Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Dziś obchodziłby 102. urodziny. Zrobił karierę bez dyplomu, a w PRL-u podpadł władzy

Dziś obchodziłby 102. urodziny. Zrobił karierę bez dyplomu, a w PRL-u podpadł władzy

Kacper Jedynak

2 min. czytania

16.06.2026 06:06

Nie miał formalnego dyplomu aktorskiego ani reżyserskiego, a jednak stał się jednym z najważniejszych twórców polskiego teatru w PRL. Adam Hanuszkiewicz przez ponad sześć dekad inspirował kolejne pokolenia twórców. Dziś obchodziłby 102. urodziny.

Mężczyzna z zamyśloną twarzą, w tle postać w mundurze.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jak Hanuszkiewicz rozpoczął karierę teatralną mimo braku formalnego wykształcenia.
Jak wyglądały jego początki kariery. Jakie dzieła stworzył.
Dlaczego podpadł władzy PRL i jakie miało to konsekwencje.

Redakcja poleca

Książka okazała się wielkim hitem, ale film to prawdziwe arcydzieło. 6 Oscarów

Dziś obchodziłby 102. urodziny. Twórca bez dyplomu, ale z wielką karierą

Adam Hanuszkiewicz dziś kończyłby 102 lata. Urodził się 16 czerwca 1924 roku we Lwowie. Już od najmłodszych lat interesował się teatrem, co w dużej mierze zawdzięczał wujowi, wiolonczeliście w tamtejszym Teatrze Wielkim, który zabierał go na spektakle i opowiadał o pracy artystów. Pomimo braku formalnego wykształcenia aktorskiego, w 1946 roku zdał eksternistyczny egzamin aktorski w Łodzi, co umożliwiło mu rozpoczęcie profesjonalnej kariery scenicznej.

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Wielkie hity z okresu PRL. Nie każdy Polak będzie w stanie je rozpoznać

1/15 Kto był głównym bohaterem serialu „Czterej pancerni i pies”?

Janek Kos

Hans Kloss

Stefan Karwowski

Już w 1945 roku zadebiutował jako aktor w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie, a następnie występował w teatrach w Jeleniej Górze, Krakowie, Warszawie i Poznaniu. W 1952 roku wyreżyserował swój pierwszy spektakl „Niespokojna starość” Leonida Rachmanowa w Poznaniu, co było początkiem jego długoletniej działalności reżyserskiej. Po przeprowadzce do Warszawy w połowie lat 50. Adam Hanuszkiewicz stał się jednym z pionierów Teatru Telewizji, gdzie w latach 1957–1963 pełnił funkcję pierwszego naczelnego reżysera.

Redakcja poleca

Mężczyzna w okularach, z krótkimi blond włosami, z poważnym wyrazem twarzy.

O 21:00 w całej Polsce. Tego nie możesz dziś przegapić

Kobieta o długich włosach, z emocjonalnym wyrazem twarzy, w beżowym płaszczu z żółtym rękawem.

Tak krytycy oceniają nowy film Stevena Spielberga. Wszystko jasne

Kobieta w jasnej bluzce z zaskoczoną miną, stoi w korytarzu z żółtą ścianą.

Najbardziej dochodowy film w historii. W zaledwie kilka dni zarobił 200 mln dol.

W PRL-u stracił zaufanie władz. Dlaczego?

Hanuszkiewicz kierował Teatrem Powszechnym, a od 1968 roku Teatrem Narodowym w Warszawie, gdzie zastąpił Kazimierza Dejmka. W latach 1989–2007 prowadził również Teatr Nowy w Warszawie. Jego inscenizacje klasycznych dzieł, takie jak „Balladyna” czy „Kordian”, były nowatorskie i wywoływały duże zainteresowanie zarówno wśród krytyków, jak i publiczności.

Czarnobiałe zdjęcie mężczyzny w garniturze, patrzy z powagą na bok, z nieco uniesioną głową.

Fot. Domena Publiczna
Adam Hanuszkiewicz

Na początku lat 80. utracił zaufanie władz, ponieważ w okresie stanu wojennego przyłączył się do bojkotu telewizji organizowanego przez środowisko aktorskie. W konsekwencji został odwołany ze stanowiska dyrektora Teatru Narodowego w Warszawie. Przed odejściem, w 1983 roku, wystawił jeszcze swój pożegnalny spektakl „Śpiewnik domowy”.

Przez ponad sześć dekad działalności jako aktor, reżyser, dyrektor i pedagog, zmieniał oblicze kultury teatralnej w Polsce. Inspirował kolejne pokolenia artystów, prowokował do myślenia i pozostawał wierny własnej wizji twórczej. Zmarł 4 grudnia 2011 roku w Warszawie.