„Potop” nie odnosił się do Szwedów. Prawie każdy źle zrozumiał tytuł lektury szkolnej
"Potop" Henryka Sienkiewicza to jedno z najważniejszych dzieł polskie literatury. Druga z powieści tworzących słynną "Trylogię" opowiada o inwazji Szwedów na Polskę w latach 1655-1660. Okazuje się jednak, że sam tytuł miał odnosić się do czegoś innego. Polacy zrozumieli to jednak całkiem inaczej.
![Kadr z filmu "Potop" (1974)](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/01/25/3f585522/839281-420x237-cb939ac22d.webp "Kadr z filmu "Potop" (1974)")
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie wydarzenia są tłem dla fabuły 'Potopu'?
- Kim jest główny bohater powieści 'Potop'?
- Co pierwotnie symbolizował tytuł 'Potop' według Sienkiewicza?
- Która ekranizacja 'Potopu' jest najbardziej znana?
"Potop" - o czym opowiada drugi tom "Trylogii" Sienkiewicza?
"Potop" to druga część słynnej "Trylogii" Henryka Sienkiewicza - pierwszą jest "Ogniem i mieczem", natomiast trzecią stanowi "Pan Wołodyjowski". Jest to jedno z najważniejszych dzieł polskiego pisarza epoki pozytywizmu i pierwszego laureata literackiej Nagrody Nobla w naszym kraju.
Głównym bohaterem "Potopu" jest młody chorąży orszański Andrzej Kmicic, który przybywa na Laudę, aby zgodnie z testamentem Herakliusza Billewicza poślubić jego wnuczkę Aleksandrę Billewiczównę. Akcja przedstawia okres z lat 1655-1657, a tłem wydarzeń jest inwazja wojsk Szwecji na Rzeczpospolitą.
Jak dobrze znasz klasyki polskiej literatury? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem.
Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?
Samo słowo "potop" związane jest przede wszystkim z jednym z najbardziej znanych kataklizmów opisanych w Biblii. Mowa oczywiście o potopie za czasów Noego, kiedy to Bóg postanowił oczyścić ziemię z grzechu przez zesłanie na ludzi powodzi. W literaturze polskiej słowo "potop" często odnosi się do katastrofy i całkowitego zniszczenia.
"Potop" - co oznacza tytuł powieści?
Wiele osób uważa więc, że tytułowy "Potop" Sienkiewicza ma mówić o zniszczeniu, jakie niosły wojska szwedzkie - tzw. potopie szwedzkim. Ten "zalew" obcej armii na tereny Rzeczpospolitej ma przynieść także pewnego rodzaju oczyszczenie i przemianę polskiej szlachty.
Z innych źródeł wynika jednak, że tytuł "Potop" miał początkowo inne znaczenie. Pierwotnie miał on wskazywać powszechne, zbrojne powstanie ludności polskiej, zalewające ze wszystkich stron wrogie wojska szwedzkie i wyzwalające w ten sposób ojczyznę. Miał być to utwór podnoszący na duchu, dlatego tą ogromną siłą, która niesie zniszczenie nie są Szwedzi, ale zdaniem Sienkiewicza właśnie Polacy.
W tym miejscu warto też zaznaczyć, że sformułowanie potop szwedzki jest niezgodne z intencjami Henryka Sienkiewicza, który nadał taki tytuł swojej powieści. Pierwotnie sienkiewiczowski „potop” miał oznaczać powszechne, zbrojne powstanie ludności polskiej, zalewające wrogie wojska ze wszystkich stron i wyzwalające w ten sposób ojczyznę
Książka Henryka Sienkiewicza doczekała się kilku ekranizacji. Najsłynniejszą jest ta w reżyserii Jerzego Hoffmana z 1974 roku, w której główne role zagrali Daniel Olbrychski, Małgorzata Braunek, Tadeusz Łomnicki, Kazimierz Wichniarz oraz Władysław Hańcza.
Źródło: Radio ZET / Wikipedia
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
![Kobieta z uśmiechem ma jasne włosy i niebieskie oczy, rozmawia w przyjaznej atmosferze.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/20/e34ca95c/2504563-179x101-8e53c937c1.jpg "Elizabeth Holmes w dokumencie "Zobaczysz wszystko"")
![](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/20/5c55e099/2504623-179x101-396bef3e12.png ""Detektyw"")
![Kobieta w niebieskim stroju medycznym z stetoskopem, skupiona na rozmowie w szpitalu.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/19/78aa1827/2504418-179x101-7642e7d517.png "Kadr z serialu "SOR"")
