Zapomniane arcydzieło lat 70. prawie nie powstało. Ten film walczył o Złotą Palmę

O jaką nagrodę walczyło europejskie arcydzieło filmowe?

Dzisiaj mało kto pamięta o europejskim arcydziele filmowym, w którym zagrały największe gwiazdy. "Zawód: reporter" to dramatyczny thriller z 1975 roku autorstwa Michelangela Antonioniego, zrealizowany według scenariusza napisanego wspólnie z Markiem Peploe’em i Peterem Wollenem.  Film zamyka trylogię powstałą w ramach kontraktu Antonioniego z producentem Carlo Pontim i wytwórnią Metro-Goldwyn-Mayer, po "Powiększeniu" i "Zabriskie Point". "Zawód: reporter" spotkał się z bardzo przychylnym odbiorem krytyków, którzy doceniali zarówno reżyserską precyzję Antonioniego, jak i powściągliwą, introspektywną rolę Nicholsona, a także stronę wizualną i filozoficzne rozważania dotyczące tożsamości, alienacji oraz rozczarowania współczesnym światem. W roku premiery film znalazł się w konkursie głównym festiwalu w Cannes, rywalizując o Złotą Palmę.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o reżyserów i ich dzieła. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…

Quiz: Wskaż reżysera, znając tylko tytuł filmu. 10/15 to wielki sukces

1/15 Film "Miś" wyreżyserował

Andrzej Wajda

Juliusz Machulski

Stanisław Bareja

Dalej

Początkowo dystrybucją filmu w Stanach Zjednoczonych zajmowało się MGM poprzez United Artists. W wyniku sporu z wytwórnią dotyczącego innego projektu Jack Nicholson przejął jednak prawa do "Zawód: pasażer" i - według relacji - przez wiele lat wstrzymywał jego wydania na nośnikach domowych. Dopiero propozycja rekonstrukcji i ponownej dystrybucji ze strony Sony Pictures doprowadziła do zmiany tej sytuacji. W 2005 roku, za zgodą aktora, Sony Pictures Classics przeprowadziło pełną rekonstrukcję filmu, prezentując go w limitowanej dystrybucji kinowej 28 października, a następnie wydając go na DVD w kwietniu 2006 roku. Na próżno szukać jednak "Zawód: pasażer" w serwisach streamingowych. Produkcja nie jest dostępna w legalnych internetowych źródłach. 

O czym opowiada fabuła zapomnianej filmowej perełki?

David Locke to wypalony zawodowo reporter telewizyjny, który przebywa w północnym Czadzie, próbując dotrzeć do rebeliantów zaangażowanych w trwającą w kraju wojnę domową. Brak efektów pracy, poczucie bezsensu oraz narastająca frustracja sprawiają, że jego pobyt na afrykańskiej pustyni staje się doświadczeniem granicznym. Gdy po serii niepowodzeń wraca wyczerpany do hotelu, dowiaduje się o nagłej śmierci jednego z gości - Anglika, z którym wcześniej nawiązał przelotną znajomość.

To wydarzenie staje się dla Locke’a impulsem do podjęcia radykalnej decyzji. Korzystając z fizycznego podobieństwa między nimi, przejmuje tożsamość zmarłego mężczyzny i wyrusza w podróż, która prowadzi go przez kolejne europejskie miasta. Stopniowo odkrywa, że nowe życie, które wybrał, wiąże się z niejasnymi zobowiązaniami i niebezpiecznymi powiązaniami, o których wcześniej nie miał pojęcia.

W trakcie ucieczki przed przeszłością Locke spotyka młodą kobietę - studentkę architektury - która dołącza do niego bez wielu pytań. Ich relacja, rozwijająca się w drodze, nabiera intymnego, lecz niejednoznacznego charakteru. Równolegle w Londynie żona Locke’a oraz jego współpracownik z BBC próbują odtworzyć ostatnie dni jego życia, nie zdając sobie sprawy, jak bardzo skomplikowana stała się sytuacja.

W miarę rozwoju wydarzeń bohater coraz wyraźniej uświadamia sobie, że zmiana tożsamości nie oznacza ucieczki od odpowiedzialności, a każde kolejne miejsce odsłania nowe warstwy zagrożenia i niepewności. "Zawód: pasażer" prowadzi widza przez historię stopniowo odsłaniającą konsekwencje wyborów, w której motyw podróży staje się metaforą poszukiwania sensu, wolności i możliwości rozpoczęcia życia od nowa.

Kto zagrał w "Zawód: reporter"?

W zapomnianej perełce europejskiego kina zagrało wiele znanych gwiazd, między innymi:

• Jack Nicholson jako David Locke;
• Maria Schneider jako Dziewczyna;
• Jenny Runacre jako Rachel;
• Ian Hendry jako Knight;
• Steven Berkoff jako Stephen;
• Ambroise Bia jako Achebe;
• José María Caffarel jako hotelarz;
• James Campbell jako znachor;
• Manfred Spies jako niemiecki nieznajomy;
• Jean-Baptiste Tiemele jako zabójca;
• Ángel del Pozo jako inspektor policji;
• Charles Mulvehill jako Robertson.

Z jakim odbiorem spotkał się "Zawód: reporter"?

"Zawód: reporter" trafił na ekrany amerykańskich kin 9 kwietnia 1975 roku. Przez niemal trzy dekady pozostawał trudno dostępny, aż do rekonstrukcji i ponownego wprowadzenia do obiegu w 2005 roku. W limitowanej dystrybucji film zarobił 768 744 dolary na świecie, a rok później ukazał się na DVD.Film spotkał się z bardzo dobrym przyjęciem krytyki. Vincent Canby z "The New York Times" pisał o "wspaniałym koszmarze”, Gene Siskel przyznał mu maksymalną ocenę, podkreślając zarówno stronę formalną, jak i kreację Nicholsona. Recenzenci "Time", "Los Angeles Times" oraz "The New Yorker" uznali "Zawód: reporter" za jedno z najwybitniejszych osiągnięć Antonioniego.

Choć Roger Ebert początkowo odniósł się do filmu sceptycznie, po latach docenił go jako przenikliwą refleksję nad tożsamością i pragnieniem ucieczki od samego siebie. Obraz znalazł się na 110. miejscu rankingu "Sight & Sound" oraz w zestawieniu "500 najlepszych filmów wszech czasów” magazynu "Empire". W serwisach agregujących recenzje film uzyskał bardzo wysokie noty: 88 procent pozytywnych opinii na Rotten Tomatoes i 90/100 w Metacritic, co potwierdza jego trwałą pozycję w historii kina.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia