Piękna melodia, którą zna każdy. Pochodzi z jednego z najsławniejszych polskich filmów

Tak powstał najsłynniejszy motyw filmowy. Kto go skomponował?

Piosenka „Vabank” to jedna z tych melodii, które rozpoznaje niemal każdy Polak, choć nie zawsze potrafi od razu wskazać jej tytuł. Utwór, który stał się muzycznym symbolem sprytu, elegancji i filmowego humoru, pochodzi z jednego z najsłynniejszych polskich filmów – „Vabank” w reżyserii Juliusza Machulskiego. Film miał premierę w 1981 roku i z miejsca zyskał status kultowego, a jego ścieżka dźwiękowa – autorstwa Henryka Kuźniaka – do dziś uchodzi za wzorcowy przykład tego, jak muzyka potrafi współtworzyć klimat opowieści. Melodia głównego motywu, z charakterystycznym rytmem i jazzowym brzmieniem, stała się znakiem rozpoznawczym filmu oraz jednym z najważniejszych utworów w historii polskiej muzyki filmowej.

Rozwiąż quiz muzyczny. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem..

Quiz: Muzyczne perełki PRL. Rozpoznasz artystę po tytule utworu?

1/16 "Nie płacz Ewka"

Budka Suflera

Andrzej Dąbrowski

Perfect

Dalej

Henryk Kuźniak, kompozytor muzyki do „Vabanku”, był w momencie pracy nad filmem uznanym już twórcą muzyki teatralnej i filmowej. Współpraca z Machulskim przy tym projekcie okazała się przełomowa. Początkowo film nosił tytuł „Kwinto”, od nazwiska głównego bohatera, lecz ostatecznie przyjęto nazwę „Vabank”, która lepiej oddawała jego charakter i energię. Kuźniak miał za zadanie nie tylko skomponować muzykę ilustracyjną, ale również stworzyć utwory stylizowane na muzykę lat trzydziestych, które pojawiały się w filmie jako tło scen tanecznych czy kabaretowych. W rezultacie powstały m.in. „Blues na Kwintę” i „Parkietowy Ragtime”, a także tytułowy motyw „Vabank”, który szybko zyskał status tematu przewodniego całego filmu.

Jak oddać ducha filmu? Każdy Polak rozpozna tę melodię

Charakter kompozycji „Vabank” ściśle koresponduje z realiami przedstawionymi w filmie. Akcja toczy się w Warszawie w okresie międzywojennym, dlatego muzyka Kuźniaka pełna jest odniesień do ówczesnych gatunków tanecznych – ragtime’u, foxtrotu, swingu czy dixielandu. Kompozytor przyznał po latach, że nie miał wcześniej dużego doświadczenia z jazzem, dlatego stylizacja muzyczna była dla niego twórczym wyzwaniem. Mimo to udało mu się stworzyć spójny, pełen lekkości i wdzięku soundtrack, który znakomicie oddawał ducha epoki. Film „Vabank” zadebiutował w trudnym okresie – tuż przed wprowadzeniem stanu wojennego – przez co muzyka nie mogła być szeroko promowana w mediach. Nie ukazała się wówczas żadna oficjalna płyta z pełną ścieżką dźwiękową, a mimo to melodia zaczęła żyć własnym życiem, rozpoznawana i powtarzana przez kolejne pokolenia widzów.

Mówiąc szczerze nie miałem doświadczeń z muzyką jazzową. Owszem jeszcze w czasie studiów założyłem z kolegami zespół o nazwie „Caro”, ale ani skład nie był jazzowy, ani repertuar, bowiem graliśmy popularne melodie do tańca. Do tego dochodził pewien problem dochowania wierności historycznej. Otóż to, co napisałem to rasowy dixieland, a w czasach, w których dzieje się akcja „Vabank”, takich zespołów w Polsce nie było - można przeczytać na bibliotekapiosenki.pl.

Z biegiem lat utwór „Vabank” zyskał rangę kultowego motywu filmowego i jednego z najważniejszych dzieł w dorobku Henryka Kuźniaka. Choć nie był klasycznym przebojem radiowym, jego rozpoznawalność przetrwała dekady, a kompozycja wciąż jest wykonywana przez orkiestry symfoniczne i zespoły jazzowe. Utwór doczekał się licznych aranżacji, a jego charakterystyczny rytm i melodyjność stały się wzorem dla późniejszych polskich kompozycji filmowych. „Vabank” to dziś nie tylko fragment ścieżki dźwiękowej, lecz także element narodowej kultury muzycznej, świadectwo epoki, w której zrodziła się jedna z najpiękniejszych i najbardziej rozpoznawalnych melodii w polskim kinie.

Źródło: Radio ZET/Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki