Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Mistrz, autor polskich arcydzieł, które wciąż czyta mnóstwo Polaków. Kończyłby dziś 105 lat

Mistrz, autor polskich arcydzieł, które wciąż czyta mnóstwo Polaków. Kończyłby dziś 105 lat

Kacper Jedynak

3 min. czytania

09.10.2026 08:30

Tadeusz Różewicz należy do grona najważniejszych polskich poetów i dramaturgów XX wieku, a jego utwory do dziś są obecne w szkołach, teatrach i bibliotekach. Twórca przeżył II wojnę światową, a doświadczenia tego czasu silnie wpłynęły na jego późniejszą twórczość. Był także poważnym kandydatem do literackiej Nagrody Nobla, a jego książki przetłumaczono na 49 języków.

Starszy mężczyzna w okularach siedzi na krześle, spogląda w górę, ubrany w szary garnitur.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jak wyglądały początki literackiej drogi Tadeusza Różewicza.
Za jakie dzieła i osiągnięcia był nagradzany.
Dlaczego był kandydatem do literackiej Nagrody Nobla i na ile języków przetłumaczono jego książki.

Redakcja poleca

To „nowoczesna powieść o kobietach" z 1925 roku. Uznana za książkę wszech czasów

Wojna, młodość i początki literackiej drogi Tadeusza Różewicza

Literatura polska XX wieku ma wielu twórców, których dzieła na stałe weszły do kanonu szkolnego i czytelniczego. Jednym z nich był Tadeusz Różewicz, poeta, dramaturg, prozaik i scenarzysta, urodzony 9 października 1921 roku w Radomsku. Dziś przypada 105. rocznica jego urodzin. Różewicz należał do pokolenia Kolumbów, a jego twórczość była silnie związana z doświadczeniem wojny i powojennej rzeczywistości.

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Quiz. Arcydzieła literackie, najlepsze książki. Przypisz pisarza do tytułu i zdobądź 10/10 punktów

1/10 Kto jest autorem powieści "Zabić drozda"?

John Steinbeck

Harper Lee

William Golding

Pierwsze wiersze publikował jeszcze przed II wojną światową. W czasie okupacji działał w Armii Krajowej pod pseudonimem „Satyr”. Jego starszy brat Janusz, również poeta i żołnierz podziemia, został zamordowany przez Gestapo w 1944 roku. Po wojnie Różewicz studiował historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Za jego właściwy debiut poetycki uznaje się tom „Niepokój” z 1947 roku, w którym pojawiły się utwory naznaczone doświadczeniem wojennym.

Redakcja poleca

Osoba z długimi, siwymi włosami w okularach, patrzy w stronę aparatu. Tło zamazane, z ciemnymi postaciami.

Dali mu Nobla, choć nie jest pisarzem. Nie odebrał go i wysłał sławną koleżankę

Trzy portrety kobiet, każda w różnym wieku, uśmiechnięte, w eleganckich ubraniach.

Kto w czwartek wygra literackiego Nobla? Te trzy pisarki to absolutne faworytki

Książka trzymana w ręku, kartki lekko otwarte, w tle rozmyty krajobraz.

Jedna z najlepszych powieści wszech czasów z 1952 roku. Oparta na autentycznych wydarzeniach

Był kandydatem do literackiej Nagrody Nobla

W kolejnych dekadach Różewicz rozwijał własny język poetycki, oparty na oszczędności, konkretności i rezygnacji z tradycyjnego patosu. Pisał o wojnie, śmierci, pamięci, odpowiedzialności i kondycji człowieka. Tworzył także dramaty, wśród nich „Kartotekę”, „Świadków albo Naszą małą stabilizację”, „Starą kobietę wysiadującą”, „Białe małżeństwo” oraz „Do piachu”. Jego dorobek obejmował również opowiadania, poematy, scenariusze i eseistykę.

Twórczość Różewicza była wielokrotnie nagradzana. Otrzymał między innymi Austriacką Państwową Nagrodę Literacką w 1982 roku, Nagrodę Literacką Nike w 2000 roku za tom „Matka odchodzi” oraz Europejską Nagrodę Literacką w 2007 roku. Tadeusz Różewicz był także poważnym kandydatem do Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, jednak w tamtym czasie wyróżnienie otrzymał Czesław Miłosz. Różewicz należał ponadto do najczęściej tłumaczonych polskich autorów – jego książki przełożono na 49 języków.

Na zdjęciu dwóch starszych mężczyzn w okularach, uśmiechających się i rozmawiających ze sobą.

Fot. Domena Publiczna
Tadeusz Różewicz i Günter Grass (2006)

Różewicz mieszkał i tworzył między innymi w Gliwicach, Opolu i Wrocławiu, z którym związał większą część późniejszego życia. Wśród jego ważnych późnych książek znalazły się „Recycling”, „Nożyk profesora”, „Szara strefa” i „Wyjście”. Zmarł 24 kwietnia 2014 roku we Wrocławiu, w wieku 92 lat. Został pochowany na cmentarzu przy kościele ewangelickim w Karpaczu. Jego wiersze, dramaty, opowiadania i eseje pozostają częścią polskiego kanonu literackiego.