`

Jest jednym z najlepszych reżyserów wszech czasów. Dziś kończy 68 lat

3 min. czytania
25.08.2026 04:20
Obserwuj nas na Google

Tim Burton to jeden z najciekawszych reżyserów ostatnich dekad, jego filmy są tak charakterystyczne, że można je rozpoznać z łatwością. Twórca, który nominowany był do Oscarów, Złotego Globu i Emmy, kończy dziś 68 lat. 

Mężczyzna z długimi włosami i brodą, uśmiechający się w beretowym nakryciu głowy.
fot. Everett Collection/Everett Collection/East News

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Kariera Tima Burtona. Z tych filmów zna go cały świat.
  • 2 razy nominowano go do Oscara. Miał szansę na Złotą Palmę. 
  • Burton jest też rysownikiem oraz autorem książek. 
Redakcja poleca

Tim Burton wybitnym reżyserem. Nakręcił wiele kultowych filmów

Tim Burton to amerykański reżyser, scenarzysta, twórca animacji, ale też poeta i grafik. Uważa się go za twórcę, który wpuścił na hollywoodzkie salony gotyckie klimaty. Burton urodził się 25 sierpnia 1958 roku w Burbank w Kalifornii. Pierwsze krótkie animacje robił już w szkole. Tak powstała m.in. adaptacja dzieła H.G. Wellsa "Wyspa doktora Moreau". Następnie trafił do Kalifornijskiego Instytutu Sztuki, szkoły powstałej z inicjatywy Walta Disneya. Tam poznawał tajniki animacji i nakręcił krótkometrażowy film animowany "Stalk of the Celery Monster". Zainteresował się nim Disney i zaproponował Burtonowi pracę w dziale animacji. 

Jak dobrze znasz najsłynniejszych reżyserów? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem. 

Quiz: Najbardziej doceniani reżyserzy - jak dobrze ich znasz? Rozpoznaj po zdjęciu

domena publiczna
1/10 Jak nazywa się ten reżyserz?

W kolejnych latach spod ręki Burtona wyszły krótkie metraże takie jak animacja "Vincent" oraz film "Frankenweenie" z główną rolą Paula Reubensa. Po nich przyszedł w końcu czas na pierwszy film pełnometrażowy. Burton nakręcił "Wielką przygodę Pee Wee Hermana", która była sporym hitem jak na niewielki budżet, który otrzymała.

Końcówka lat 80. to eksplozja popularności Burtona. Spod jego ręki wyszły dwa wielkie kinowe przeboje - "Beetlejuice" oraz "Batman" z Michaelem Keatonem. Burton ugruntował swoją pozycję i mógł rozwijać swój bardzo charakterystyczny styl. W kolejnych latach reżyser często współpracował z Johnnym Deppem, Heleną Bonham Carter (była też jego życiową partnerką) oraz kompozytorem Dannym Elfmanem. W jego filmografii są takie hity jak:

  • "Edward Nożycoręki" (1990)
  • "Powrót Batmana" (1991)
  • "Ed Wood" (1994)
  • "Marsjanie atakują" (1996)
  • "Jeździec bez głowy" (1999)
  • "Charlie i Fabryka Czekolady" (2005)
  • "Sweeney Todd: Demoniczny golibroda z Fleet Street" (2007)
  • "Alicja w krainie czarów" (2010)
  • "Mroczne cienie" (2012)
  • "Wielkie oczy" (2014)
  • "Dumbo" (2019)
  • "Beetlejuice Beetlejuice" (2024).
Nie przegap

Burton pracował również przy produkcjach telewizyjnych, jednak w większości przypadków ograniczał się do pojedynczych odcinków lub bycia producentem. Zmianę przyniosła umowa z Netflixem. Reżyser nawiązał współpracę z gigantem streamingu przy serialu ze świata Rodziny Addamsów "Wednseday". Burton jest jednym z producentów wykonawczych serialu, a na 16 odcinków wyreżyserował 8 z nich. Serial stał się jednym z największych hitów platformy w historii. 

Tim Burton bez Oscara i innych ważnych nagród 

Chociaż Burton zaliczany jest do jednych z najbardziej oryginalnych reżyserów w Hollywood, to jednak nie przełożyło się to na żadną ważną statuetkę. Był dwukrotnie nominowany do Oscara, w tym dwukrotnie za animacje ("Frankenweenie" i "Gnijąca panna młoda"). Był też nominowany do Złotego Globu, trzykrotnie do BAFTA oraz trzykrotnie do Emmy, w tym raz triumfował (otrzymał Daytime Emmy za serial animowany "Beetlejuice"). "Ed Wood" Burtona w Cannes walczył w konkursie głównym o Złotą Palmę. Filmy reżysera zdobyły łącznie 20 nominacji do Oscara. 

Tim Burton jako malarz i pisarz

W 2009 roku w nowojorskim Muzeum Sztuki Nowoczesnej zaprezentowano wystawę dzieł Tima Burtona, na które składało się: 700 rysunków, obrazów, fotografii, storyboardów, lalek, makiet, kostiumów i pamiątek filmowych. Następnie wystawa przeniosła się do Melbourne w Australii. Kolejne wystawy dzieł Burtona prezentowano w nieco zmienionej postaci w Los Angeles, Paryżu, Seulu oraz Pradze. 

W 1997 roku brytyjskie wydawnictwo Faber and Faber wydało zbiór wierszy Burtona "The Melancholy Death of Oyster Boy & Other Stories", wzbogacony ilustracjami autorstwa reżysera. Zbiór jego rysunków wydano również osobno w 2009 roku pod tytułem "The Art of Tim Burton". Kontynuacja, będąca kompilacją jego szkiców na serwetkach pt. "The Napkin Art of Tim Burton: Things You Think About in a Bar" ujrzała światło dzienne w 2015 roku.

Oglądaj

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/Filmweb/IMDb