35 lat temu tak mówiono o Gustawie Houloubku, niezwykła historia: „To było wejście prowokacyjnie nijakie”

Gustaw Holoubek urodził się 21 kwietnia 1923 roku w Krakowie. Był jedynym synem Czecha Gustawa Holoubka i Polki Eugenii Estreicher. Jego ojciec, żołnierz II Brygady Legionów Polskich, osiedlił się na stałe w stolicy Małopolski po I wojnie światowej. Kilkanaście lat później do walki w obronie ojczyzny stanął młody Gustaw. Chłopak w 1939 roku zdał egzamin dojrzałości i niemal z miejsca trafił na front. Uczestniczył w kampanii wrześniowej, potem osadzono go w obozach jenieckich w Magdeburgu i Toruniu. Z niewoli został zwolniony w 1940 roku, po interwencji matki, która powołała się na zasługi jego ojca z czasów Wielkiej Wojny. Po powrocie do Krakowa, podjął pracę w lokalnej gazowni; nie brał już później udziału w walkach zbrojnych. Przez dłuższy czas zmagał się z gruźlicą. 

Zobacz także

To zrujnowało mu zdrowie. Aktor usłyszał diagnozę kilka dni przed śmiercią

Syn legend polskiego kina zaczynał jako aktor. Dziś robi karierę za granicą

Grał w "Alternatywy 4". Większość Polaków nie wie, jak nazywał się ten aktor

Wybitny aktor teatralny

W 1945 roku rozpoczął naukę w Studiu Aktorskim przy Teatrze im. Juliusza Słowackiego, a dwa lata później został absolwentem krakowskiego Państwowego Studia Dramatycznego (późniejsza PWST). W 1947 roku debiutował na deskach teatralnych rolą Charysa w "Odysie u Feaków" Stefana Flukowskiego w Starym Teatrze w Krakowie. Od 1949 roku do 1958 artysta pracował w Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach, pełniąc także funkcję dyrektora artystycznego (1954-1956). W 1952 roku wyreżyserował swój pierwszy spektakl "Trzydzieści srebrników" Howarda Fasta. Od końca lat 50. regularnie występował na deskach warszawskich teatrów - Polskiego, Dramatycznego, Narodowego i Ateneum.

"Pamiętam moment, gdy po raz pierwszy ukazał się warszawskiej publiczności Gustaw Holoubek (…). Na scenie gromada asów i tuzów. W pewnej chwili w głębi, ale z prawej strony, nie na wprost nas, wchodzi aktor niepozornej powierzchowności, nie patrzy na nikogo, siada sobie (tam w głębi) i spokojnie zaczyna czytać gazetę. Asy i tuzy nadal perorują, ale już nikt ich nie słucha. Wszyscy wpatrują się zafascynowani w tę zagadkową postać z gazetą. To było wejście prowokacyjnie nijakie. (Jedno z najpiękniejszych, jakie widziałem)."- pisał na początku lat 90. Zbigniew Raszewski w książce "Teatr w świecie widowisk".

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o polskie filmy. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…

Quiz: Te polskie filmy podbiły USA. Znasz je lepiej niż Amerykanie? Celem choć 9/15

1/15 Który polski film jako pierwszy zdobył Oscara?

"Ida"

"Boże ciało"

"Człowiek z marmuru"

"Cicha noc"

Dalej

Holoubek grał główne role w spektaklach "Diabeł i Pan Bóg", "Król Edyp", "Płatonow", czy wreszcie "Dziadach" z 1967 roku w reżyserii Kazimierza Dejmka. Rola w tej inscenizacji była jedną z największych w jego karierze, jak i całej historii polskiego teatru. "Straciłem wtedy poczucie podziału na widownię i scenę, przepływała między nimi pozytywna, uwznioślająca energia" - wspominał aktor w jednym z wywiadów. 

Gwiazda kina

Karierę filmową i telewizyjną rozpoczął Holoubek w pierwszej dekadzie lat 50. Zagrał w wielu spektaklach Teatru Telewizji i wyreżyserował kilka spektakli. Prawdziwą sławę przyniosły mu jednak kreacje kinowe. Aktor zyskał uznanie za sprawą występów w takich hitach, jak:

• "Pożegnania"
• "Historia żółtej ciżemki"
• "Prawo i pięść"
• "Rękopis znaleziony w Saragossie"
• "Sanatorium pod Klepsydrą"
• "Blaszany bębenek"
• "Jezioro Bodeńskie"
• "Lawa"

Za swoje osiągnięcia artystyczne był wielokrotnie nagradzany i odznaczany. Został dwukrotnie uhonorowany Złotym Ekranem, w 1994 roku otrzymał Wiktora za całokształt twórczości, a w 2003 roku Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. W 2008 roku, już pośmiertnie, przyznano mu najważniejsze odznaczenie państwowe RP - Order Orła Białego. Gustaw Holoubek zmarł 6 marca 2008 roku, w wieku 84 lat. 

Fot. Film Polski
Gustaw Holoubek

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/wikiquote.org