Słynna Polka pisała pod pseudonimem. Mało kto zna prawdziwe nazwisko tej pisarki
Jadwiga Łuszczewska to autorka... "Panienki z okienka", uwielbianej przez młodzież powieści, przedstawiającej dzieje miłości marynarza królewskiej floty wojennej i pięknej Hedwigi. Nikt jednak nie kojarzy nazwiska pisarki z tym słynnym tytułem. Łuszczewska już jako nastolatka posługiwała się bowiem pseudonimem.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie tematy w swoich utworach poruszała Jadwiga Łuszczewska.
- Które tytuły przyniosły pisarce sławę.
- Kto zagrał główną rolę w ekranizacji powieści "Panienka z okienka".
To mama wymyśliła jej słynny pseudonim
Jadwiga Łuszczewska urodziła się 1 sierpnia 1834 roku w Warszawie, jako córka Wacława Józefa Łuszczewskiego (radcy stanu i dyrektora Wydziału Przemysłu i Kunsztów w Komisji Spraw Wewnętrznych) oraz Magdaleny z Żółkiewskich (wnuczki generała Edwarda Żółkiewskiego). Wychowana w duchu patriotycznym, sama chętnie angażowała się w działalność na rzecz poprawy sytuacji Polaków. Kiedy jej ojciec, po wybuchu powstania styczniowego, został aresztowany i zesłany w głąb Rosji, zdecydowała się dołączyć do niego. Była bardzo zżyta z rodziną - razem z bliskimi podróżowała po ziemiach polskich, czerpiąc inspiracje do swoich utworów. To właśnie matka wybrała dla niej pseudonim literacki - "Deotyma" - który widniał na wszystkich jej publikacjach.
Jak dobrze znasz polską literaturę? Sprawdź swoją wiedzę! Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?
Kariera literacka
Działalność twórczą rozpoczęła w 1852 od publicznych improwizacji. W 1854 wydała w Warszawie pierwszy tom "Improwizacje i poezje". Sporo czasu poświęcała także reportażom z górskich wycieczek - "Wrażenia z Karpat" - które później opublikowano na łamach "Gazety Warszawskiej". Jako zaangażowana patriotka i uczestniczka licznych manifestacji, starała się opisywać historię ojczystą, nawiązując do najważniejszych wydarzeń z dziejów kraju. Cykl poematów epickich zatytułowanych "Polska w pieśniach" rozpoczęła od legendy o Lechu i zakończyła na wielkim triumfie Sobieskiego pod Wiedniem. Największą popularność przyniosły jej jednak powieści historyczne dedykowane młodzieży, w tym uwielbiana przez czytelników "Panienka z okienka". Utwór ukazał się w 1893 roku i wzbudził ogromny entuzjazm. Akcja tego dzieła toczy się w Gdańsku w XVII wieku i skupia na losach miłości marynarza królewskiej floty wojennej i pięknej Hedwigi — dziewczyny uratowanej niegdyś z tureckiej niewoli i wychowanej przez gdańskiego rzemieślnika. Tytułowa bohaterka często wygląda przez okno mieszkania, znajdującego się w kamienicy nazywanej "Bursztynowym Domem". Historię opisaną przez Deotymą kilkadziesiąt lat później (1964r.) przeniesiono na ekrany. W filmie Marii Kaniewskiej w panienkę z okienka wcieliła się Pola Raksa.
W dorobku Jadwigi Łuszczewskiej znajdziemy jeszcze kilka tytułów, jednak żaden z nich nie zdołał zdobyć tylu fanów, co wspomniana powieść. Czytelnicy mogą kojarzyć tę autorkę z takich dzieł, jak: "Branki w jasyrze", "Wanda", czy "Zwierciadlana zagadka". Deotyma niemal przez całe swoje życie była związana z Warszawą, gdzie od 1870 roku prowadziła własny salon literacki. Słynęła jako znakomita improwizatorka poezji i dusza towarzystwa. Z życia towarzyskiego wycofała się na początku XX wieku, ze względu na chorobę. Zmarła 23 września 1908 roku.
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
![Kobieta w eleganckiej biżuterii, uśmiechająca się na tle publiczności na czerwonym dywanie.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/20/7fb4c320/2505358-179x101-6eaab13dc7.png "Film Kasi Smutniak zachwycił włoskich krytyków. "Trafia prosto do serca"")
