Legendarny hit lat 70. Dziś każdy zna tekst na pamięć, ale to była „mistyfikacja”

Kto przekonał amerykańskiego tekściarza do stworzenia głośnej piosenki?

Zanim Bill Withers stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych songwriterów amerykańskiej muzyki soul, pracował w fabryce produkującej elementy do toalet samolotowych. Pisanie piosenek traktował początkowo wyłącznie jako przyjemne zajęcie na marginesie codzienności. Przełom nastąpił, gdy poznał Bookera T. Jonesa - cenionego muzyka i producenta, współpracującego z największymi gwiazdami, a jednocześnie lidera zespołu Booker T. & the MG’s, odnoszącego wówczas znaczące sukcesy. To właśnie Booker przekonał 32-letniego Withersa, by spróbował nagrać własny materiał, deklarując przy tym osobiste wsparcie. Wśród wybranych kompozycji znalazł się utwór zatytułowany „Ain’t No Sunshine”.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o zespoły i ich hity. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Inspiracją do powstania singla "Ain't No Sunshine" był film z 1962 roku. "Widziałem kiedyś film z 1962 r.", opowiadał artysta, "zatytułowany 'Days of Wine and Roses' z Lee Remick i Jackiem Lemonem. Byli alkoholikami, na przemian słabymi i silnymi. Coś przeszło mi przez głowę podczas oglądania tego filmu i najprawdopodobniej coś wydarzyło się w moim życiu, choć tego nie zauważyłem.” Z tego impulsu narodził się tekst o mężczyźnie porzuconym przez ukochaną - świecie, w którym gaśnie światło, dom traci swoje znaczenie, a bohater nieustannie zastanawia się, czy rozstanie jest ostateczne i dokąd ona odeszła. Centralnym elementem utworu stało się powtórzone aż 26 razy "I know, I know”, które podkreśla wewnętrzne rozdarcie narratora i jego świadomość własnej bezradności.

Redakcja poleca

Nagrali jeden z najsławniejszych hitów w historii. Wielu Polaków zna na pamięć

Z kim współpracował Bill Withers?

Ten fragment wzbudził wątpliwości samego autora. "Nie chciałem tego tak zostawić, opowiadał Withers, ale Booker mówi daj sobie spokój, niech tak będzie.” Withers rozważał inne rozwiązanie, jednak reszta obecnych w studiu muzyków opowiedziała się za pozostawieniem utworu w tej formie. Dla debiutującego artysty było to doświadczenie niemal onieśmielające. „To było zdumiewające, bo dla mnie oni byli kimś, a ja ciągle pracowałem w fabryce.” W nagraniu uczestniczyli bowiem między innymi Graham Nash, Stephen Stills, Booker T., Al Jackson i Donald Dunn - uznani, doświadczeni artyści o ugruntowanej reputacji. "Więc kiedy ich ogólne odczucie było, żeby to zostawić. Zostawiłem to.” Decyzja okazała się trafna: piosenka zajęła trzecie miejsce na liście Billboardu, w 1972 roku zdobyła nagrodę Grammy i doczekała się dziesiątek coverów wykonywanych przez takich artystów jak Michael Jackson, Isaac Hayes, Paul McCartney, Sting, Prince, Tom Jones czy Kenny Rogers.

Kto zaproponował polskiemu zespołowi zastosowanie "mistyfikacji"?

Kilka lat po premierze utworu "Ain't No Sunshine", w lutową niedzielę 1974 roku, historia tej samej kompozycji niespodziewanie połączyła się z początkiem kariery zespołu Budka Suflera. Grupa, zmęczona po występie na studniówce, pojawiła się z samego rana w studiu radiowym w Lublinie, by dokonać pierwszego profesjonalnego nagrania - jedynego możliwego o tej porze. Romuald Lipko, lider zespołu, miał już kilka własnych utworów, lecz nie był przekonany co do ich poziomu. Wówczas zdecydowano się na niecodzienny zabieg.

Dziennikarz muzyczny i opiekun zespołu Jerzy Janiszewski zaproponował rozwiązanie oparte na swoistej mistyfikacji: "Mam tu singla, nieznanego u nas wykonawcy, z piosenką jeszcze mniej znaną, za to świetną. Jeśli, nie jesteś pewien swoich kompozycji i boisz się, że branża będzie wybrzydzać, przearanżujmy to i nagrajmy z polskim tekstem. Dla niepoznaki podpiszmy całość polskimi nazwiskami. Kompoztor Jan Kemp, na przykład. Jeśli będzie ostra krytyka, wyjawimy, że nie podoba im się to, co w Stanach uważane jest za doskonałą kompozycję.”

Nowy, całkowicie niezwiązany z oryginałem tekst napisał Adam Sikorski, rusycysta i współpracownik lubelskiego radia. Otwarcie "Znowu w życiu mi nie wyszło” natychmiast przyciągało uwagę słuchacza. Utwór otrzymał tytuł "Sen o dolinie”. Jak wspominał Romuald Lipko: "Jurek (Janiszewski) powiedział, że coś trzeba zmienić, żeby był ślad naszej twórczej pracy.” Lipko przygotował więc nową aranżację - z partią smyczków, fragmentem inspirowanym stylistyką „Warszawskiej Jesieni” oraz chórem dziewczęcym - co całkowicie odmieniło charakter utworu.

Rozbudowana aranżacja sprawiła, że w nagraniu wzięły udział aż 24 osoby - głównie amatorzy i uczniowie szkół muzycznych. Studio było wypełnione po brzegi, a możliwości techniczne skromne: dwuśladowy magnetofon, brak montażu, dogrywek i półplaybacków. Całość musiała zabrzmieć idealnie za jednym podejściem, mimo sennej atmosfery niedzielnego poranka. Efekt okazał się jednak przełomowy. Na tle ówczesnej polskiej muzyki rozrywkowej pojawiła się nowa jakość - moment, który zapoczątkował karierę Budki Suflera.

Źródło: Radio ZET/Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki