Nie żyje Aleksandra Zawieruszanka. Gwiazda kultowych seriali miała 88 lat

Nie żyje Aleksandra Zawieruszanka

Świat polskiej kultury pogrążył się w żałobie. 29 marca 2026 roku, zaledwie kilka dni przed swoimi 89 urodzinami, odeszła Aleksandra Zawieruszanka. Gwiazda zamknęła rozdział życia artystki, która - choć nigdy nie zabiegała o rozgłos - na trwałe zapisała się w historii polskiego teatru i kina. Dla wielu widzów pozostanie przede wszystkim Edytą Lausch z kultowego serialu "Stawka większa niż życie" oraz porucznik Krystyną Gromowicz z filmu "Rzeczpospolita babska" - rolami, które przyniosły jej rozpoznawalność, choć sama nigdy nie uczyniła z popularności swojego celu.

Informację o śmierci aktorki przekazał Dom Artystów Weteranów w Skolimowie, w którym gwiazda "Stawki większej niż życie" mieszkała od października 2023 roku. W emocjonalnym wpisie zamieszczonym na Facebooku opiekunowie napisali: "Aleksandra Alicja Zawierucha-Paprocka, znana jako Aleksandra Zawieruszanka. 3.04.1937 – 29.03.2026. Zmarła ceniona aktorka filmowa i teatralna Aleksandra Alicja Zawierucha-Paprocka, znana szerokiej publiczności jako Aleksandra Zawieruszanka, mieszkanka naszego Domu. Karierę artystyczną rozpoczęła w latach 60., zdobywając sympatię widzów rolami w filmach takich jak „Mąż swojej żony”, „Rzeczpospolita babska”, „Z tamtej strony tęczy” i „Walkower”. W telewizji podziwiać ją można było w kultowych produkcjach: 'Wakacje z duchami', 'Podróż za jeden uśmiech', 'Stawka większa niż życie' oraz 'Na dobre i na złe'. Jej talent, wrażliwość i charyzma sceniczna zapadały widzom w pamięć, stając się znakiem rozpoznawczym aktorki. Mieszkanką naszego Domu była od października 2023 roku. Stanowiła ważną częścią naszej wspólnoty - swoją obecnością wnosiła spokój, ciepło i serdeczność, a codziennym uśmiechem i rozmową rozświetlała nasz Dom. Pozostanie w naszej pamięci jako osoba pełna pasji, empatii i prawdziwej artystycznej wrażliwości, która swoim życiem i twórczością inspirowała innych. Rodzinie i Bliskim składamy szczere wyrazy współczucia".

Jak wyglądało dzieciństwo aktorki?

Dzieciństwo Aleksandry Zawieruszanki naznaczone było dramatem wojny. Dorastała w rodzinie silnie zaangażowanej w historię - ojciec trafił do obozu w Dachau, matka działała w Armii Krajowej. Te doświadczenia, choć trudne, ukształtowały jej wrażliwość i charakter. Już jako dziewczynka ciągnęła do sceny, brała udział w szkolnych przedstawieniach i konkursach recytatorskich, jednak długo nie wierzyła, że aktorstwo może stać się jej drogą. Wybrała więc filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim, traktując artystyczne ambicje z pewną rezerwą.

Redakcja poleca

100 lat temu był największą gwiazdą Hollywood. Romansował z polską ikoną kina

To ulubiony serial wielu Polaków. Cenzura wstrzymała emisję na lata

Był wybitnym aktorem i piosenkarzem. Ze studiów usunięto go za „brak talentu”

Kto zainspirował Aleksandrę Zawieruszankę do wyboru ścieżki aktorskiej?

Los zdecydował inaczej. Spotkanie z Marią Bogdą i jej mężem Adamem Brodziszem okazało się punktem zwrotnym - to pod ich wpływem Zawieruszanka spróbowała swoich sił w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie. Została przyjęta bez wahania, porzuciła studia polonistyczne i w 1959 roku zakończyła edukację aktorską, od razu zwracając na siebie uwagę krytyków.

Choć film dał jej rozpoznawalność, jej prawdziwym domem pozostał teatr - przede wszystkim Teatr Narodowy, z którym była związana przez ponad trzy dekady. To tam stworzyła dziesiątki ról, od klasyki po współczesność, pracując z wybitnymi reżyserami i mierząc się z największymi tekstami literatury dramatycznej. Na ekranie pojawiała się rzadziej, jakby świadomie unikając łatwej popularności. Nawet gdy sukces był na wyciągnięcie ręki, potrafiła powiedzieć "nie”.

W jakich produkcjach zagrała Aleksandra Zawieruszanka?

Widzowie zapamiętali ją jednak nie tylko z dawnych ról w "Stawce większej niż życie", "Rzeczpospolitej babskiej", "Walkowerze", "Z tamtej strony tęczy" czy "Wakacjach z duchami". Wzruszającym epizodem była jej obecność w serialu "Na dobre i na złe”, gdzie po latach znów spotkała się na planie z Stanisławem Mikulskim - ekranowym partnerem ze "Stawki większej niż życie”. Ich wspólna scena miała w sobie coś z symbolicznego domknięcia pewnej epoki.

Prywatnie stroniła od blasku fleszy. Razem z mężem, Zdzisławem Paprockim, stworzyła dom pełen książek – imponujący księgozbiór, liczący ponad 10 tysięcy dzieł, był świadectwem ich wspólnej pasji i spokojnego życia z dala od zgiełku show-biznesu.

Zawieruszanka należała do pokolenia aktorów, dla których zawód był przede wszystkim powołaniem, a nie drogą do sławy. Dziś, gdy wspominamy jej dorobek, łatwo dostrzec, że była artystką konsekwentną, wierną sobie i scenie – taką, która nie potrzebowała rozgłosu, by pozostać w pamięci widzów. Pogrzeb Aleksandry Zawieruszanki najprawdopodobniej odbędzie się na Powązkach Wojskowych, gdzie spocznie obok swojego męża, Zdzisława Paprockiego, który odszedł 28 listopada 2021 roku. Szczegóły ceremonii nie są jednak znane.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia