Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Ten polski pisarz ma dziś 82 lata. Przechytrzył cenzurę w PRL-u

Ten polski pisarz ma dziś 82 lata. Przechytrzył cenzurę w PRL-u

Patrycja Orzeł

2 min. czytania

08.03.2026 07:03

Ten polski pisarz i eseista obchodzi dziś swoje 82. urodziny. Pierwsze książki wydawał już w czasie PRL-u. Jest autorem wielu cyklów oraz pojedynczych powieści - jego twórczość obejmuje różne gatunki, w tym powieści historyczne czy kryminały. Nie wszyscy wiedzą, że pod okiem czujnej PRL-owskiej cenzury przemycił opis ważnych wydarzeń do swojej książki.

Z tego artykułu dowiesz się:

Waldemar Łysiak obchodzi dziś 82. urodziny
Polski pisarz i eseista znany jest z takich dzieł, jak "Szuańska ballada", "Francuska ścieżka", "Empirowy pasjans" czy "Kolebka"
Mimo cenzury PRL, nawiązywał do ważnych wydarzeń polskiej historii

Kim jest Waldemar Łysiak?

Waldemar Łysiak przyszedł na świat 8 marca 1944 w Warszawie jako syn inżyniera Stanisława Łysiaka oraz Wiktorii z Kowalewskich. Dwie jego starsze siostry zginęły w powstaniu warszawskim. Ukończył Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Prusa w Warszawie, po czym rozpoczął studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, gdzie uzyskał tytuł inżyniera architekta. Jego specjalizacją była konserwacja zabytków, której naukę kontynuował później w Rzymie.

Jak dobrze znasz klasyki polskiej literatury? Tylko mistrz zdobędzie 100 proc. punktów. Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?

1/10 "Bo serce nie sługa, nie zna, co to pany, I nie da się przemocą okuwać w kajdany."

"Przedwiośnie" Stefan Żeromski

"Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz

"Noce i dnie" Maria Dąbrowska

W 1965 roku ożenił się z Zofią Poisel, z którą doczekał się trójki dzieci. Debiutował literacko w wieku 30 lat. To właśnie w 1974 roku ukazała się jego pierwsza powieść pod tytułem "Kolebka", która cieszyła się pozytywnym odbiorem krytyków. Książkę nagrodzono również w konkursie z okazji 50-lecia Związku Literatów Polskich i 25-lecia PRL. Jeszcze w tym samym roku Łysiak napisał esej o włoskim mieście Orvieto, który wszedł w skład "Zbioru esejów o kulturze włoskiej".

Dzieła Łysiaka powstawały mimo cenzury PRL

Inspirowała go tematyka napoleońska - obecna jest w takich jego dziełach, jak "Szuańska ballada", "Francuska ścieżka", "Empirowy pasjans" czy "Cesarski poker". W swoich utworach często odnosił się także do historii czy polityki. Początki jego twórczości nie przypadały jednak na łatwy dla pisarzy czas.

Cenzura PRL-u nie powstrzymała go jednak przed wspominaniem tego, co uważał za ważne. W 1984 roku wydał zbiór opowiadań "MW", w którym opisał fikcyjny "mord na szwoleżerach polskich w Bourreaugne". Próżno szukać tej miejscowości na mapie, jednak gdy przetłumaczymy "Bourreau" na język francuski - otrzymujemy słowo "kat". W ten sposób, mimo totalnej cenzury, pisarz nawiązał do zbrodni katyńskiej.

Książki Łysiaka są różnorodne gatunkowo, przyciągają wielu czytelników i inspirują filmowców oraz autorów przedstawień teatralnych. W uznaniu znamienitych zasług dla kultury polskiej, za wybitne dokonania w działalności literackiej i publicystycznej autor w 2025 roku został odnaczony Orderem Orła Białego.