Jak miał na imię pies z „Czterech pancernych…”? Quiz z seriali lat 60.

Jakie produkcje cieszyły się największą popularnością w latach 60.?

Dziś serial możemy włączyć właściwie w dowolnym momencie. W czasach PRL było zupełnie inaczej. Telewizja miała znacznie mniej kanałów, ramówka była wspólna dla milionów widzów, a pojawienie się popularnego serialu potrafiło zamienić emisję w wydarzenie, o którym następnego dnia rozmawiała cała Polska. Nic dziwnego, że produkcje takie jak "Wojna domowa”, "Czterej pancerni i pies” czy "Stawka większa niż życie” z czasem przestały być tylko programami telewizyjnymi. Stały się częścią zbiorowej wyobraźni.

Pierwszy prawdziwy rozkwit polskich seriali przypadł właśnie na lata 60. "Wojna domowa” Jerzego Gruzy zadebiutowała w 1965 roku, rok później na ekranach pojawili się "Czterej pancerni i pies”, a w latach 1967-1968 emitowano "Stawkę większą niż życie”. Już wtedy wyraźnie zarysowały się motywy, które przez kolejne dekady będą wracać w polskich serialach. Z jednej strony była historia i wojna - często przedstawiane w sposób zgodny z obowiązującą w PRL narracją. Z drugiej: codzienność zwykłych ludzi, rodzinne konflikty, sąsiedzkie relacje i komediowe obserwacje obyczajowe. "Czterej pancerni i pies” oraz "Stawka większa niż życie” dawały widzom przygodę i sensację, "Wojna domowa” pozwalała natomiast śmiać się z problemów, które dobrze znali z własnego domu. To połączenie okazało się niezwykle skuteczne. Serial nie musiał być wielką produkcją psychologiczną. Wystarczyło, że dawał bohaterów, których chciało się oglądać tydzień po tygodniu.

Redakcja poleca

Czujni Polacy zobaczą dziś polską komedię, która rozbawi ich do łez. To remake filmu z PRL-u

Zagrał w kultowej produkcji. Dzisiaj obchodzi 62 urodziny

Nie żyje legenda hiszpańskiego kina. Aktor zmarł niespodziewanie w wieku 56 lat

Co w czasach PRL-u stanowiło centrum domu?

Współczesny widz może mieć wrażenie, że popularność dawnych seriali była przede wszystkim efektem nostalgii. To jednak tylko część historii. Telewizja w PRL miała zupełnie inną pozycję niż dzisiaj. Nie było streamingu, dziesiątek kanałów i możliwości obejrzenia całego sezonu jednego wieczoru. Na premierę trzeba było czekać, a później - jeśli chciało się porozmawiać o odcinku - należało znaleźć kogoś, kto widział dokładnie to samo.

Quiz: Jak miał na imię pies z „Czterech pancernych…”? Quiz z seriali lat 60.

1/20 Jak miał na imię pies z serialu "Czterej pancerni i pies”?

Azor

Szarik

Cywil

Dalej

Dlatego emisja popularnego serialu tworzyła coś w rodzaju ogólnopolskiej wspólnoty widzów. "Stawka większa niż życie” była pod tym względem szczególnym fenomenem. Serial miał 18 odcinków, a jego popularność była tak duża, że - jak przypomina Culture.pl - pod koniec lat 60. ulice polskich miast pustoszały w czasie emisji. Nie było jeszcze internetu, więc serialowe cytaty nie krążyły po mediach społecznościowych. Krążyły za to po szkołach, zakładach pracy, podwórkach i rodzinnych stołach.

Z czego śmiano się w czasach PRL-u?

Jeżeli jednak ktoś myśli, że telewizja lat 60. składała się wyłącznie z wojennych mundurów, czołgów i agentów, "Wojna domowa” szybko wyprowadzi go z błędu. Serial Jerzego Gruzy pokazywał rodzinę Jankowskich i ich nastoletniego syna Pawła. Zamiast wielkiej historii dostawaliśmy problemy znacznie bardziej przyziemne: szkołę, rodziców, modę, dorastanie, relacje między pokoleniami czy próby odnalezienia się w zmieniającej się rzeczywistości. To właśnie komedia obyczajowa była drugim ważnym filarem serialowej Polski. Widzowie mogli zobaczyć na ekranie własne problemy – tylko trochę przerysowane i znacznie zabawniejsze.

Podobny ton miały "Barbara i Jan”, w których para młodych dziennikarzy trafiała na kolejne sprawy i zagadki. Popularne były też produkcje skupione na pojedynczym bohaterze, takie jak "Klub profesora Tutki”. W późniejszych dekadach ten zestaw gatunków będzie się tylko rozrastał. 

Jakie produkcje oglądano w czasach PRL-u?

Poza największymi hitami PRL-owskiej telewizji popularnością cieszyły się także seriale kryminalne i obyczajowe. "Kapitan Sowa na tropie” z Wiesławem Gołasem należał do pierwszych polskich seriali kryminalnych. Nie brakowało również produkcji historycznych i przygodowych. "Przygody pana Michała” z Tadeuszem Łomnickim, Mieczysławem Pawlikowskim i Danielem Olbrychskim łączyły wartką akcję, romans i ekranową widowiskowość, stając się kolejnym ważnym elementem polskiej telewizji końca lat 60.

Swoje miejsce miały także seriale dla najmłodszych. "Zaczarowany ołówek”, "Jacek i Agatka” czy "Tomek i pies” wychowywały kolejne pokolenia przed telewizorami, a ich bohaterowie szybko trafiali do dziecięcej wyobraźni. Pokazywało to, że telewizja PRL-u potrafiła zaoferować widzom znacznie więcej niż tylko wojenne przygody, kryminały i rodzinne komedie.

W jaki sposób seriale z czasów PRL-u przenikały do życia codziennego Polaków?

Największa siła dawnych seriali nie polegała jednak wyłącznie na tym, że były popularne. One przenikały do codziennego życia. Bohaterowie dostawali własne powiedzonka, fryzury, ubrania i gesty. Cytaty z "Stawki większej niż życie” zaczynały żyć własnym życiem, a Szarik stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych psów polskiej popkultury, inspirując właścicieli tysięcy owczarków, którym nadano jego imię. Serialowe postacie były obecne w rozmowach, zabawach dzieci, prasie, książkach i innych produktach kultury.

Co ważne, seriale potrafiły również pokazywać społeczne napięcia epoki. Nie zawsze robiły to wprost - często znacznie skuteczniejszy okazywał się humor. Późniejsze produkcje PRL-u wykorzystywały komedię do komentowania absurdów codzienności i problemów życia społecznego. Jak zauważa Culture.pl, wiele scenariuszy seriali z tego okresu obnażało trudności życia w ówczesnych warunkach politycznych.

Dlaczego wciąż je pamiętamy?

Dawne seriale przetrwały nie tylko dlatego, że były dobrze zrobione. Przetrwały, bo były wspólnym doświadczeniem kilku pokoleń. Dla jednych "Czterej pancerni i pies” to wojenny serial z czasów dzieciństwa, dla innych - symbol propagandy PRL, a dla jeszcze innych po prostu historia Janka, Gustlika i Szarika, którą oglądało się z rodzicami albo dziadkami. Podobnie jest ze "Stawką większą niż życie”. Można dziś dyskutować o jej historycznych uproszczeniach, politycznym kontekście czy sposobie przedstawiania wojny, ale trudno odmówić jej miejsca w historii polskiej kultury popularnej. Bo serialowa Polska Ludowa stworzyła coś, czego współczesna telewizja - mimo nieporównywalnie większej liczby produkcji - nie zawsze potrafi stworzyć: wspólną opowieść, którą znały miliony ludzi jednocześnie. Teraz możecie sprawdzić, ile pamiętacie z seriali z lat 60. Najwięksi eksperci bez trudu uzyskają 100 procent. 

10 seriali PRL, które dziś ogląda się z zaskakującą przyjemnością

10 Zobacz galerię

fot. Screen z filmpolski.pl

Źródło: Radio ZET/Wikipedia/Culture.pl