77 lat później: słowa legendarnego pisarza George’a Orwella dalej robią wrażenie na wielu Polakach

Jak brzmi cytat cenionego pisarza, który do tej pory porusza czytelników?

Niektóre książki starzeją się razem ze swoimi czytelnikami. Są jednak i takie, które z czasem zaczynają brzmieć jeszcze mocniej. Twórczość George’a Orwellanależy właśnie do tej drugiej kategorii. Choć od publikacji jego najbardziej znanej powieści minęło już 77 lat, zawarte w niej obserwacje dotyczące samotności, relacji między ludźmi, języka i sposobu funkcjonowania społeczeństwa nadal znajdują nowych odbiorców.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o imiona i nazwiska pisarzy. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem..

Quiz: Dopasuj imiona pisarzy do nazwiska. 10/15 to wielki sukces

1/15 Na początek coś łatwego. Jak na imię miał Sienkiewicz?

Stefan

Adam

Henryk

Dalej

Jednym z cytatów, które szczególnie mocno zapadają w pamięć, są słowa z „1984”: „Może to, czego człowiek pragnie najbardziej, to nie tyle być kochanym, ile rozumianym.” W kontekście całej powieści zdanie to nabiera dodatkowego znaczenia. Orwell stworzył bowiem historię, w której jednostka próbuje zachować własne myśli, emocje i poczucie odrębności w świecie, który chce kontrolować niemal każdy aspekt ludzkiego życia. „1984” ukazało się w 1949 roku i stało się jego najbardziej rozpoznawalnym dziełem.

Redakcja poleca

41 lat minęło, a słowa Agnieszki Osieckiej wciąż dają do myślenia. Takie było jej zdanie

Napisał słowa, które zna każdy Polak. Jego życie było znacznie bardziej burzliwe

10 lat minęło, ale ten cytat Marii Czubaszek dalej daje Polakom do myślenia. Zabawny i mądry

Kim był George Orwell?

George Orwell był pseudonimem Erica Arthura Blaira. Pisarz urodził się w 1903 roku w Indiach, a dorastał w Anglii. Zanim całkowicie poświęcił się literaturze, pracował jako funkcjonariusz policji kolonialnej w Birmie. To doświadczenie miało ogromny wpływ na jego późniejsze poglądy i sposób pisania o imperializmie.

Orwell nie ograniczał się jednak do obserwowania świata z dystansu. Pracował jako dziennikarz, żył wśród ludzi ubogich, podróżował i opisywał warunki, których sam doświadczał. W 1937 roku wyjechał do Hiszpanii, gdzie walczył po stronie republikańskiej podczas wojny domowej. Został tam ranny w szyję. Doświadczenia z Hiszpanii miały później istotne znaczenie dla jego spojrzenia na propagandę, politykę i totalitaryzm. Zmarł 21 stycznia 1950 roku, mając zaledwie 46 lat. Jego kariera literacka była więc stosunkowo krótka, ale pozostawiła po sobie dzieła, które stały się częścią światowego kanonu literatury.

Która powieść jest największym literackim dziełem Orwella?

„1984” jest bez wątpienia najbardziej znanym dziełem Orwella. Powieść opowiada o Winstonie Smithie, pracowniku Ministerstwa Prawdy, którego zadaniem jest zmienianie materiałów historycznych tak, aby odpowiadały aktualnej wersji wydarzeń przedstawianej przez Partię. Orwell stworzył w ten sposób ponurą wizję społeczeństwa poddanego niemal całkowitej kontroli. Pojawiają się w niej wszechobecna obserwacja, manipulowanie informacją, ograniczanie języka i próba wpływania nie tylko na zachowanie ludzi, ale również na ich sposób myślenia.

To właśnie z „1984” pochodzą pojęcia, które na dobre zadomowiły się w języku i kulturze: Wielki Brat, nowomowa, dwójmyślenie czy pokój 101. Niektóre z nich zaczęły funkcjonować poza literaturą jako określenia używane do opisywania konkretnych zjawisk społecznych i kulturowych. Co ciekawe, Orwell pisał powieść będąc poważnie chory na gruźlicę. Książka ukazała się w czerwcu 1949 roku, zaledwie kilka miesięcy przed śmiercią autora.

Dlaczego arcydzieło brytyjskiego pisarza mogło nie trafić do czytelników?

Drugim dziełem, bez którego trudno wyobrazić sobie dzisiejszą pozycję Orwella, jest „Folwark zwierzęcy”. Książka została wydana w 1945 roku i przedstawia historię zwierząt, które buntują się przeciwko właścicielowi gospodarstwa.

