Polacy kochali go za niezwykły talent. Władze oskarżyły go o coś strasznego

Legenda polskiej komedii przeżyła wojenny koszmar

Adolf Dymsza, a właściwie Adolf Bagiński, przeżył czasy, które trudno jest sobie wyobrazić. Polski aktor oraz legenda komedii urodził się 7 kwietnia 1900 roku w Warszawie, 14 lat przed wybuchem I wojny światowej. Jako zaledwie 17-latek Dymsza zadebiutował w teatrzykach półamatorskich. W 1918 roku aktor wystąpił w krótkometrażowym filmie "Roztargniony krawiec", który był jego pierwszym spotkaniem ze światem kamer i planów zdjęciowych. Dwa lata później aktor jako ochotnik wstąpił do Wojska Polskiego, w szeregach którego wziął udział w bitwie warszawskiej, będąc żołnierzem 21. Pułku Piechoty "Dzieci Warszawy”. Nikt wówczas nie wiedział jeszcze, że za zaledwie 20 lat Polska ponownie stanie się wielkim polem bitwy. 

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o aktorów z czasów PRL-u. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Poznasz aktorów po kadrze? Dzieci PRL komplet punktów zdobędą w mgnieniu oka

1/15 Aktor ze zdjęcia to oczywiście

Roman Wilhelmi

Zbigniew Cybulski

Bohdan Łazuka

Dalej

W czasie  II wojny światowej legenda polskiego kina międzywojennego, wówczas już pod zmienionym nazwiskiem, zaszedł za skórę polskim władzom. Adolf Dymsza, którego pseudonim pochodził od nazwiska posła do carskiej Dumy, Leopolda Dymszy, znalezionego w Kalendarzu "Kuriera Porannego” po tym, jak zastąpienie nazwiska pseudonimem zasugerował młodemu artyście sekretarz teatru "Miraż”, mimo oficjalnego zakazu wydanego przez konspiracyjny Związek Artystów Scen Polskich, występował na deskach jawnych teatrów. Sztuki z jego udziałem można było oglądać w Teatrze Komedia, Teatrze Nowości, Teatrze Niebieski Motyl, Teatrze Jar, Teatrze Maska oraz Teatrze Miniatury. Adolf Dymsza grał także restauracjach "Gospoda Warszawska" oraz  ul. Nowogrodzkiej 28.

Adolf Dymsza został oskarżony o kolaborację z wrogiem

Występy w teatrach mimo oficjalnego zakazu wywołały ogromne emocje zarówno wśród widzów, jak i w środowisku aktorskim. Aktor został oskarżony o współpracę z wrogiem, za co po wojnie ukarano go wyrokiem sądu koleżeńskiego Związku Artystów Scen Polskich. Kara obejmowała nakaz wpłacenia 15 procent honorariów na  Dom Aktora w Skolimowie oraz pięcioletni zakaz występów w Warszawie. Jego nazwisko na afiszach zastępowano trzema gwiazdkami.

Na nic były argumenty, że gwiazdor komedii przez pół roku ukrywał w swoim domu  Mieczysława L. Kittaya, iluzjonistę żydowskiego pochodzenia, chroniąc go tym samym od pewnej śmierci. Dymsza ocalił także swojego kolegę, Czesława Skonecznego, przed gestapo. Artysta odmawiał również występów w przedstawieniach o antysemickim lub antypolskim charakterze oraz współpracy z Igo Symem, znanym kolaborantem. Biograf aktora, Roman Dziewoński uważa, że aktor kierował się przede wszystkim troską o bezpieczeństwo swoich córek – stracił już trójkę dzieci przed wojną i obawiał się powtórki tragedii. 

Adolf Dymsza jest legendą polskiej komedii

Dorobek artystyczny  Adolfa Dymszy obfituje w pozycje uwielbiane przez Polaków mimo upływu lat. Król komedii wykreował dziesiątki postaci, które wywoływały różnorodne emocje, a piosenki wykonywane przez niego w filmach na stałe przeszły do kultury popularnej. Kołysanka śpiewana przez Dymszę i Eugeniusza Bodo usypiała miliony dzieci w całym kraju.

W sumie w dorobku cenionego aktora znajdują się następujące filmy: 

• "Roztargniony krawiec";
• "Miłość przez ogień i krew" jako Wojtuś Grzęda, pracownik teatru;
• "Czerwony błazen";
• "Policmajster Tagiejew";
• "Golgota ziemi chełmskiej" jako ordynans;
• "Wiatr od morza" jako Stefek;
• "Niebezpieczny romans" jako adorator służącej;
• "Janko Muzykant" jako Florek;
• "Moralność pani Dulskiej" jako rewirowy;
• "Sto metrów miłości" jako Dodek;
• "Ułani, ułani, chłopcy malowani" jako Felek;
• "Romeo i Julcia" jako Teofil Rączka;
• "Każdemu wolno kochać" jako Hipek;
• "Dwanaście krzeseł" jako Antykwariusz Kamil Klepka;
• "Prokurator Alicja Horn";
• "Parada rezerwistów" jako szef zakładu, strzelec wyborowy;
• "Antek policmajster" jako Antek Król;
• "ABC miłości" jako Wincenty Poziomka;
• "Wacuś" jako Tadeusz (udaje Wacusia);
• "Dodek na froncie" jako Dodek Wędzonka vel porucznik Iwan Iwanow;
• "Bolek i Lolek" jako Lolo Charkiewicz i Bolek Cybuch (2 role);
• "30 karatów szczęścia" jako Dodek;
• "Niedorajda" jako Florek;
• "Robert i Bertrand" jako Robert;
• "Paweł i Gaweł" jako Gaweł;
• "Sportowiec mimo woli" jako Dodek Czwartek;
• "Skarb" jako Alfred Ziółko;
• "Sprawa do załatwienia";
• "Irena do domu!" jako Zygmunt Majewski;
• "Nikodem Dyzma" jako Nikodem Dyzma;
• "Cafe pod Minogą" jako Maniuś Kitajec;
• "Mój stary" jako Roman Grzela;
• "Arena" (prod. ZSRR)  jako czerwony klaun;
• "Pan Dodek" jako Pan Dodek / Dodek.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/Film WP