40 lat temu skradł serca milionów Polaków. To adaptacja polskiego arcydzieła

2 min. czytania
17.11.2026 06:32
Obserwuj nas na Google

Dokładnie 40 lat temu - 17 listopada 1986 roku - na ekranach polskich kin debiutował film "Cudzoziemka", w reżyserii Ryszarda Bera. Produkcja jest adaptacją słynnej powieści Marii Kuncewiczowej, uznawanej za arcydzieło polskiej literatury. Z okazji okrągłej rocznicy wspominamy ten nieco zapomniany dziś dramat psychologiczny. 

Dwie kobiety w stonowanych ubraniach, z intensywnymi wyrazami twarzy, stoją w pomieszczeniu.
fot. Roman Sumik / Forum

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jak Maria Kuncewiczowa wpłynęła na adaptację filmową swojej książki.
  • Jakie sukcesy osiągnęła ekranizacja "Cudzoziemki" na Festiwalu Filmowym w Gdyni.
  • Którzy aktorzy zagrali główne role w filmie "Cudzoziemka" Ryszarda Bera.
Nie przegap

Znakomita adaptacja książki z 1935 roku

Nad scenariuszem słynnej produkcji PRL pracowała sama autorka głośnej powieści – Maria Kuncewiczowa. Artystka dostosowała historię opisaną w utworze z 1935 roku do potrzeb filmowej adaptacji i ściśle współpracowała z reżyserem – Ryszardem Berem. W efekcie, powstał 99-minutowy obraz, uhonorowany w 1986 roku m.in. dwiema statuetkami na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni (Nagroda Specjalna Jury, nagroda za rolę kobiecą – Ewa Wiśniewska). 

Ekranizacja, podobnie jak literacki oryginał (uznawany za jedno z największych osiągnięć literackich psychologizmu okresu międzywojennego), opowiada o jednym dniu z życia Róży Żabczyńskiej - córki polskiego emigranta, która wychowała się w Rosji. Kobieta jest już u schyłku życia i właśnie rekonstruuje wydarzenia z przeszłości, uciekając w ten sposób od smutnej rzeczywistości. Pierwowzorem tej postaci miała być matka pisarki, która zmarła kilka lat przed wydaniem książki.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o adaptacje polskich książek. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…

Quiz: Adaptacje polskich książek. Co z nich pamiętasz?

1/12 Księdza Robaka w "Panu Tadeuszu" z 1999 roku zagrał

W filmie Bera w głównej roli oglądamy Ewę Wiśniewską. Artystce na ekranach towarzyszą m.in. Joanna Szczepkowska (Marta, córka Róży), Jerzy Kamas (Andrzej, mąż Róży), Andrzej Precigs (Władyś, syn Róży), Katarzyna Chrzanowska (Róża w młodości) oraz: Mirosław Konarowski, Małgorzata Lorentowicz, Henryk Machalica, Igor Śmiałowski, Marek Walczewski, Eugenia Herman i Sławomira Łozińska.

Zobacz także

Jedna z najwybitniejszych polskich pisarek

Urodzona w 1895 roku pisarka, debiutowała jeszcze pod panieńskim nazwiskiem – jako Maria Szczepańska – w warszawskim „Pro Arte et Studio” opowiadaniem „Bursztyny”. Jej kariera rozwinęła się na dobre w 1926 roku, kiedy wydała tekst z historii Chin, zatytułowany „Tseu-Hi, władczyni bokserów”. W międzyczasie dołączyła do PEN-Clubu, w którego kongresach uczestniczyła w Pradze i Paryżu. Publikowała felietony, opowiadania oraz powieści, m.in. „Przymierze z dzieckiem” i „Dwa księżyce”. Prawdziwą sławę, w latach 30., zyskała jednak przede wszystkim dzięki książce „Cudzoziemka”. Utwór został wydany w 1935 roku w „Kurierze Porannym”, a następnie przetłumaczona na 14 języków.

Maria Kuncewiczowa za swoją twórczość była wielokrotnie nagradzana. Przyznano jej m.in. nagrodę literacką im. Włodzimierza Pietrzaka oraz Złoty Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury. Pisarka przez wiele lat przebywała za granicą – podczas II wojny światowej w Anglii, potem przez kilka lat w Stanach Zjednoczonych, gdzie wykładała literaturę polską na University of Chicago.

Mężczyzna obejmuje kobietę z krótkimi włosami. Oboje mają poważne wyrazy twarzy.
6 Zobacz galerię
fot. Screen z filmpolski.pl

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/culture.pl