Autor bestsellerów kończyłby dziś 127 lat. Do dziś budzi wielkie kontrowersje
Autor jednych z najsłynniejszych powieści XX wieku do dziś wywołuje skrajne emocje wśród czytelników i krytyków. Jego życie i twórczość łączą niezwykłą erudycję z bezkompromisowymi poglądami na literaturę. W 127. rocznicę urodzin warto przyjrzeć się bliżej postaci Vladimira Nabokova.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Kim był Vladimir Nabokov i jak wyglądała jego droga twórcza.
- Jakie dzieła przyniosły mu światową sławę.
- Dlaczego jego poglądy na przekład literacki wywołały tak gorące spory.
Mówi się, że twórczość Vladimira Nabokova należy do najwybitniejszych osiągnięć w zakresie literatury
Dziś przypada 127. rocznica urodzin Vladimira Nabokova, jednego z najbardziej znanych i jednocześnie kontrowersyjnych pisarzy XX wieku. Był rosyjsko-amerykańskim twórcą, który do około 1938 roku pisał głównie w języku ojczystym, a później przede wszystkim po angielsku, tworząc także kilka tekstów po francusku. Z wykształcenia był filologiem – romanistą i rusycystą – choć krótko studiował również zoologię. Przez całe życie zajmował się badaniem owadów, a hobbystycznie układał zadania szachowe. W latach 1941–1959 pracował jako wykładowca literatury na uczelniach amerykańskich, łącząc działalność naukową z twórczością literacką.
Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Kto napisał tę lekturę szkolną? Przypisz autorów do książek
Twórczość Nabokova uchodzi za jedno z najwybitniejszych osiągnięć zarówno w literaturze rosyjskiej, jak i anglojęzycznej. Charakteryzuje się wyjątkową dbałością o język, strukturę i szczegół, a także grą z czytelnikiem i wielowarstwową narracją. Autor często eksperymentował z formą, ironią i konstrukcją fabularną, tworząc dzieła wymagające i intelektualnie prowokujące. Nabokov był mistrzem stylu, który świadomie manipulował językiem, czyniąc go jednym z głównych bohaterów swoich utworów.
Do jego najbardziej znanych utworów należą m.in. „Lolita”, „Pnin”, „Blady ogień” oraz „Zaproszenie na egzekucję”. Szczególne miejsce zajmuje „Lolita”, powieść, która przyniosła mu światową sławę, ale także wywołała liczne kontrowersje ze względu na tematykę pedofilii i sposób jej przedstawienia. W 1963 otrzymał nominację do Oscara za scenariusz do filmu „Lolita".
Poglądy Nabokova na temat przekładu literackiego
Jednym z najbardziej dyskutowanych aspektów jego działalności były poglądy na temat przekładu literackiego. Nabokov stanowczo sprzeciwiał się swobodnym tłumaczeniom, które jego zdaniem zniekształcały oryginalny sens i strukturę dzieła. Opowiadał się za przekładem możliwie najbardziej dosłownym, nawet kosztem płynności czy estetyki tekstu w języku docelowym. Jego podejście wynikało z przekonania, że każdy element oryginału – od znaczenia słów po ich brzmienie i układ – ma istotne znaczenie i nie powinien być dowolnie interpretowany przez tłumacza.
Vladimir i Vera Nabokov
Najgłośniejszym przykładem realizacji tych poglądów był jego przekład „Eugeniusza Oniegina” Aleksandra Puszkina na język angielski. Nabokov stworzył niezwykle wierne, niemal słowo w słowo tłumaczenie, uzupełnione obszernymi komentarzami i przypisami. Spotkało się ono z ostrą krytyką, ponieważ wielu uznało je za zbyt sztywne i pozbawione poetyckiego charakteru oryginału. Nabokov uważał, że najgorszym błędem tłumacza jest świadome zmienianie i „upiększanie” oryginału pod gusta czytelników. Podkreślał też, że dobry przekład wymaga nie tylko wiedzy językowej, ale i zdolności wiernego oddania stylu autora.
Oto 7 wybranych dzieł Vladimira Nabokova
- „Lolita”
- „Pnin”
- „Blady ogień”
- „Dar”
- „Zaproszenie na egzekucję”
- „Rozpacz”
- „Ada albo żar”
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
![](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/21/0512769e/2506378-179x101-4ea6944169.png ""Braveheart. Waleczne serce"")
![Kobieta z okularami, z falującymi włosami, siedzi w samochodzie, wygląda zamyślona.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/21/e95b8b20/2506128-179x101-74cbb1f31b.jpg "Elizabeth Holmes w filmie "Zobaczysz wszystko"")
![](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/21/db672bd5/2506103-179x101-d05d83bd3d.png ""Noce i dnie"")
