Najsławniejsza polska pisarka urodziła się 184 lata temu. Nie każdy wie, że wyrzekła się córki
Maria Konopnicka uznawana jest za jedną z najwybitniejszych pisarek w historii polskiej literatury. Autorka takich dzieł, jak "Mendel Gdański", "Miłosierdzie gminy" czy "O krasnoludkach i o sierotce Marysi" urodziła się dokładnie 184 lata temu - choć ustalenie jej daty urodzenia nie było łatwe. Przedstawiamy szczegóły jej życia, o których wielu wciąż nie wie.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Maria Konopnicka to autorka takich dzieł, jak "Mendel Gdański", "Rota", "Miłosierdzie gminy", "Pan Balcer w Brazylii" oraz "O krasnoludkach i sierotce Marysi"
- Nie każdy wie, jak wyglądało życie prywatne wielkiej polskiej pisarki
- Maria Konopnicka wyrzekła się swojej "problematycznej" córki
Dzieciństwo i młodość Marii Konopnickiej
Maria Stanisława Konopnicka (z domu Wasiłowska) przyszła na świat 23 maja 1842 roku w Suwałkach. Dzisiaj mijają więc równo 184 lata od jej urodzenia. Przez wiele lat trudno było ustalić dokładną datę narodzin pisarki. Wszystko dlatego, że artystka już jako dorosła kobieta odmładzała się o kilka lat, a o swoim młodszym bracie mówiło jak o starszym. Finalnie jednak historykom udało się poznać prawdę.
Jak dobrze znasz klasyki polskiej literatury? Tylko mistrz odpowie poprawnie na wszystkie pytania. Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?
Maria miała pięcioro rodzeństwa - cztery siostry i jednego brata. Jej ojcem był Józef Wasiłkowski h. Ślepowron, a mamą Scholastyka z Turskich h. Dołęga. Już w dzieciństwie musiała zmierzyć się z ogromną tragedią - w wieku 12 lat straciła matkę. Marię i jej siostry wychowywał sam ojciec, a atmosfera powagi, żarliwego patriotyzmu i surowych nauk moralnych miała duży wpływ zarówno na życie pisarki, jak i jej przyszłą twórczość. W 1863 roku, gdy Maria Konopnicka wchodziła w dorosłość, zginął jej jedyny brat Jan, który brał udział w powstaniu styczniowym.
Czemu Maria Konopnicka wyrzekła się córki?
10 września 1862 roku w kościele św. Mikołaja w Kaliszu Maria Wasiłowska poślubiła Jarosława Konopnickiego herbu Jastrzębiec, starszego od niej o 12 lat. Po ślubie wyjechała z Kalisza i wraz z mężem zamieszkała w Bronowie, a następnie w Gusinie. W czasie ośmiu lat małżeństwa Maria urodziła ośmioro dzieci. Byli to: Tadeusz, bliźnięta Stefan i Władysław, Stanisław, Zofia, Helena Janina, Jan oraz Laura. Dwóch synów zmarło jednak zaraz po porodzie.
Maria Konopnicka nie czuła się najlepiej w roli matki i gospodyni domowej. Nie potrafiła znosić ograniczeń, jakie narzucał jej w związku z tą rolą mąż. Jarosławowi natomiast nie podobały się literackie zainteresowania żony, która zadebiutowała i zaczęła pisać właśnie w czasie ich małżeństwa. Konopnicka nie zamierzała się jednak poddać - zwłaszcza, gdy jej poemat "W górach" uzyskał bardzo pozytywne recenzje, w tym pochwały od samego Henryka Sienkiewicza.
W 1876 roku Maria Konopnicka rozstała się z mężem i przeniosła z dziećmi do Warszawy. Mimo rozstania wciąż jednak utrzymywała kontakt z Jarosławem, któremu czasem wysyłała pieniądze. Po kilku latach jedna z córek Konopnickiej - Helena - została odesłana do Gusina. Maria chciała, by zajął się nią mąż lub jego krewni. Dlaczego?
- Helenka tylko nie z nami; dopiero jak Zosia z domu ustąpi wziąć ją będę mogła, bo teraz ledwo, ledwo mogę pracą dni i nocy nieraz wyżywić, odziać i uczyć dalej tę gromadkę - pisała o niej matka w liście do stryja z lutego 1882 roku.
"Problematyczna" córka polskiej pisarki
Helena czasem pojawiała się w domu matki w Warszawie, jednak nigdy na długo. Gdy jako dorosła kobieta zaszła w ciążę i urodziła nieślubne dziecko, świeżo upieczona babcia traktowała je jako kolejny przykry obowiązek. W listach do najmłodszej córki - Laury - opisywała wnuka jako "ciężar", za który trzeba płacić.
W kolejnych latach Helena przysporzała matce coraz większych problemów. W listach, które zostały po pisarce, mowa było o jej kradzieżach, a także upozorowanym samobójstwie, a nawet próbie zabicia matki. Finalnie Maria Konopnicka niemal całkowicie odcięła się od córki, która przebywała w zakładach zamkniętych. W 1890 roku próbowała także nakłonić do tego męża, ten jednak odmówił.
Dalsze losy "wyrodnej córki" Marii Konopnickiej okryte są tajemnicą. Nie wiadomo kiedy i jak zmarła. Choć Jan chciał utrzymywać kontakt z siostrą, pomysł ten nie podobał się jego matce. Maria Konopnicka oficjalnie wyrzekła się córki, o której nie wspominała już w późniejszej korespondencji.
Portret Marii Konopnickiej, drzeworyt Aleksandra Regulskiego według rysunku Józefa Buchbindera (1883)
Źródło: Radio ZET / Wikipedia / wielkahistoria.pl
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
![Kobieta z uśmiechem ma jasne włosy i niebieskie oczy, rozmawia w przyjaznej atmosferze.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/20/e34ca95c/2504563-179x101-8e53c937c1.jpg "Elizabeth Holmes w dokumencie "Zobaczysz wszystko"")
