Radio ZET
Rozrywka
Kultura
W swoich książkach przewidział przyszłość. Dziś miałby 105. urodziny

W swoich książkach przewidział przyszłość. Dziś miałby 105. urodziny

Roksana Matelska

2 min. czytania

12.09.2026 14:03

Stanisław Lem udowodnił, że literatura science fiction może być czymś więcej niż opowieścią o odległych planetach. Polski pisarz potrafił spojrzeć na rozwój technologii tak daleko, że wiele jego pomysłów po latach zaczęło przypominać naszą codzienność. 12 września 2026 roku przypada 105. rocznica jego urodzin.

Nie znam osoby na zdjęciu. Opis: Mężczyzna z okularami, uśmiechnięty, podparł głowę na dłoni.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jak Lem przewidział rozwój technologii w swoich książkach.
Dlaczego twórczość Lema pozostaje aktualna do dziś.
Co Lem sądził o potencjalnych zagrożeniach technologii.
Które nowoczesne urządzenia można porównać do pomysłów Lema.

Nie przegap

To jedyny syn Stanisława Lema. Mało kto wie, że też zajmuje się literaturą

Stanisław Lem wyróżniał się inteligencją

Stanisław Lem przyszedł na świat 12 września 1921 roku we Lwowie. Zanim został jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich pisarzy science fiction, studiował medycynę, interesował się nauką i z niezwykłą ciekawością obserwował rozwój techniki.

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Kto napisał twoje ulubione książki? Przypisz nazwisko do tytułu

1/15 Kto jest autorem powieści "Lalka", uważanej za najwybitniejsze dzieło polskiego realizmu?

Stefan Żeromski

Bolesław Prus

Eliza Orzeszkowa

Obecnie Stanisław Lem jest najczęściej tłumaczonym polskim autorem w historii. W jego książkach ważne było pytanie, co człowiek zrobi z możliwościami, które dostanie w swoje ręce. To właśnie dlatego jego twórczość nie zestarzała się wraz z kolejnymi dekadami.

Redakcja poleca

Te dzieła Stanisława Lema musiały zostać spalone. Zrobiła to jego żona

Kobieta trzyma filiżankę kawy, siedząc z książką na kolanach. Tło w odcieniach brązu.

W PRL-u czytali to wszyscy. Dziś wielu nie pamięta, jakim był literackim fenomenem

Stanisław Lem przewidział przyszłość. To niesamowite, jak opisał świat

W twórczości Stanisława Lema można się doszukać wielu fragmentów, które niemal przewidziały przyszłość rozwoju technologii. Jednym z najbardziej niezwykłych przykładów jest "Powrót z gwiazd” z 1961 roku. Lem opisał w nim optony - niewielkie nośniki, na których można przechowywać książki i odczytywać je za pomocą specjalnego urządzenia. Nasuwa to skojrzenie z współczesnymi e-bookami i czytnikami.

W tej samej powieści pojawiają się także lektony, czyli urządzenia odczytujące tekst na głos. Trudno nie pomyśleć o audiobookach. Jeszcze wcześniej, w "Dialogach”, Lem rozważał powstawanie rozległych sieci komputerowych łączących ogromne zasoby informacji. Książka powstała w czasach, gdy internet w znanej nam formie był czymś niewyobrażalnym.

Z kolei w tytule "Summa technologiae” z 1964 roku zastanawiał się nad konsekwencjami rozwoju technologii, sztucznej inteligencji, wirtualnych światów i maszyn zdolnych do tworzenia.

Stanisław Lem zwracał uwagę na zagrożenia związane z technologią

W twórczości Stanisława Lema często powracała myśl, że największym problemem przyszłości może wcale nie być stworzenie nowej technologii, ale człowiek, który nie będzie wiedział, jak z niej korzystać. Obecnie, w epoce AI, słowa Lema brzmią współcześnie.

Przewidując świat przyszłości, Lem podkreślał zagrożenia związane z niewłaściwym wykorzystaniem technologii przez ludzi, co jest niezwykle aktualne w epoce sztucznej inteligencji.