Powieść z 1962 roku to arcydzieło wszech czasów, ale film okazał się wielkim hitem
„Mechaniczna pomarańcza” Anthony’ego Burgessa to jedna z najbardziej rozpoznawalnych i kontrowersyjnych powieści XX wieku. Wydana w 1962 roku książka zachwyciła eksperymentalnym językiem i oryginalnym ujęciem przemocy oraz kontroli nad człowiekiem. Dziewięć lat później Stanley Kubrick przeniósł historię na ekran. Stworzył film, który odniósł ogromny sukces i do dziś pozostaje jednym z najważniejszych dzieł światowego kina.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego Anthony Burgess stworzył w powieści własny slang.
- Z jakiego powodu „Mechaniczna pomarańcza” była cenzurowana.
- Jak film Stanleya Kubricka został przyjęty przez krytyków i nagrody filmowe.
Anthony Burgess stworzył w powieści własny slang
Literatura wielokrotnie sięga po kontrowersyjne tematy, eksperymentując z językiem, formą i sposobem przedstawiania rzeczywistości. „Mechaniczna pomarańcza” to powieść angielskiego pisarza Anthony’ego Burgessa, wydana w 1962 roku. Książka ma charakter eksperymentu lingwistycznego. W oryginale została napisana w stworzonym przez autora slangu, będącym hybrydą kolokwialnego języka angielskiego oraz zapożyczeń rosyjskich. Język ten, określany jako nadsat, jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów powieści i stanowi ważną część świata przedstawionego.
Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Quiz. Kto napisał „Balladynę”, a kto „Dziady”? Poznaj wszystkie lektury szkolne
Książka szybko stała się szeroko komentowana, a ze względu na brutalną tematykę, przedstawianie przemocy i kontrowersyjne treści często podlegała cenzurze. „Mechaniczna pomarańcza” wywarła wpływ na kulturę i sztukę, stając się inspiracją dla kolejnych dzieł oraz adaptacji teatralnych. Powieść była wielokrotnie wystawiana na scenie, a jej charakterystyczny język i tematyka znalazły odzwierciedlenie w innych utworach. Magazyn „Time” umieścił ją na swojej liście 100 najlepszych powieści wszech czasów.
Powieść doczekała się głośnej ekranizacji filmowej w reżyserii Stanleya Kubricka
W 1971 roku powieść doczekała się głośnej ekranizacji filmowej „Mechaniczna pomarańcza” w reżyserii Stanleya Kubricka. Zdjęcia realizowano w Londynie oraz w przylegających do miasta hrabstwach, między innymi ze względu na niechęć reżysera do dalekich podróży. Film wzbudził ogromne zainteresowanie i otrzymał cztery nominacje do Oscarów, w tym za najlepszy film i reżyserię, a także nominacje do nagród BAFTA i Złotych Globów. W Polsce obraz był objęty cenzurą w okresie komunizmu i oficjalnie funkcjonował poza obiegiem aż do jego upadku.
Głównym bohaterem powieści i filmu jest Alex, młody człowiek kierujący grupą rówieśników i dopuszczający się brutalnych przestępstw. Wraz ze swoimi kompanami napada na przypadkowe osoby, dokonuje kradzieży i stosuje przemoc. Po aresztowaniu Alex zostaje poddany eksperymentalnej terapii mającej wyeliminować jego skłonność do przemocy. Metoda polega na wielokrotnym konfrontowaniu go z obrazami brutalności przy jednoczesnym wywoływaniu silnych reakcji fizycznych. W efekcie bohater traci możliwość świadomego wyboru przemocy, co prowadzi do konfliktu między wolną wolą a społeczną kontrolą jednostki.
Obsada
- Malcolm McDowell jako Alex „DeLarge” Burgess
- Warren Clarke jako Dim
- James Marcus jako Georgie
- Patrick Magee jako Frank Alexander
- Adrienne Corri jako pani Alexander
- Michael Bates jako Barnes, naczelny strażnik
Te filmy zdobyły najwięcej Oscarów w historii. Polacy je uwielbiają
![Kobieta z krótkimi, kręconymi włosami, z wyrazem twarzy pełnym emocji, na tle żółtej ściany.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/06/30/1e91df80/2416750-860x486-1c3d7b9289.jpg "Juliette Binoche w filmie "Angielski pacjent"")
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/Time
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