Za prostą, niemal baśniową historią kryje się alegoria dotycząca rewolucji rosyjskiej i systemu sowieckiego. Publikacja książki w czasie II wojny światowej okazała się jednak problematyczna. Orwell miał trudności ze znalezieniem wydawcy, a rękopis został odrzucony przez kilku wydawców. Jednym z powodów była sytuacja polityczna - Związek Radziecki był wówczas sojusznikiem Wielkiej Brytanii. Ostatecznie „Folwark zwierzęcy” ukazał się w sierpniu 1945 roku. Książka szybko zdobyła popularność i z czasem stała się jednym z najważniejszych utworów politycznych XX wieku.

Po jakie formy literackie sięgał George Orwell?

Choć to „1984” i „Folwark zwierzęcy” są dziś najczęściej kojarzone z nazwiskiem autora, jego dorobek jest znacznie większy. Orwell pisał również eseje, reportaże i teksty publicystyczne. Do ważnych książek należą między innymi „Na dnie w Paryżu i w Londynie”, „Droga na molo w Wigan” oraz „W hołdzie Katalonii”. W swoich tekstach wracał do tematów ubóstwa, nierówności społecznych, wojny, imperializmu, propagandy i języka. Szczególne znaczenie ma jego esej „Politics and the English Language”, w którym analizował sposób, w jaki język polityczny może zaciemniać znaczenie wypowiedzi. Dla Orwella sposób formułowania myśli nie był wyłącznie kwestią stylu - język mógł wpływać na to, jak ludzie rozumieją rzeczywistość.

Który cytat Orwella jest jego najpopularniejszym?

Orwell pozostawił po sobie wiele zdań, które zaczęły żyć własnym życiem. Jednym z najbardziej znanych jest: „Jeśli wolność coś w ogóle znaczy, to znaczy prawo do mówienia ludziom tego, czego nie chcą słyszeć.” W innym miejscu pisał o swoim podejściu do tworzenia: „To, czego najbardziej chciałem dokonać, to uczynić z pisania politycznego sztukę.” Jego twórczość była więc połączeniem obserwacji społecznej, publicystyki i literatury. Orwell sam podkreślał, że punktem wyjścia do jego pisania była często niesprawiedliwość albo potrzeba zwrócenia uwagi na coś, co uważał za kłamstwo lub problem.

Dlaczego Orwell wciąż jest aktualny?

Być może największą siłą jego twórczości jest to, że nie ogranicza się ona do konkretnego momentu historycznego. „1984” powstało w cieniu doświadczeń wojennych i rozwoju systemów totalitarnych, ale pytania stawiane przez autora okazały się znacznie szersze. Co dzieje się z człowiekiem, kiedy przestaje mieć możliwość swobodnego wyrażania myśli? Jak zmienia się społeczeństwo, gdy informacja może być manipulowana? Co się dzieje, kiedy język przestaje służyć do opisywania rzeczywistości, a zaczyna ją zaciemniać?

To między innymi dlatego pojęcia stworzone przez Orwella wciąż pojawiają się w literaturze, filmach, serialach, mediach i codziennych rozmowach. Sama Orwell Foundation wskazuje, że jego twórczość pozostaje punktem odniesienia w dyskusjach o języku, propagandzie, technologii, ubóstwie i zagrożeniach związanych z nadużywaniem władzy.

Jak twórczość George'a Orwella wpłynęła na świat?

Wpływ autora wykracza daleko poza świat literatury. Od nazwiska Orwella powstało określenie „orwellowski”, używane do opisywania rzeczywistości kojarzącej się z kontrolą, manipulacją informacją czy ograniczaniem wolności jednostki. Jego książki doczekały się niezliczonych wydań, tłumaczeń, adaptacji teatralnych, filmowych i telewizyjnych. „1984” i „Folwark zwierzęcy” są również regularnie omawiane w szkołach i na uczelniach, dzięki czemu kolejne pokolenia czytelników poznają twórczość autora.

Powstała także Orwell Foundation, która zajmuje się popularyzowaniem jego dorobku i organizuje między innymi Orwell Prizes, wyróżniające twórców zajmujących się pisarstwem politycznym i dziennikarstwem. George Orwell zmarł w 1950 roku, ale jego książki zdecydowanie nie odeszły razem z nim. Wręcz przeciwnie - kolejne pokolenia znajdują w nich własne pytania i własne niepokoje. I być może właśnie dlatego, 77 lat po publikacji „1984”, zdanie o potrzebie bycia rozumianym wciąż potrafi trafić w bardzo współczesną emocję.

7 cytatów Marii Czubaszek, które warto dziś znać. „Gorszego kłamstwa nie słyszałam!”

7 Zobacz galerię

fot. Wojciech Olszanka/East News

Źródło: Radio ZET/Wikipedia/LubimyCzytać