Mistrz kończyłby dziś 83 lata. Na jego pogrzebie przemawiał Rafał Trzaskowski

Kiedy polski mistrz jazzu zafascynował się muzyką?

Michał Urbaniak  był jednym z tych artystów, którzy nie tylko współtworzą historię muzyki, ale realnie ją przesuwają. Urodzony 22 stycznia 1943 roku skrzypek, saksofonista, kompozytor i aranżer, który obchodziłby dzisiaj 83. urodziny, był od dekad obecny na światowych scenach jazzowych, stając się symbolem odwagi twórczej i nieustannego przekraczania granic stylistycznych. Muzyk urodził się w Warszawie, dzieciństwo i młodość spędził w Łodzi, gdzie już od szóstego roku życia uczył się gry na skrzypcach. Jazz pojawił się w jego życiu bardzo wcześnie - jako dziecko usłyszał w radiu Głos Ameryki „Mack The Knife” Louisa Armstronga. To wtedy zrodziła się fascynacja, która z czasem przerodziła się w życiową pasję. Saksofonu nauczył się sam, a pierwsze koncerty grał jeszcze jako nastolatek w łódzkich klubach.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o polskich muzyków minionej epoki. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Jak dobrze znasz polskich muzyków PRL? Wielu odpadnie już na 5. pytaniu

1/15 Jaka artystka śpiewała hit "Małgośka"?

Małgorzata Ostrowska

Maryla Rodowicz

Danuta Rinn

Dalej

Michał Urbaniak był współtwórcą nowojorskiego nurtu fusion, określanego mianem UrbJazzu. Jako jeden z pierwszych muzyków wprowadził do jazzu elementy jazz-rocka, rapu i hip-hopu, konsekwentnie poszerzając jego język. W 1989 roku powołał zespół Urbanator, a kilka lat później Projekt UrbSymphony, w ramach którego stworzył rozbudowane suity "Sketches of Poland” i "Sketches of Manhattan”, a także liczne krótsze formy, takie jak "Destiny” czy "Butterfly”.

Na jakich instrumentach grał Michał Urbaniak?

Od początku lat 70. Michał Urbaniak grał na pięciostrunowych skrzypcach wykonanych specjalnie dla niego, a także na syntezatorze skrzypcowym, saksofonach: sopranowym, altowym i tenorowym oraz na lyrikonie. Jego charakterystyczny styl, w którym jazz splatał się z elementami folkloru, nowoczesnej elektroniki i miejskiego pulsu, szybko zyskał uznanie czołowych amerykańskich muzyków. Urbaniak był nie tylko partnerem, ale i inspiracją dla kolejnych pokoleń artystów.

Występował w legendarnych klubach jazzowych, takich jak "Village Vanguard” i "Village Gate”, a także w najbardziej prestiżowych salach koncertowych świata, z Carnegie Hall na czele. Grał i nagrywał z ikonami jazzu i muzyki rozrywkowej - od Weather Report, Freddiego Hubbarda i Elvina Jonesa, przez Herbiego Hancocka i Chicka Coreę, po Milesa Davisa, George’a Bensona i Billy’ego Cobhama. Lista artystów, z którymi współpracował lub którzy zapraszali go do swoich projektów, jest imponującym przekrojem światowej sceny jazzowej.

Urbaniak był również twórcą muzyki filmowej - skomponował ścieżki dźwiękowe do kilkudziesięciu filmów, zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Polsce. Za swoją działalność otrzymywał liczne nagrody, w tym Polską Nagrodę Filmową - Orła, a także wyróżnienia aktorskie za rolę w filmie "Mój rower", które pokazały go jako artystę o niezwykle szerokiej wrażliwości.

Z jakimi muzykami współpracował Michał Urbaniak?

Michał Urbaniak współpracował z czołowymi postaciami polskiego jazzu, między innymi Zbigniewem Namysłowskim, Andrzejem Trzaskowskim i  Krzysztofem Komedą. To doświadczenie szybko otworzyło mu drogę na międzynarodowe sceny. Już na początku lat 60. koncertował w Stanach Zjednoczonych, a jego nazwisko zaczęło pojawiać się w amerykańskiej prasie muzycznej.

Lata spędzone w Skandynawii, własne zespoły, projekty takie jak New Violin Summit oraz Grupa Michała Urbaniaka ugruntowały jego pozycję jednego z najważniejszych europejskich jazzmanów. Po problemach zdrowotnych, które zmusiły go do porzucenia saksofonu, powrócił do skrzypiec z nową energią, zdobywając Grand Prix Festiwalu Jazzowego w Montreux i stypendium Berklee College of Music. Wyjazd do Stanów Zjednoczonych w latach 70. okazał się dla Michała Urbaniaka przełomowy. Kontrakt z Columbia Records, albumy "Fusion", "Atma" i "Fusion III", koncerty w Newport i Carnegie Hall oraz współpraca z Motown Records wprowadziły go do ścisłej czołówki światowego jazzu. Jako pierwszy biały artysta nagrywający dla tej legendarnej wytwórni, Urbaniak ponownie przesunął granice.

Artysta nie zapominał jednak o Polsce. Od połowy lat 80. regularnie powracał na krajowe sceny, koncertując na Jazz Jamboree, uczestnicząc w hołdach dla Komedy i Namysłowskiego, wydając album "Songs for Poland" i angażując się w życie muzyczne kolejnych pokoleń. Muzyk odszedł 20 grudnia 2025 roku, a na jego pogrzebie przemawiał między innymi prezydent Warszawy  Rafał Trzaskowski. Michał Urbaniak pozostawił po sobie dorobek, który wymyka się prostym definicjom. Był artystą wolnym, niepokornym, zawsze o krok przed czasem. Jego muzyka - jak on sam - łączyła światy, style i ludzi, a puls jazzu, który niósł przez dekady, wybrzmiewa nadal.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia