Jeden z najlepszych filmów w swoim rodzaju, a w Niemczech zakazali na 32 lata

Gdzie realizowano zdjęcia do jednego z najbardziej przerażających filmów grozy?

Wielu fanów horrorów zapomniało już o produkcji, która niegdyś wywoływała ciarki przerażenia. "Martwe zło" to amerykański niezależny horror nadprzyrodzony z 1981 roku, który zapoczątkował karierę Sama Raimiego jako reżysera pełnometrażowego. Film, napisany i wyreżyserowany przez twórcę mającego wówczas zaledwie 20 lat, opowiada historię pięciorga studentów spędzających wakacje w odciętej od świata leśnej chacie.

W rolach głównych w amerykańskim filmie wystąpili Bruce Campbell, Ellen Sandweiss, Richard DeManincor, Betsy Baker oraz Theresa Tilly. Fabuła koncentruje się na odnalezionej w piwnicy taśmie z nagraniem tajemniczych inkantacji, których odtworzenie prowadzi do uwolnienia demonicznych sił. W wyniku nadprzyrodzonych wydarzeń czworo bohaterów zostaje opętanych, a jedyną osobą zdolną do walki o przetrwanie pozostaje Ash Williams.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o kultowe horrory. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Geneza filmu sięga 1978 roku, kiedy Raimi, Campbell oraz producent Robert G. Tapert zrealizowali krótkometrażowy obraz "Within the Woods". Produkcja ta miała przekonać inwestorów do wsparcia pełnego metrażu - i spełniła swoją rolę, umożliwiając zebranie 90 tysięcy dolarów na rozpoczęcie prac. Zdjęcia do "Martwego zła" realizowano w odosobnionej chacie w Morristown w stanie Tennessee. Warunki na planie były wyjątkowo wymagające - zarówno ze względu na ograniczony budżet, jak i surowe otoczenie. Za efekty specjalne, w tym charakterystyczną, intensywną charakteryzację oraz animację poklatkową, odpowiadał Tom Sullivan.

Redakcja poleca

Powstanie kontynuacja oscarowego hitu, który zarobił 633 mln dolarów

Gwiazda muzyki mówi po polsku. Gra główną rolę w filmie kręconym w Warszawie

Grał w "M jak miłość" dwie różne postaci. Najwięksi fani nie zauważyli

Gdzie odbył się pierwszy pokaz "Martwego zła"?

Pierwszy prywatny pokaz odbył się 15 października 1981 roku w Detroit. Projekcja zwróciła uwagę producenta Irvina Shapiro, który doprowadził do prezentacji filmu na festiwalu w Cannes w 1982 roku. Entuzjastyczna opinia Stephena Kinga odegrała istotną rolę w dalszej dystrybucji – to między innymi dzięki niej prawa do filmu nabyło New Line Cinema. Do szerokiej dystrybucji kinowej obraz trafił 15 kwietnia 1983 roku.

Choć w Stanach Zjednoczonych film zarobił około 2,4 mln dolarów, znacznie większy sukces odniósł za granicą, osiągając łącznie niemal 30 mln dolarów przychodu na świecie. Produkcja spotkała się z bardzo dobrym przyjęciem krytyki, a z czasem zdobyła status jednego z najważniejszych tytułów kultowych w historii kina grozy oraz jednego z najbardziej znaczących filmów niezależnych swojego okresu. Sukces "Martwego zła" otworzył drogę do dalszych projektów Raimiego, Campbella i Taperta, w tym późniejszej trylogii "Spider-Man".

Film dał początek rozbudowanej franczyzie. W kolejnych latach powstały kontynuacje - "Evil Dead II" oraz "Army of Darkness" – a także reboot/kontynuacja z 2013 roku, serial "Ash kontra Martwe Zło" emitowany w latach 2015–2018 oraz film "Evil Dead Rise" z 2023 roku. Uniwersum rozszerzono również o komiksy, gry wideo i adaptację musicalową. Postać Asha Williamsa na stałe wpisała się w kanon ikon popkultury.

O czym opowiada fabuła "Martwego zła"?

Akcja filmu rozgrywa się w odludnych górach Tennessee, gdzie piątka studentów z Michigan spędza weekend w leśnej chacie. Odkrycie w piwnicy starożytnej księgi "Naturom Demonto" oraz magnetofonu z nagraniem inkantacji prowadzi do uwolnienia demonicznej siły. Wkrótce dochodzi do serii brutalnych i nadprzyrodzonych zdarzeń - bohaterowie kolejno ulegają opętaniu, przemieniając się w tzw. Deadite’y. Ash, początkowo jeden z grupy, staje się jedynym ocalałym i zmuszony jest walczyć z opętanymi przyjaciółmi. Kulminacją jest zniszczenie księgi, co prowadzi do rozpadu demonicznych istot - jednak finał pozostawia widza z poczuciem nieuchronnego zagrożenia.

Ile wynosił budżet przerażającego horroru?

Film zrealizowano na taśmie 16 mm przy budżecie wynoszącym około 375 tysięcy dolarów. Niewielkie środki finansowe wymusiły liczne improwizacje techniczne. Twórcy wykorzystywali prowizoryczne konstrukcje do realizacji dynamicznych ujęć kamery, które stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów stylu Raimiego. Intensywna charakteryzacja, soczewki kontaktowe tworzące efekt „demonicznych oczu” oraz duże ilości sztucznej krwi były dla aktorów fizycznie wyczerpujące. Montażem zajęła się Edna Paul, a przy projekcie współpracował także Joel Coen.

Jakie emocje wzbudziła amerykańska produkcja?

Ze względu na brutalność i naturalistyczne sceny przemocy film wzbudził liczne kontrowersje. W Wielkiej Brytanii został ocenzurowany i umieszczony na liście tzw. "video nasties”. W Stanach Zjednoczonych początkowo otrzymał kategorię X, później zmienioną na NC-17. W niektórych krajach był czasowo zakazany. W Niemczech trzy lata po premierze produkcja trafiła na listę zakazanych, na której znajdowała się aż do 2016 roku. 

Z biegiem lat "Martwe zło" ugruntowało swoją pozycję jako klasyka kina kultowego. Krytycy doceniali przede wszystkim innowacyjną pracę kamery, energię realizacyjną oraz połączenie grozy z elementami czarnego humoru. Film regularnie pojawia się w zestawieniach najważniejszych horrorów wszech czasów i do dziś inspiruje twórców popkultury - od gier komputerowych po muzykę i teatr.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia