Rzucił szkołę jako 15-latek. Później otrzymał Nobla

W jakim domu dorastał laureat Nagrody Nobla?

Miłośnicy literatury z całego świata zaczytują się w jego dziełach, choć on sam nigdy nie ukończył ścieżki edukacji. Joseph Brodsky rzucił szkołę jako 15-latek. Nie zdobył wyższego wykształcenia, a mimo to został jednym z najwybitniejszych poetów XX wieku i laureatem literackiej Nagrody Nobla. Jego droga do światowej sławy była daleka od typowej kariery pisarza - zamiast uniwersytetu były przypadkowe prace, intensywna samodzielna nauka, poezja i konflikt z władzami Związku Radzieckiego.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o laureatów Nagrody Nobla. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem..

Joseph Brodsky urodził się 24 maja 1940 roku w Leningradzie, dzisiejszym Petersburgu. Dorastał w powojennym Związku Radzieckim w rodzinie żydowskiej. Jego ojciec był fotografem i wcześniej służył w marynarce, natomiast matka pracowała jako księgowa. Rodzina mieszkała w niewielkim lokalu w mieszkaniu komunalnym. Brodsky nie należał do uczniów, którzy dobrze odnajdywali się w szkolnym systemie. W wieku 15 lat porzucił naukę, nie kończąc nawet pełnej szkoły średniej. Nie oznaczało to jednak, że przestał się uczyć. Wręcz przeciwnie - rozpoczął własną, intensywną edukację.

Redakcja poleca

Rodzice polecają go sobie od lat. Miał pomóc dzieciom mówić, a stał się prawdziwym fenomenem

Oscarowa adaptacja lektury szkolnej. Tę legendarną książkę kupisz w każdej księgarni, ale mnóstwo Polaków nie czytało

Kto w czwartek wygra literackiego Nobla? Te trzy pisarki to absolutne faworytki

Czym po porzuceniu szkoły zajmował się późniejszy laureat Nagrody Nobla?

Po odejściu ze szkoły Joseph Brodsky imał się bardzo różnych zajęć. Pracował między innymi jako operator frezarki, robotnik i pracownik szpitala, a także uczestniczył w ekspedycjach geologicznych. W pewnym momencie zainteresował się nawet medycyną i pracował w kostnicy więzienia Kresty.

Jednocześnie niemal bez przerwy czytał. Samodzielnie poznawał literaturę rosyjską i światową, uczył się języków i tłumaczył poezję. Szczególnie interesowali go autorzy anglojęzyczni, w tym John Donne i W.H. Auden, a także polscy poeci. Jego edukacja nie przebiegała więc w szkolnej ławce, lecz przede wszystkim poprzez książki i własne zainteresowania. Poezję zaczął pisać jako nastolatek. Z czasem jego utwory zaczęły krążyć w leningradzkim środowisku literackim. Ważnym momentem okazało się poznanie Anny Achmatowej, jednej z najwybitniejszych rosyjskich poetek. Dostrzegła ona talent młodego Brodskiego i stała się jedną z osób, które odegrały istotną rolę w jego rozwoju artystycznym.

Jakim mianem sąd określił rosyjskiego poetę?

Rosnąca popularność poety nie podobała się władzom. W 1963 roku przeciwko Brodskiemu rozpoczęła się kampania prasowa, w której przedstawiano go jako osobę uchylającą się od pracy. Rok później został aresztowany i oskarżony o tzw. "pasożytnictwo społeczne".

Proces przeszedł do historii. Brodski został skazany na pięć lat zesłania i ciężkiej pracy w obwodzie archangielskim. Ostatecznie spędził tam mniej czasu - od marca 1964 do listopada 1965 roku. Pobyt na zesłaniu nie zakończył jego działalności literackiej. Przeciwnie, jego twórczość zaczęła zdobywać coraz większe zainteresowanie również poza Związkiem Radzieckim. W kraju wiele jego utworów nie mogło być oficjalnie publikowanych, dlatego część tekstów krążyła w drugim obiegu, a jego poezja była wydawana na Zachodzie.

Dlaczego Joseph Brodsky opuścił ZSRR?

Kolejnym dramatycznym etapem życia Brodskiego było zmuszenie go do opuszczenia ojczyzny. 4 czerwca 1972 roku poeta został wygnany ze Związku Radzieckiego. Po krótkim pobycie w Wiedniu i Londynie wyjechał do Stanów Zjednoczonych. To właśnie w Ameryce rozpoczął się kolejny rozdział jego kariery. Brodsky został poetą-rezydentem na University of Michigan, a później wykładał również na innych uczelniach. Człowiek, który jako piętnastolatek porzucił szkołę, zaczął prowadzić zajęcia z literatury na amerykańskich uniwersytetach. Z czasem jego pozycja w świecie literackim rosła. Pisał po rosyjsku, ale tworzył również po angielsku i sam tłumaczył lub współpracował przy przekładach swoich utworów. Jego twórczość coraz mocniej przekraczała granice języka i kraju, z którego pochodził.

O czym Brodsky mówił w swoim wykładzie noblowskim?

W 1987 roku Joseph Brodsky otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. Miał wówczas 47 lat i należał do najmłodszych laureatów literackiego Nobla. Szwedzka Akademia przyznała mu nagrodę "za wszechstronne autorstwo, przeniknięte jasnością myśli i poetycką intensywnością".

W swoim wykładzie noblowskim Brodsky mówił między innymi o znaczeniu literatury, języka i indywidualności. Podkreślał, że literatura może być przeciwwagą dla presji społecznej i politycznej, a poezja pozwala człowiekowi zachować własny, niezależny głos. Jego kariera po otrzymaniu Nobla rozwijała się dalej. Publikował kolejne tomy poezji i eseje, wykładał, tłumaczył oraz pisał zarówno po rosyjsku, jak i po angielsku. W 1991 roku został wybrany Poet Laureate Stanów Zjednoczonych. Był pierwszą osobą urodzoną poza USA, która otrzymała ten tytuł.

Joseph Brodsky zmarł 28 stycznia 1996 roku w Nowym Jorku. Miał 55 lat. Jego życiorys do dziś pozostaje jednym z najbardziej niezwykłych przykładów kariery literackiej: człowiek, który nie ukończył szkoły, został profesorem uniwersyteckim, a następnie laureatem najważniejszej nagrody literackiej świata.

5 wciągających polskich książek, które każdy powinien przeczytać choć raz w życiu

5 Zobacz galerię

fot. Shutterstock

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia