Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Tak powstała jedna z najwspanialszych książek w historii. "Magiczne grzyby"

Tak powstała jedna z najwspanialszych książek w historii. "Magiczne grzyby"

Patrycja Orzeł

2 min. czytania

02.08.2026 17:03

"Diuna" Franka Herberta od ponad pół wieku zachwyca czytelników na całym świecie. Ta monumentalna powieść science fiction uznawana jest za jedno z najważniejszych dzieł gatunku i w dalszym ciągu wywiera ogromny wpływ na literaturę, kino i popkulturę. Niewielu jednak wie, że inspiracją i pomocą dla twórczości Herberta miały być... magiczne grzyby.

Z tego artykułu dowiesz się:

Co zainspirowało Herberta do stworzenia "Diuny"?
Jak badania nad wydmami wpłynęły na fabułę książki?
Czy Frank Herbert korzystał z substancji psychoaktywnych przy tworzeniu swojej powieści?

Redakcja poleca

10 najpiękniejszych cytatów z "Władcy Pierścieni". "Nikt prawie nie wie..."

Jak powstała "Diuna"?

"Diuna" to jedna z najważniejszych powieści fantastycznonaukowych w historii literatury. Jej autorem jest Frank Herbert, uhonorowany za swoją twórczość pierwszą przyznaną nagrodą Nebula w 1965 roku i nagrodą Hugo w 1966 roku. Powieść odniosła ogromny sukces komercyjny, sprzedano ponad 20 mln egzemplarzy książki, a sama historia doczekała się kilku ekranizacji. Niewielu czytelników wie jednak, w jakich warunkach powstawała.

Jak dobrze znasz tę wybitną polską powieść? Tylko nieliczni zdobędą 100 proc. punktów. Resztę artykułu znajdziesz poniżej...

Quiz: Arcytrudny quiz z "Lalki". Tylko dla prawdziwych prymusów

1/10 Z jakiego zesłania powrócił Stanisław Wokulski?

Z Syberii

Z Kaukazu

Z Kazachstanu

Prace nad "Diuną" rozpoczęły się na początku lat 60. XX wieku. Frank Herbert zainteresował się badaniami nad wydmami i pustyniami po tym, jak obserwował projekt stabilizacji wydm na wybrzeżu stanu Oregon. W liście do swojego agenta literackiego Herbert pisał, że wydmy mogą "połknąć całe miasta, jeziora, rzeki, autostrady". Początkowo miał być to materiał na reportaż, jednak historia okazała się na tyle fascynująca, że stała się tłem wielowątkowej powieści science fiction.

Redakcja poleca

Gdy napisał ten bestseller w latach 60., cała Polska poznała jego nazwisko

Czarnoskalny portret mężczyzny z wąsami, patrzącego w dół. W tle jasna ściana.

Dziś 127. rocznica jego narodzin. Noblista napisał książkę, którą zna każdy w Polsce

To polskie arcydzieło napisał noblista. Nie wszyscy Polacy widzieli tę adaptację

"Magiczne grzyby" w twórczości Herberta

Herbert zadał sobie pytanie "Co by było, gdybym miał całą planetę, która byłaby pustynią?". W ten sposób właśnie zaczęła się jego historia. Autor zbierał także informacje na temat ekologii, religii, historii oraz polityki, aby na ich podstawie stworzyć opowieść, która przez dziesięciolecia będzie fascynować czytelników.

Kolejnym ważnym źródłem inspiracji dla "Diuny" były doświadczenia Franka Herberta z... substancjami psychoaktywnymi. Informację o tym przekazał w swojej książce mykolog Paul Stamets.

Frank opowiedział mi, że wiele z fabuły "Diuny" [...] pochodziło z jego postrzegania cyklu życia grzybów, a jego wyobraźnia była pobudzana przez doświadczenia związane z używaniem "magicznych grzybów" - zdradził Stamets, wspominając spotkanie z pisarzem w latach 80.

Ten fakt nie zdziwi zapewne wiernych fanów "Diuny". W końcu istotna w powieści "przyprawa" melanż, występująca wyłącznie na pustynnej planecie Arrakis, która daje niezwykłe zdolności osobom, które ją spożywają, może kojarzyć się z substancjami zmieniającymi świadomość.

Herbert spędził następne pięć lat na badaniach, pisaniu i poprawkach. Większość wstępnego manuskryptu "Diuny" napisał w San Francisco, gdzie jego rodzina przeprowadziła się w 1960 roku. Jednak niezależnie od tego, czy do jej napisania autor korzystał z "magicznych grzybów", czy nie, prawdziwą siłą tej historii jest niezwykła wyobraźnia Herberta, jego wnikliwa analiza ludzkiej natury i mechanizmu rządzącego cywilizacjami. To właśnie dzięki temu powstała jedna z najwybitniejszych książek w historii literatury science fiction.