Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Ten reportaż wygrał nagrodę Nike. Historię tego regionu powinien poznać każdy Polak

Ten reportaż wygrał nagrodę Nike. Historię tego regionu powinien poznać każdy Polak

Weronika Paliczka

2 min. czytania

20.11.2025 09:00

Polska historia pełna jest momentów, o których zapomniał świat oraz grup pomijanych od lat. Mimo upływu czasu wiele osób nie może doczekać się opowiedzenia o własnych losach. Sytuacja ta dotyczy również mieszkańców najgęściej zaludnionego województwa. To o nich opowiada reportaż nagrodzony podwójną nagrodą Nike.

Ten reportaż wygrał nagrodę Nike. Historię tego regionu powinien poznać każdy Polak

Z tego artykułu dowiesz się:

Kto napisał reportaż nagrodzony nagrodą Nikę.
O jakim rejonie Polski opowiada książka.
Co o swoim dziele mówi jego autor.

Losy Polski i Polaków dla historyków stanowią labirynt, w którym co rusz można odnaleźć nowe wątki. Odkrywanie historycznie istotnych przedmiotów czy docieranie do osób, które na własnej skórze doświadczyły dawnych bolączek, stanowi istotną próbę zrozumienia tego, jak wyglądało życie w kraju nad Wisłą na przestrzeni lat. Rozbiory, I oraz II wojna światowa oraz okres powojenny odcisnęły się ogromnym piętnem na obywatelach całego kraju, w tym także na mieszkańcach najgęściej zaludnionego województwa w Polsce. Ich historię w 2020 roku próbował zrozumieć laureat nagrody Nike, podążając tym samym śladami swoich przodków.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o klasykę polskiej literatury. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?

1/10 "Bo serce nie sługa, nie zna, co to pany, I nie da się przemocą okuwać w kajdany."

"Przedwiośnie" Stefan Żeromski

"Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz

"Noce i dnie" Maria Dąbrowska

Cztery lata temu kultowa w kręgach literackich nagroda Nike trafiła w ręce pochodzącego z Gliwic Zbigniewa Rokity. Pisarz, dziennikarz, reporter i dramatopisarz, który specjalizuje się w problematyce Europy Środkowej, Wschodniej oraz G órnego Śląska, w reportażu zatytułowanym "Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku" podążał śladami własnych przodków, próbując przy okazji pojąć trudną historię Górnego Śląska. Jego praca, wydana nakładem wydawnictwa Czarne, została nagrodzona podwójną nagrodą Nike - od jury oraz czytelników.

W laudacji autorstwa Tadeusza Nyczka, członka kapituły Nagrody Literackiej Nike, wybór reportażu Rokity uzasadniono: „'Kajś' dotyczy sprawy zupełnie fundamentalnej dla naszej historii, o której świadomość powinna być powszechna, odkrywa zatopioną Atlantydę, zatopioną pośrodku Europy”.

Co o swoim reportażu mówi Zbigniew Rokita?

W opisie reportażu "Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku" Zbigniew Rokita napisał: "Przez większość życia uważałem Ślązaków za jaskiniowców z kilofem i roladą. Swoją śląskość wypierałem. W podstawówce pani Chmiel grała nam na akordeonie 'Rotę', a ja nie miałem pojęcia, że ów plujący w twarz Niemiec z pieśni był moim przodkiem. O swoich korzeniach wiedziałem mało. Nie wierzyłem, że na Śląsku przed wojną odbyła się jakakolwiek historia. Moi antenaci byli jakby z innej planety, nosili jakieś niemożliwe imiona: Urban, Reinhold, Lieselotte".

Pisarz kontynuował: "Później była ta nazistowska burdelmama, major z Kaukazu, pradziadek na 'delegacjach' w Polsce we wrześniu 1939, nagrobek z zeskrobanym nazwiskiem przy kompoście. Coś pękało. Pojąłem, że za płotem wydarzyła się alternatywna historia, dzieje odwrócone na lewą stronę. Postanowiłem pokręcić się po okolicy, spróbować złożyć to w całość. I czego tam nie znalazłem: blisko milion ludzi deklarujących 'nieistniejącą' narodowość, katastrofę ekologiczną nieznanych rozmiarów, opowieści o polskiej kolonii, o separatyzmach i ludzi kibicujących nie tej reprezentacji co trzeba. Oto nasza silezjogonia".

Zbigniew Rokita, pochodzący z Gliwic pisarz i reporter, otrzymał Nagrodę Nike za swój reportaż 'Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku', który przybliża trudną historię tego regionu.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia