`

Przyjęła męski pseudonim. Jej dzieło uznano za najlepszą brytyjską powieść w historii

3 min. czytania
07.04.2026 11:06
Obserwuj nas na Google

Choć sławę zyskała jako George Eliot, tak naprawdę nazywała się Mary Ann Evans. Męski pseudonim przyjęła, chcąc odnieść literacki sukces i oddzielić - zdaniem wielu - pełne skandali życie prywatne od zawodowego. Mimo licznych trudności, wydała kilka książek, które zachwyciły zarówno czytelników, jak i krytyków. Jedna z nich w 2015 roku znalazła się na czele rankingu 100 najlepszych brytyjskich powieści w historii. 

Portret kobiety z falującymi włosami, w białej koronkowej sukni. Tło jasne.
fot. Domena Publiczna

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Dlaczego Evans publikowała swoje dzieła pod pseudonimem George Eliot.
  • Które dzieła przyniosły pisarce sławę.
  • Jaka jest fabuła powieści "Middlemarch". 

Początki kariery angielskiej pisarki

Mary Ann Evans urodziła się i wychowała w hrabstwie Warwickshire. Była mocno związana zarówno z rodziną, jak i okolicą, co znalazło później odzwierciedlenie w jej twórczości. Za tło powieści posłużyły jej zjawiskowe krajobrazy malowniczej wsi, bohaterowie największych dzieł mocno przypominali zaś bliskich pisarki, w tym ojca i brata. Uczyła się w domu, a potem także na pensjach, odbierając gruntowne wykształcenie. Jako dorosła kobieta pogłębiała studia (głównie filozoficzne i teologiczne), uczyła się języków obcych i uczęszczała na spotkania intelektualistów, które odbywały się regularnie w domu zamożnego przemysłowca i wolnomyśliciela Charlesa Braya. Obcując z nowymi znajomymi i ich poglądami oraz ideałami, zupełnie zmieniła swój stosunek do wiary i wyzbyła się konserwatyzmu. Do końca życia pozostała agnostyczką; przez lata żyła także w nieformalnym związku, co w połowie XIX wieku wywołało ogromny skandal. 

Jak dobrze znasz arcydzieła literatury? Sprawdź swoją wiedzę! Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?

1/10 "Bo serce nie sługa, nie zna, co to pany, I nie da się przemocą okuwać w kajdany."

Miłością życia Evans był George Lewes - krytyk, pisarz i wydawca. Choć ze względu na skomplikowaną sytuację mężczyzny (nie mógł uzyskać rozwodu), nigdy nie wzięli ślubu, uchodzili za niezwykle zgraną parę. Lewes wspierał ukochaną, gdy ta zdecydowała się zrobić kolejny krok w swojej karierze. Zanim się poznali, Evans pracowała głównie jako tłumaczka i krytyczka, przez lata marzyła jednak o wydawaniu własnych utworów. Zarówno pierwszą powieść, jaki i kolejne publikowała jednak pod męskim pseudonimem - George Eliot. Chciała, by krytycy poważnie potraktowali jej utwory (wówczas wydawali głównie mężczyźni) i nie patrzyli na nie przez pryzmat jej życia prywatnego - ze względu na związek z żonatym mężczyzną była w środowisku piętnowana. Wybrała imię George z sentymentu do swojego wybranka, wyraz "Eliot" uważała zaś za ładne, okrągłe słowo, idealnie uzupełniające pseudonim. 

 

George Eliot. Najważniejsze dzieła

Jako pisarka debiutowała pod koniec lat 50. XIX wieku powieścią "Adam Bede". Potem ukazały się jeszcze takie dzieła, jak: "Młyn nad Flossą", "Silas Marner", "Romola", "Felix Holt", "Daniel Deronda" i "Middlemarch" (pol. "Miasteczko Middlemarch"). Ostatni z wymienionych tytułów uznawany jest za jedno z największych osiągnięć pisarki. W stworzonym w 2015 roku przez krytyków BBC rankingu 100 najlepszych brytyjskich powieści w historii, utwór zajął pierwsze miejsce. Mimo początkowo mieszanych recenzji, dziś zaliczany jest do kanonu literatury angielskiej. 

Akcja "Middlemrch" rozgrywa się w fikcyjnym angielskim miasteczku w latach 1829–1832. Fabuła skupia się na niespełnionych ambicjach Dorothei Brooke, która poślubia podstarzałego pastora Casaubona, oraz losach młodego lekarza Tertiusa Lydgate’a, którego kariera niszczeje przez nieszczęśliwe małżeństwo. Pisarka, podobnie jak w kilku innych swoich dziełach, kreśli portret mieszkańców prowincji w dobie zmian społecznych i politycznych, zwracając uwagę na takie kwestie, jak: status kobiet, natura małżeństwa, edukacja, czy idealizm.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia