. Otwarcie krytykował władzę, przez co wielokrotnie musiał zmagać się z cenzurą tamtych czasów.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Kim był Wieńczysław Gliński.
- W jakich rolach można było podziwiać legendę PRL.
- Dlaczego musiał zmagać się z cenzurą.
To wielka legenda PRL. Odegrał kilkadziesiąt różnych ról
Wieńczysław Gliński był wybitnym polskim aktorem teatralnym i filmowym oraz artystą kabaretowym. Jego kariera artystyczna trwała kilkadziesiąt lat, a w jej trakcie zyskał uznanie jako jeden z czołowych polskich aktorów powojennego pokolenia. Gliński był również cenionym pedagogiem, wykładającym na Akademii Teatralnej w Warszawie. Pochodził z artystycznej rodziny – jego ojciec, Edward Szupelak-Gliński, był również aktorem.
Quiz: Z tych kultowych polskich filmów możemy być dumni. Znasz choć połowę? [Quiz]
Dorobek artystyczny Wieńczysława Glińskiego jest bardzo bogaty i różnorodny. Mając zaledwie 12 lat, po raz pierwszy wystąpił na scenie w przedstawieniu „Jaś i Małgosia” na podstawie baśni braci Grimm, a po ukończeniu szkoły średniej i zdaniu matury zdecydował się kontynuować edukację w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej. Gliński zagrał także w wielu filmach, które stały się ważną częścią polskiej kinematografii. Za swoje dokonania artystyczne otrzymał wiele nagród i odznaczeń, w tym Ordery i medale państwowe oraz wyróżnienia branżowe. Jego wkład w rozwój polskiej kultury i teatru pozostaje nieoceniony, a pamięć o nim jest wciąż żywa w środowisku artystycznym.
Dorobek artystyczny Wieńczysława Glińskiego, m.in. w tych filmach zagrał:
- „Sprawa pilota Maresza” (1955) – jako kapitan Piotr Maresz
- „Kanał” (1956) – jako porucznik „Zadra”, dowódca kompanii
- „Orzeł” (1958) – jako kapitan Grabiński
- „Wyrok” (1961) – jako redaktor Henryk Opara
- „Jutro premiera” (1962) – jako reżyser Ryszard Kuryłło
- „Lekarstwo na miłość” (1965) – jako Janusz, szef szajki
- „Stawka większa niż życie” (1968, serial telewizyjny) – jako generał Harris (odc. „Poszukiwany Gruppenführer Wolf”)
- „Jeszcze nie wieczór” (2008) – w roli samego siebie
Otwarcie krytykował Stalina oraz PRL, przez co zmagał się z cenzurą
Podczas II wojny światowej, jako student tajnego Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej, dorabiał m.in. jako szklarz, szatniarz i recepcjonista. Wstąpił do Armii Krajowej, gdzie pod pseudonimem „Antek” działał w warszawskim kontrwywiadzie, zajmując się m.in. identyfikowaniem podejrzanych oraz ostrzeganiem osób zagrożonych aresztowaniem. Został schwytany w łapance i osadzony w obozach koncentracyjnych: najpierw na Majdanku, a później w Sachsenhausen.
W obozie przylgnął do mnie jakiś uczeń, którego zabrano z łapanki. Któregoś dnia podpity esesman nie patrząc na listę, odesłał na lewo mnie, tego chłopaka i parę innych osób, a to oznaczało wolność
Wieńczysław Gliński działał także w kabaretach, między innymi w „Dudku”, gdzie dzięki swojemu błyskotliwemu humorowi i śmiałemu komentowaniu realiów PRL zdobywał uznanie publiczności, choć jednocześnie budził zastrzeżenia ze strony władz. Nie ukrywał swojej niechęci do ówczesnego ustroju, kpił z reżimu, socjalizmu oraz Józefa Stalina. Aktor mówił, że spóźnił się do pracy w radiu, ponieważ „śnił piękny sen o Stalinie”, a na odwrocie kieszonkowego lusterka, którym oglądał się podczas zdjęć do „Kanału”, przykleił zdjęcie Stalina. Za takie żarty został ukarany dwuletnim zakazem występów w radiu.
Źródło: Radio ZET/Wikipedia
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
